عصر انتظار
سوره مبارکه حج آیه ۴۰
الَّذینَ أُخرِجوا مِن دِیارِهِم بِغَیرِ حَقٍّ إِلّا أَن یَقولوا رَبُّنَا اللَّهُ ۗ وَلَولا دَفعُ اللَّهِ النّاسَ بَعضَهُم بِبَعضٍ لَهُدِّمَت صَوامِعُ وَبِیَعٌ وَصَلَواتٌ وَمَساجِدُ یُذکَرُ فیهَا اسمُ اللَّهِ کَثیرًا ۗ وَلَیَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن یَنصُرُهُ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزیزٌ﴿۴۰﴾
همان‌ها که از خانه و شهر خود، به ناحق رانده شدند، جز اینکه می‌گفتند: «پروردگار ما، خدای یکتاست!» و اگر خداوند بعضی از مردم را بوسیله بعضی دیگر دفع نکند، دیر‌ها و صومعه‌ها، و معابد یهود و نصارا، و مساجدی که نام خدا در آن بسیار برده می‌شود، ویران می‌گردد! و خداوند کسانی را که یاری او کنند (و از آیینش دفاع نمایند) یاری می‌کند؛ خداوند قوی و شکست ناپذیر است.
ملموس شدن آیات الهی در انقلاب اسلامی
بعضى از آیات کریمه‌ى الهى، گویى در طول قرنهاى متمادى، یا به معناى واقعى تفسیر نشده بود و یا به‌وسیله‌ى ما و نسلهاى معمولىِ بشر فهمیده نشده بود. این آیات، در دوران انقلاب ما و در طول این ده، یازده سالِ پُرحادثه و پُرماجرا معنا شد. حق هم همین است. حوادث و شرایط خاص است که مى‌تواند حقایق الهى را که در قالب الفاظ است، درست معنا کند. مثلاً آیات نازل شده در جنگ اُحد (۱) را نمى‌شود در یک زندگى عافیت‌آلود و عافیت‌آمیز، درست فهمید. آیات نازل شده در غربت نبىّ‌اکرم (صلّى‌اللَّه‌علیه‌واله‌وسلّم) و اصحاب آن بزرگوار در شعب ابى‌طالب یا در راه مکه را نمى‌شود در شرایط معمولى زندگى، در خانه و در بازار و در محیط مأنوس خانوادگى، درست درک کرد؛ چیز دیگرى لازم است. شرایط خاصى لازم است که بسیارى از آیات معنا بشود و اگر بخواهیم درست نظر بدهیم، باید بگوییم که مجموعه‌ى آیات الهى، با تفاسیر ائمه‌ى معصومین (علیهم‌الصّلاهوالسّلام) که در ظرف انقلاب و دوران بعثت و هجرت و جهاد و شهادت – دوران برانگیختگى و زحمت و تلاش – نازل شده بود، بهتر از همیشه‌ى تاریخ فهمیده مى‌شود، یا قابل فهمیده‌شدن است.
یکى از آیات الهى این است که اگر براى خدا کار کنید، خدا به شما کمک خواهد کرد: «ولینصرنّ اللَّه من ینصره». (۲) یکى از آیات الهى این است که اگر صبر و استقامت کنید، خدا را با خود خواهید یافت: «ان‌اللَّه مع‌الصّابرین». (۳) نمى‌شود این آیات را همین‌طور خواند و رد شد. هر کلمه‌یى از کلمات این آیات، یک تجربه‌ى زندگى و یک درس حکمت است. همین‌طورى نیست که بخوانیم و عبور کنیم و فکر کنیم که فهمیده‌ایم.
در قرآن کریم هست که هر کس در راه خدا تلاش کند، هر کس براى خدا مجاهدت کند، در حقیقت براى خود تلاش و مجاهدت کرده است: «و من جاهد فانّما یجاهد لنفسه». (۴) این‌ها آیات الهى است. ما همه‌ى این‌ها را قبول داشتیم؛ اما قبول داشتن، یک مسأله است؛ لمس کردن، یک مسأله‌ى دیگر است. ما حالا این آیات را لمس مى‌کنیم. در طول دوران نهضت و انقلاب، بعد از پیروزى انقلاب، در هشت سال جنگ، در این دو سال بعد از جنگ، مجموعاً در این یازده، دوازده سالِ بعد از بیست و دوم بهمن ۵۷ تا امروز، این‌ها را یکى‌یکى تجربه و لمس مى‌کنیم و قدم‌به‌قدم درک مى‌نماییم؛ یعنى ملت ما این‌ها را درک مى‌کند.
تا این‌جا هرچه وعده‌ى الهى بود، درست بود و عمل شد. هرچه تحلیل براساس آیات محکمات قرآن بود، درست از آب درآمد و محقق شد. تا این‌جا ما بوضوح و عیان دیدیم که یک ملت مؤمن و با خدا، وقتى همه‌ى دنیا هم در مقابل او قرار بگیرند، اگر بایستد و صبر کند، شکست نخواهد خورد؛ این را تجربه کردیم. همیشه مى‌گفتیم، قبل از انقلاب و اوایل انقلاب مى‌گفتیم، در طول این ده سال بار‌ها و بار‌ها مى‌گفتیم؛ اما حوادث، این گفته را براى ما عینى و ملموس کرد.(۵)
ما نمونه‌اش را در خودمان دیدیم. ما آزمودیم، تجربه کردیم که «انّ اللَّه لا یغیّر ما بقوم حتّى یغیّروا مابأنفسهم». (۶) این را ما ملت ایران آزمایش کردیم؛ این را در عمل آزمودیم. در خودمان تغییر ایجاد کردیم، خداى متعال هم اوضاع ما را تغییر داد. عجیب هم این است که اگریک قدم ما برداریم، خدا ده قدم برمیدارد. ما اندکى خودمان را تغییر دادیم، خدا مبالغى به ما کمک کرد، اوضاع ما را تغییر داد.(۷)
باور به وعده نصرت الهی
هر کس براى خدا کار کند، خدا هم تمام امکانات و علم و قدرت خودش و سنتهاى آفرینش را در خدمت او قرار خواهد داد. «ولینصرنّ اللَّه من ینصره»؛ این جمله‌ى عجیبى است – «ل» قسم و «ن» تأکید – حتماً خدا کسانى را که او را نصرت کنند، بدون شک نصرت خواهد کرد.(۸)
خداى متعال به شما وعده داده است که اگر دین او را و راه او را و هدفهاى الهى را یارى کنید، شما را یارى خواهد کرد. یارى خدا به معنى یارى تمام نیروهاى موجود در این طبیعت است؛ همه به کمک شما خواهند آمد؛ نیروهاى ماوراء طبیعى هم به کمک شما خواهند آمد. (۹) عمل به اسلام، این است که ما حرف و وعده‌ى قرآن را قبول داشته باشیم، معنایش این است که وقتى قرآن می‌گوید «و لینصرنّ اللَّه من ینصره انّ اللَّه لقوى عزیز»، این را باور کنیم. اگر نصرت خدا کردید، «لینصرنّ اللَّه»، خدا شما را نصرت می‌کند. «انّ اللَّه غالب على امره»، (۱۰) این را باور کنیم. این معرفت قرآنى به ما یک‌چنین باورى را می‌دهد.(۱۱)
شرط نصرت الهی
چه کارکنیم که خدا ما را یارى کند؟ این یک مسئله است. چه کار کنیم که نصرت خدا شامل حال ما بشود؟ این را هم خود قرآن به ما گفته: «ان تنصروا اللَّه ینصرکم»، (۱۲) «ولینصرنّ‌اللَّه من ینصره»؛ شما خدا را نصرت کنید، دین خدا را نصرت کنید، براى خدا قیام کنید، خدا شما را نصرت خواهد کرد. هر جا ملت‌ها براى دین خدا قیام کردند، نیروشان را آوردند وسط صحنه، خداى متعال آن‌ها را نصرت کرد. و وقتى خدا آن‌ها را نصرت کرد، دیگر هیچ کس نتوانست بر آن‌ها غلبه پیدا کند. (۱۳) با نشستن، با تنبلى کردن، با توهمات دلخوش کردن، با مصالح امت اسلامى بازى کردن و هواى نفس را بر مصالح امت اسلامى ترجیح دادن، نصرت الهى خود را نشان نخواهد داد.(۱۴)
حق تا وقتى از مردم پشتیبانى نداشته باشد، یک واقعیت ذهنى و یک حقیقت معنوى است؛ نمى‌شود توقع داشت در جایى تحقق و استقرار پیدا کند. اما وقتى به دنبال حق، نیروى ایمان انسان‌ها بسیج شد و به راه افتاد، حق طبق طبیعت نظام هستى است؛ لذا تحقق پیدا مى‌کند، و تحقق پیدا کرد.(۱۵)
پی‌نوشت:
۱) آل عمران: ۱۵۲-۱۵۵
۲) حج: ۴۰
۳) بقره: ۱۵۳
۴) عنکبوت: ۶
۵) بیانات در جمع کثیری از آزادگان ۲۶/۶/۱۳۶۹
۶) رعد: ۱۱
۷) بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در مسابقات قرآن ۱۴/۴/۱۳۹۰
۸) بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در همایش آسیب‌شناسى انقلاب ۱۵/۱۲/۱۳۷۷
۹) بیانات در مراسم فارغ‌التحصیلى دانش‌آموختگان ارتش ۱۹/۸/۱۳۸۹
۱۰) یوسف: ۲۱
۱۱) بیانات در دیدار قاریان شرکت کننده در بیست و سومین مسابقات بین‌المللى قرآن ۴/۷/۱۳۸۵
۱۲) محمد: ۷
۱۳) بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در مسابقات قرآن ۱۴/۴/۱۳۹۰
۱۴) بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر ۲/۸/۱۳۸۵
۱۵) بیانات در دیدار مردم قم ۱۹/۱۰/۱۳۸۳
پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) – مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی
