
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۷/۸/۲
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
بینندگان عزیز بحث را در آستانهی شهادت امام صادق(ع) میبینید. برای اینکه اهمیت امامت و نبوت را من بگویم، یک مقدمهای عرض کنم.
خوب فرق بین انسان و حیوان روی عقل و فکرش است. در مادیات که حیوانها از ما جلوتر هستند. یعنی خوراک،گاو بیشتر میخورد. راحتتر، پوست کندن ندارد. سرخ کردن ندارد. ظرف شویی ندارد. لباس حیوانها طبیعی، سالم، دکمه نمیخواهد. وصله نمیخواهد. تجدید نمیخواهد. دوخت نمیخواهد. شستن نمیخواهد. اتو نمیخواهد. جفتگیری حیوانها دفتر عقد نمیخواهد. مهریه نمیخواهد. چشم حیوانها، بعضی حیوانها زیر برف را میبینند. پرواز حیوانها از خلبانها، پروازشان راحتتر، بیشتر، مسکنشان، زنبور عسل خانههای مسدّس میسازد که مهندسین ما بعضیهایشان بعد از سالها به آنجا رسیدند. یعنی در خوراک و پوشاک و شهوت و مسکن و اینها حیوانها از ما خیلیهایشان راحتتر هستند.
۱- امتیاز بشر بر دیگر موجودات
شرف بشر به عقل و فکر و انتخابش است. پس مینویسم امتیاز انسان به عقل و علم و فکر و تجربه و یا انتخابش. خوب این عقل و فکر و علم و تجربه کافی است؟ نه! چرا؟ اگر عقل و فکر و تجربه کافی بود، انسان پشیمان نمیشد. ما فرض کنید شش میلیارد جمعیت داریم. هر آدمی ۱۰۰ بار پشیمان شده، من این را مکرر گفتم. هر نفری صد بار پشیمان شود، ششصد میلیارد پشیمانی داریم. هرپشیمانی کافی است به اینکه عقل ما قد نمیداد. چون اگر عقلمان درست میفهیمد پشیمان نمیشدیم. پس چون پشیمان میشویم، چون پشیمان میشویم، پس عقل، علم چه… کافی نیست. چون اگر عقل و علم کافی بود پشیمان نمیشدیم. انتخابمان هم درست نیست. چرا؟ تا حالا چقدر طلاق واقع شده است؟ اینکه همسر، همسر را طلاق میدهد، این پیداست انتخابش درست نبوده است. بگو: آقا پس عقل و فکر را کنار بگذاریم. نه! عقل لازم است. انتخاب و تجربه و فکر لازم است. لازم هست اما کافی نیست. مثل ترازوی زرگرها! این مثال را نگویید من تکرار کردم. میفهمم تکرار کردم. ولی بنا دارم تکرار کنم. ترازوی زرگری ترازو هست، اما برای خیلی چیزها کافی… برای طلا و نقره خوب است. عقل و فکر مثل ترازوی زرگرها است. طلا فروشها! حالا که عقل و فکر کافی نیست ما نیاز به امداد الهی داریم. نیاز به وحی داریم. نبوت و امامت برای این است که امتیاز ما را… چون امتیاز انسان به عقل و علم و فکر است و چون، و چون عقل و فکر و اینها کافی نیست، چه… نیاز به وحی داریم. که آن کسی که وحی را به ما میرساند پیغمبر و امام است. خلاص! چه گفتم؟ دارم اصول دین میگویم.
سؤال: در خیابان با شما صحبت کردند، انسان چه نیازی به پیغمبر دارد؟ مگر عقل ندارد؟ جواب: بسم الله الرحمن الرحیم، انسان عقل دارد، ولی عقلش کوتاه است. به چه دلیل؟ به دلیل اینکه پشیمان میشود. اگر عقلش درست میفهمید پشیمان… مگر ما خودمان نمیتوانیم انتخاب کنیم؟ بسمه تعالی نه! اگر انتخاب شما درست بود، هیچ کس همسرش را طلاق نمیداد. شغلش را عوض نمیکرد. این دلیل است بر اینکه بشر نیاز به پیغمبر دارد. قوانین بشری هم کافی نیست. حقوق بشر و اینها هم همه روضه میخوانند. در روضهها چیزهای خوبی است. شعر هم چیز خوبی است. چه میگویند؟ همینطور حرف میزنند. حقوق بشر هم از وحی باید بگیریم. خدا باید به من بگوید حقوق بشر چیست. آنها که دین دارند حقوق بشر را مراعات میکنند. یک قصه از امام صادق بگویم. چون در آستانه شهادت امام صادق هست. امام صادق (ع) میخواست یک مسئلهای را به کسی یاد بدهد. منتهی با تجربه! به یکی از یارانش گفت: شما به من اجازه بده دست شما را فشار دهم. گفت: آقا خواهش میکنم دست من در خدمت شما! گفت: اجازه میدهی؟ امام صادق اجازه گرفت. برای چه؟ برای اینکه مثلاً میخواست یک کمی دست ایشان را فشار بدهد. بعد که اجازه گرفت دست ایشان را فشار داد، بعد برداشت. گفت: ببین جای این فشار انگشت من ماند؟ گفت: بله ماند. یک کمی جا برداشت. گفت: اگر کسی دست کسی را همین مقدار فشار بدهد، که جا بردارد باید دیه بدهد. باید جریمه بدهد. باید پول بدهد. یعنی یک مسئله را میخواست با تجربه نشان بدهد، امام صادق از یارش و از شاگردش اجازه گرفت. این را میگویند: حقوق بشر!
۲- تأکید اسلام بر رعایت حقوق دیگران
در رسالهی مراجع ببینید. اگر یک بچهی دو ساله یک جایی نشسته باشد، بلندش کنی. چه آیت الله العظمی، چه رئیس جمهور. هرکس جای یک بچهی دو ساله نماز بخواند نماز آیت الله و نماز رئیس جمهور هم بگویید: … باطل است. چون جایش غصبی است. دزدی است. این را میگویند حقوق بشر!
امام آمد در سالن نماز بخواند دید پشت سالن کفش است. دید خواسته باشد در سالن برود جماعت بخواند باید پا بگذارد روی کفشها. پا روی کفشها بگذارد. فرمود: بگویید: نمازشان را فرادی بخوانند. گفتند: شما جماعت نمیآیید؟ گفت: نه! من باید از روی کفشها بیایم. گفتند: آقا کفشها را کنار میزنیم. فرمود: کفشها را هم کنار بزنی اینها، قاطی میشود، وقتی برگردند هرکسی باید دنبال لنگه کفشش بگردد. وقت مردم از بین میرود و من نمیتوانم به خاطر نماز جماعت مردم را برای پیدا کردن لنگه کفش معطل کنم. این را میگویند: حقوق بشر!
اگر همهی حاجیها دوشنبه مکه رسیدند، یک حاجی یک شنبه آمد، اسلام میگوید: امضایش قابل قبول نیست. چون حیوانی که، انسانی که حیوانش را، انسانی که حیوانش را در راه مکه خسته کند، بدواند که یک روز زودتر، یک ساعت زودتر برسد، این معلوم میشود حقوق حیوان را مراعات نکرده است. و کسی که حیوان را هم… نه حقوق بشر، حتی حقوق حیوان را مراعات نکند، این قصاوت قلب دارد، و امضایش از اعتبار میافتد. اصلاً حقوق بشر، آمریکا چه میداند حقوق بشر چیست؟ حقوق بشر را ما در عراق و در افغانستان و در جاهای دیگر دیدیم. از آمریکا، از اروپا هم دیدیم.
میگوید: اگر میخواهی نماز جمعه بروی، از شب جمعه حق نداری پیاز بخوری. برای اینکه ممکن است بوی پیاز تا فردا ظهر در دهان شما باشد و کسی که کنار شما نماز بخواند، از بوی پیاز اذیت شود. این را میگویند حقوق بشر! هیچ کس حرف تازه ندارد. هیچ کس حرف تازه ندارد. حالا، صلواتی بفرستید. (صلوات حضار)
۳- نقش امام صادق(علیهالسلام) در گسترش معارف شیعه
راجع به امام صادق (ع) در این چند دقیقه نکاتی را بگویم. اما دین ما را دین جعفری میگویند. چرا؟ برای اینکه بیشتر، بیشتر حدیثهای ما از امام باقر و بیشترش از امام صادق است. چون بیشتر روایات ما از امام باقر و صادق است، برای همین دین جعفری یعنی دین جعفر بن محمد بن صادق. دین جعفری میگویند. برای امام صادق رهبران فرقههای دیگر، مثلاً ابوحنیفه، رهبر بخشی از اهل سنت است. ابوحنیفه میگوید: هرچه دارم از آن دو سالی دارم که شاگرد امام صادق بودم. رهبران فرقههای اهل سنت هم شاگرد، چون امام صادق ۴۰۰۰ شاگرد دانه دانه اسمشان را میبرد. نه اینکه، آخر گاهی وقتها آدم عددی که میگوید همینطور مثلاً برای مبالغه میگوید: چهار هزار تا! ولی نه ۴۰۰۰ شاگرد دانه دانه ثبت شدند. بعضی از این شاگردها هم معتقد نبودند که بعد از پیغمبر علی بن ابی طالب، بعضیهایشان معتقد بودند، بعد از پیغمبر خلیفهی اول ابیبکر است. بنابراین شاگرد امام صادق همه هم شیعه نبودند. ولی امام صادق مثل آفتاب بر همه میتابید. نمیدانستند چه کنند، حکومتهای بنی عباس چون نمیخواستند امامها را مثل کربلا بکشند. چون علتی که بنی امیه سقوط کرد، این ماجرای کربلا و جنایاتی که در مدینه و مکه و یعنی دیدند راه یزید موفق نبود. گفتند: پس ما کوتاه میآییم. یعنی امام صادق هرچه دارد از خون امام حسین دارد. چون این شهادت امام حسین، بنی امیه را رسوا کرد. مردم ولوله شد، حرکتهایی، شعارهایی، موجهایی، انقلابهایی، یک ذره، یک ذره، یک ذره، بنی امیه سقوط کرد. بنی عباس که روی کار آمد گفتند: ما دیگر مثل بنی امیه انجام نمیدهیم. ما امامها و اهل بیت را رها میکنیم. رها که کردند یک کمی فضا باز شد، امام باقر حوزهی علمیه تشکیل داد. امام صادق (ع) تکمیل کرد. یعنی علت اینکه امام باقر حوزهی علمیه تأسیس کرد و امام صادق آن را گسترش داد، این صدق سر خون امام حسین است. چون خون امام حسین بنی امیه را سرنگون کرد، بنی امیه سرنگون شدند، بنی عباس آمد، آنها دیگر چون تجربه تلخ قبلی را دیده بودند، کوتاه آمدند.
۴- فعالیت مخالفان در برابر امام صادق(علیهالسلام)
گرچه آنها بنی عباس، امام کشیشان بیش از بنی امیه بود. منتهی آنها دیگر مثل کربلا نبود. بیشتر با سم میکشتند. کاری که کردند مکتب تراشی! اصلاً رقیب تراشی خودش یک کاری است.
شاه وقتی یک مرجع بزرگی از دنیا میرفت، به چند مرجع تلگراف تسلیت میگفت. چون میگفت: اگر من بعد از فوت این آقا به یک نفر دیگر تسلیت بگویم، مردم خواهند گفت: پس بعد از او آن آقایی که از دنیا رفته فلانی، به چند نفر تسلیت میگفت که قدرت یکجا متمرکز نشود. برای اینکه قدرت در اهل بیت امام صادق متمرکز نشود، مکتب تراشی، رقیب تراشی! پیدایش قرائات به قول مرحوم مطهری، پیدایش مکتبهای فقهی، کلامی، اینها همه… تازه بد نیست بگویم یکی از رقبای امام صادق دیشب میخواندم که با اینکه حکومت پول میداد به شاگردهایش و کمکش میکرد، شش شاگرد بیشتر نتوانست درست کند. ولی امام صادق ۴۰۰۰ شاگرد داشت. آنوقت چه شاگردهایی! یکی از شاگردهایش، برای هیچ یک از ائمهی ما به اندازه امام صادق شاگرد نقل نشده است. اکثر شاگردهایش حدود هزار نفر از کوفه بودند. بقیهی شاگردهایش هم از شهرهای دیگر بودند. یعنی از بصره بودند. از واسط بودند. از حجاز بودند. از قبایل مختلف، از شهرهای اسلامی، یک هزار نفرشان از کوفه بودند، باقیشان از شهرهای مختلف.
۵- تربیت تخصصی شاگردان در علوم مختلف
اول بنیانگذار حوزهی علمیه، خوب، شاگردهای امام صادق تخصصی بود. چیزی که امروز دنیا به آن رسیده است. این دندان شما و بنده میدانید چند تخصص رویش است؟ بیش از ۱۰ دندانپزشک متخصص برای یک دندان است. یعنی یک دندان، ده بیش از ده نوع تخصص دارد. و ما بایدرمز این را هم که گاهی کتابهایمان موفق نیست، این است که تخصصی کتاب نمینویسیم. مسجدها چرا خلوت است؟ بعضیهایش! برای اینکه اگر مسجدها تخصصی شود، یعنی نماز جماعت عمومی باشد، بعد از نمار جماعت پیدا باشد بنده در این مسجد برای بچهها قصه میگویم. همهی بچههای محله اینجا بیایند. بفهمند این مسجد برای بچهها است. خواهرها آن مسجد بروند. برادرها آن مسجد بروند. چهار تا جلسه نهج البلاغه و تفسیر گذاشته مخصوص پزشکها. ۲۰ تا جلسه گذاشته مخصوص آموزش و پرورشیها. یعنی هرکسی مشکل خودش رابگیرد حل کند. باید یک نگاه این رقمی به قرآن بکنیم. ببین امام که دعا میکند هر عضوی را یک دعا میکند. دست دزدی میکند. میگوید: «ایدینا عن السرقه» خدای دست مرا از سرقت حفظ کن. چشم نگاه بد میکند. «اعیننا عن الخیانه» زبان غیبت میکند. «السنتنا عن الغیبه» شکم غذای حرام میخورد، «و بطوننا من الحرام و الشبهه» یعنی امام برای هر عضوی یک دعا میکند. دانشکدهی پزشکی یک دین میخواهد. دانشکده حقوق یک دین میخواهد. دانشکدهی تعلیم و تربیت یک حقوق میخواهد. رشتهی سیاسی یک معارف میخواهد. بازاریها هر اصنافش، یک تذکراتی دارند. صنف شیشهبرها، صنف زرگرها، صنف نمیدانم لوازم خانگی، صنف چه، صنف چه، اینها را دیگر ما در دنیای تبلیغ عقب هستیم. قرآن به حدود ۴۰ زبان ترجمه شده است. انجیل مسیحیها به حدود ۲۰۰۰ زبان ترجمه شده است. ما در تبلیغ عقب هستیم. دانشکدههای ما معارفش باید… البته یک ۵۰ درصد مشترک داریم، مثل نماز، مثل عقائد، مشترکات ۵۰ درصد، ۵۰ درصدش باید تخصصی باشد. هنر امام صادق این بود، یکی از هنرهایش این بود که شاگردهایش را تخصصی میکرد.
ابان فقیه بود. به او گفت: «اِجلِس فِی المَسجِد وافْتِ الناس» در مسجد بنشین فتوا بده. مومن طاق، علم کلام. مربوط به عقائد. جابربن حیان، چه؟ شیمی! عرض کنم به حضور جناب عالی که یک کسی آمد به امام صادق گفت: من میخواهم دربارهی عقائد صحبت کنم. گفت که شما برو نزد مومن طاق. گفت: میخواهم دربارهی جبر و اختیار صحبت کنم، فرمود: برو با حمزهی طیار صحبت کن. گفت: دربارهی توحید! گفت: برو با هشام صحبت کن. گفت: در امامت، گفت: برو با فلانی صحبت کن. یعنی هرکسی را …
غربیها حسودیشان میشود که شاگرد امام صادق پدر شیمی کرهی زمین بشود. ولذا آمدند مرتب نق زدند. گفتند: آخر از کجا از امام صادق باشد؟ آخر از چه؟ از چه؟ از چه؟ از چه؟ میگویند: بهترین دلیل خودش. خود جابربن حیان گفته: من آنچه میگویم از امام صادق میگویم. شما دیگر حالا وقتی خودش میگوید، اقرارها و اعترافات مکرر خودش. ولی خوب روی حسادت است. بد نیست یک خاطره برای شما بگویم.
در یکی از مسابقات بین المللی قرآن بودم در یکی از کشورهای اسلامی. ایران در حفظ اول شد. در صوت هم اول شد. آن حکومت به داورها فشار آورد که خاک بر سرتان کند. ایرانی که زبانش عربی نیست، فارس هستند. هم در تلاوت و صوت اول شوند. هم در حفظ! باید ایران را دوم کنی. ما ایران را تحمل نمیکنیم. آمدند گفتند: پس در حفظ اول، در تلاوت ایران دوم. بعد من آنجا بودم که داور آمد از قاری ایرانی عذرخواهی کرد. گفت: حلال کن. من حقت را دزدیدم. به خاطر فشار حکومت! من در آن کشور بودم. در همان… یعنی حسادت… اصلاً علتی که به انرژی هستهای حساس هستند، حسادت است. والا خیلی کشورها دارند چرا ما نداشته باشیم؟ میگوید: ایرانی نباید داشته باشد.
۶- توجه امام علی(علیهالسلام) به ایرانیان
ولی قربانش بروم علی بن ابی طالب! خیلی ایرانیها را دوست داشت. در یکی از جبههها چند ایرانی اسیر شدند، یک نفر گفت که: اینها را، ایرانیها را برای حمالی ببرید. یعنی حاجیهایی که میخواهند طواف کنند، پیر هستند، مریض هستند حال ندارند راه بروند روی کول ایرانیها بیاندازید، ایرانیها تابوت کش شوند. حضرت علی فرمود: ایرانیها شریف هستند. نه من اجازه نمیدهم ایرانی تابوت کش شود. تابوت کشی عیبی ندارد. منتهی هم ایرانی و هم غیر ایرانی! اما اینکه بگویید ایرانیها را میخواهید تحقیر کنید، من اجازه نمیدهم.
خوب، عرض کنم به حضور شما که امام صادق که شهید شد، در آستانهی شهادت بحث را گوش می دهید. یک نفر خواست نیش بزند. به یکی از شاگردهای امام صادق گفت: امامت مرد. میخواست نیش بزند. گفت: عوضش امام تو تا روز قیامت زنده است. میدانید مراد چیست؟ چون شیطان به خدا گفت: عمر مرا تا قیامت طول بده. گفت: «فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنظَرِینَ(حجر/۳۷) إِلىَ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ (حجر/۳۸)» شیطان از خدا خواست تا روز قیامت خدا عمرش بدهد، که مردم را وسوسه کند. خدا هم گفت: تا مدت طولانی عمر کن. گفت: امامت مرد. گفت: عوضش امام تو زنده است. یعنی این را پاتک زد.
۷-توجه به نیازهای منطقه و مردم
خوب، یک کسی آمد گفت: ای امام صادق! من دلم میسوزد، خانهی ما با شما دور است، میخواهم شما را ببینم نمیتوانم. فرمود: شما همان منطقه کار کن، همین که خدا «فَاللَّهُ یَعْلَمُ مَا فِی قَلْبِکَ وَ جَزَاؤُکَ عَلَیْهِ» (بحارالأنوار/ج46/ص333) گفت: همین که تو دلت میخواهد پهلوی من باشی ثواب میبری. شما به هوای حرم حضرت معصومه قم نایست. نجف اشرف (سلام الله علیه) من میشود نجف بمانم؟ امام رضا (صلوات الله علیه) یک عده هستند. میدانند مناطق نیاز دارد. ولی در حوزهها میایستند میخواهند در جوار امام رضا، در جوار حضرت امیر، در جوار حضرت معصومه باشند. پهلوی امام آمد. این نسخه است. ما باید استفادهی نسخهای بکنیم. بگذارید یک چیزی بگویم. قرآن میگوید: بسم الله الرحمن الرحیم. این آیهای است که تمام دنیا تقریباً حفظ هستند. بسم الله الرحمن الرحیم. تا من ایستادم شما بعدی را بخوانید. « لِایلَافِ قُرَیْشٍ(قریش/۱) إِیلَافِهِمْ رِحْلَهَ الشِّتَاءِ وَ الصَّیْفِ(قریش/۲)» میدانید چه؟ «الشِّتَاءِ» یعنی زمستان، «الصَّیْفِ» یعنی تابستان. «رِحْلَهَ الشِّتَاءِ وَ الصَّیْفِ» یعنی قوم قریش تابستان و زمستان مسافرت میکردند. خوب کردند که کردند. به ما چه؟ پیش پدرش که کردند. حالا ما بعد از ۱۴۰۰ سال بگوییم که: ۱۴۰۰ سال پیش قریش تابستانها جایی میرفتند. زمستانها جایی می رفتند. خوب میرفتند که میرفتند. به من چه!بعد هم قرآن گفته: «هذا» یعنی این قرآن«بَیانٌ لِلنَّاسِ» (آلعمران/۱۳۸) برای بلژیک و مکزیک و ژاپن هم درس است. یعنی الآن در خیابان ژاپن برویم، بگوییم که: مردم ژاپن! ۱۴۰۰ سال پیش قبیلهی قریش تابستان و زمستان این طرف و آن طرف میرفتند. خوب میرفتند که میرفتند. این چه حرفی است؟ چه پیامی است؟ گیر ما این است که از قرآن پیام نمیگیریم. میخواهد بگوید: دانشگاه! بندرعباس داغ است، دانشجوها را ملایر ببر. حوزهی علمیه، حوزه قم داغ است. بچهها را تفرش و آشتیان ببر. « رحله الشتاء و السیف» اگر به همین کلمه عمل کنند حوزه و دانشگاه ۴ ماه تابستان تعطیل نمیشود. وگرنه بگوییم که ۱۴۰۰ سال پیش قوم قریش راه رفتند. خوب رفتند که رفتند. هنر این است که ما آیات قرآن را برای زندگیمان درس بگیریم. یک چیزی بگویم. به امیرالمومنین گفتند: فلانی را تحویلش نگرفتی، رفت به سمت معاویه، حضرت فرمود: «وَ إِنَّها لَکَبیرَهٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعینَ» (بقره/۴۵) این «إِنَّها لَکَبیرَهٌ» برای نماز است. یعنی نماز سنگین است، مگر برای افراد خاشع! میخواست بگوید همینطور که نماز سنگین است مگر برای افراد خاشع، حکومت من هم سنگین است مگر برای افراد خاشع! منتها از این آیه که برای نماز است، برای خودش هم استفاده کرد. قرآن یک آیه دارد که میفرماید: «وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَه» (توبه/۴۶) این منافقین قصد جبهه ندارند، اگر قصد جبهه میداشتند، خودشان را آماده میکردند و شمشیر تیز میکردند. زره تهیه میکردند و خودشان را آماده میکردند. «وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوج» یعنی اگر اراده خروج به جبهه داشتند، «لَأَعَدُّوا» خودشان را مستعد و آماده میکردند. خوب این آیه برای جبهه است ولی حضرت امیر به بازار رفت که لباس احرام برای حج بخرد، گفتند: یا علی! آمدهای لباس حج بخری؟ فرمود: «وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا»! یعنی امیرالمؤمنین آیات جبهه را برای لباس احرام خواند. یعنی چه؟ یعنی ما باید از قران استفاده روز بکنیم. «رِحْلَهَ الشِّتاءِ وَ الصَّیْفِ« (قریش/۲) را ببریم و بگوییم که این نسخهی تعطیلات تابستانی است. از هر کلمهی قرآن باید یک استفادهای بکنیم. چون قرآن گفته است که شفاء است. شفاء یعنی چه؟ یعنی هر کلمهی قرآن یکی از دردهای اجتماعی شما را درمان میکند.آقا چرا آمار طلاق زیاد میشود؟ قرآن آیه دارد! چرا فلانی با فلانی کینه دارد؟ دوایش این است. چرا فلانی متکبر است؟ چرا فلانی راجع به نماز کاهل است؟ چرا…؟ چرا …؟ تمام چراهای شما دوایش در قرآن است. ما قرآن را به قصد دواء و شفاء نمیخوانیم. فوقش یا حفظ میکنیم و یا تجوید و تواشیح! این قرآن درس برای ما دارد. درسهایی از قرآن! تدبر در قرآن! نکتهبرداری از قرآن! منتها البته این کار هر کسی نیست. اینطور نیست که حالا هر کسی بنشیند وبگوید من از قرآن استفاده میکنم. کمتر از ده سال اگر کسی در حوزه درس خوانده باشد، حق استفاده ندارد، جز زیر نظر یک کسی! بنده خودم از ۲۰ سالگی در تفسیر رفتهام، الان ۶۴ سال دارم، ۴۴ سال است که در تفسیر هستم، در عین حال وقتی میخواستم تفسیر نور را چاپ کنم، یکی شورای نگهبان، خدا رحمت کند آیت الله آقا سید مهدی روحانی را، در تفسیر خیلی قوی بود، از درجه یکهای جامعه مدرسین بود، و آیت الله مصباح و آیت الله استادی، گفتم شما نگاه کنید. البته من نگاه کردن اینها باز معنایش این نیست که آدم غلط نداشته باشد. ممکن است ده نفر مجتهد ببینند و باز هم… ولی بالاخره کارشناس باید ببیند. ممکن است اگر دکترها هم ببینند باز این قرص طرف را بکشد، ولی بالاخره همین که چهار نفر دکتر دیدند، آدم یک اطمینانی هست. راننده پایه یک هم ممکن است یک بار تصادف کند. ولی بالاخره سوار هر ماشینی ما نباید بشویم. باید لااقل گواهینامه رانندگی داشته باشیم.
امام صادق… یک بحثی داشت هشام که هارون الرشید وقتی شنید گفت: زبان هشام «اَوقَعُ فِی نُفُوسِ النّاس مِنْ الف سیف» بیان هشام از هزار شمشیر برای حکومت بنی عباس ضررش بیشتر است. بعضی شاگردان امام صادق در قالب تجارت میرفتند و مکتب اهل بیت را ترویج میدادند. چون حکومت بنی عباس اینها را در فشار قرار میداد. به اسم تاجر میرفتند. جابر جعفی صدهزار حدیث حفظ بود. منتها جابر جعفی برای اینکه کور کند چشم بنی عباس را نمیگفت امام صادق گفته است، میگفت که «حَدَّثَنِی وَصِیُّ الْأَوْصِیَاءِ وَ وَارِثُ عِلْمِ الْأَنْبِیَاءِ» (بحارالأنوار/ج46/ص289) میگفت چه کسی… چه کسی… چه کسی… آخر ما میگوییم علی گفت. باید گفت حضرت امیرالمؤمنین وصی رسول الله فرمود! علی گفت. گاهی مثلاً علی ع! امام باقر ع! ع یعنی چه؟ خوب بگو علیه السلام! این فکر میکند تمام پولهایی که خرج میکند و تمام وقتش روی دقت است. فقط علیه السلام دو ثانیه طول میکشد، برای صرفه جویی، از امام صادق کم میکند. آن وقت دو ساعت نیم مینشیند و فیلم بلژیک را میبیند که به مکزیک گل زد. یعنی دو ساعت نگاه به توپ بلژیک میکند، آن وقت به علیه السلام که میرسد ع! یعنی ده ساعت ده ساعت جوانیاش در جای دیگر خرج میشود، ولی حالا که به امام میرسد، عوض علیه السلام مینویسد ع و میخواهد صرفه جویی کند. نمیدانیم از کجا سیلی میخوریم. بعضی از این سیلیها را باید بخوریم.
مادری به پسرش گفت: من را ببر دکتر که آمپول بزنم، گفت مادر وقت ندارم و گرفتار هستم، این پول را بگیر و خودت با تاکسی تلفنی برو! مادر هم یک نگاهی کرد و گفت باشد! پول را گرفت که با تاکسی تلفنی برود. پسره میگفت سوار ماشین شدم و رفتم و به کسی زدم، دیدم که در خیابان افتاده است. خودم بغلش کردم و دکتر بردمش! وقتی بردمش دکتر و داشتم وارد بیمارستان میشدم، دیدم مادرم با تاکسی تلفنی آمده است و آمپولش را زده است و دارد برمیگردد. خدا میخواست بگوید: ها! مادرت را سوار نکردی، حالا جوان مردم را سوار کن! حالا چند میلیون هم دیه بده! چشمت هم کور! به مادرت گفتی ننه وقت ندارم؟ خوب وقت نداشته باش! ما میگوییم «السلام علکیم و رحمه الله و برکاته» میدویم. حدیث داریم آنهایی که میدوند خدا به آنها میگوید: کجا میروی؟ آخر کار دارم، آن وقت میروی و پشت چراغ قرمز میایستی! میگویی در ترافیک پیرم درآمد! بابا یک سی و چهار بار الله اکبر، ۳۳ بار الحمدلله، ۳۳ بار هم سبحان الله ثواب هزار رکعت نماز را دارد. من ساعت گذاشتهام، یک دقیقه و نیم طول میکشد. الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر ۳۴، ۳۳، ۳۳! کل تسبیحات حضرت زهراء یک دقیقه و نیم است. این یک دقیقه و نیم را که ثواب هزار رکعت نماز است، سرفه جویی میکنیم و میرویم و پشت چراغ قرمز میایستیم. به مادرش گفت برو که من کار دارم، رفت آنجا و اینطور شد.
۸- پندهای اخلاقی امام صادق(علیهالسلام) به شیعیان
امام صادق یک دو جمله هم برای ایشان بگویم، امام صادق فرمود که اگر دیدید که انسان عیبهای مردم را میگوید، عیبهای خودش را فراموش میکند، این پیداست که خدا او را به مکر گرفته است، چون خدا مکر… یعنی خدا تدبیر میکند. افرادی هستند در روزنامهها، بولتنها، کاریکاتورها… دیگران را هو میکنند، اما عیبهای خودشان را فراموش میکنند، این خیلی مهم است، سه تا هم خطر فرمود که در زندگی شما هست. یکی اینکه نعمتهای خدا برای شما خطر است. چون انسان وقتی غرق در نعمت است، خوابش میبرد. فکر میکند آدم خوبی است و خدا هم دوستش دارد. یکی هم عیبهایش را خدا لو نمیدهد. یکی هم اینکه مردم مرتب میگویند به به و چه چه! به به و چه چه مردم، ثناء مردم، یعنی تملق و تشکر مردم…
۱- پرده پوشی خدا ۲- نعمتها… اینها باعث میشود که انسان خوابش میبرد. امام صادق فرمود: «صِلْ مَنْ قَطَعَک» (الفقیه/ج4/ص177) انتقام نگیرید، او با تو قطع رابطه کرد، تو به خانهاش برو! «اَحسِنْ مَن عَصی اِلَیک» به تو بدی کرد، تو احسان کن! «یُسَلِّم علی مَن سَبَّک» فحشت داد؟ تو به او سلام کن! «اَنصف مَن خاسَمک» او به تو نارو زد؟ تو با او انصاف داشته باش! همینطور که … «وَاعفُ عَن مَن ظَلَمَک» به تو ظلم کرد، عفوش کن! شب شهادت امام صادق است، پای تلویزیون نشستهاید، بسم الله! با چه کسی قهر هستید؟ همین الان، همین الان طولش ندهید، همین الان بگو ای امام صادق! چون در آستانه شب جمعه است و در آستانه شب شهادت تو هستم، تو به ما سفارش کردی، به تو بدی کرد، تو پاتکت را با خوبی بزن! بگذار فلانی به من فحش داد، من به او زنگ بزنم، الو سلام! حال شما خوب است؟ بروی خودت نیاور که به تو فحش داده است، به او سلام کن! قرآن میفرماید: «وَ یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَهِ السَّیِّئَهَ» (قصص/۵۴) سیئات را به حسنه تبدیل میکند. « ادْفَعْ بِالَّتی هِیَ أَحْسَن» (مؤمنون/۹۶) اگر با تو بدی کرد، تو خوبی کن! «فَإِذَا الَّذی بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ عَداوَهٌ» یک مرتیه همان کسی که دشمن تو میشود، «کَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمیمٌ» (فصلت/۳۴) انگار دوست جان جانی توست. یک تلفن پاتک بزن! آخر یک قدم به امام صادق نزدیک بشویم. لااقل یک قدم! یک قدم به امام صادق نزدیک بشویم. فرمود به تو بدی کرد، زنگ بزن و عذرخواهی کن. بیانصافی کرد، تو انصاف بکن! فحشت داد؟ تو به او سلام کن! این سفارشات امام صادق است. حالا! اگر کسی بدهکار است، به او بگو هر وقت داشتی بده! «مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِراً أَظَلَّهُ اللَّهُ بِظِلِّهِ یَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّه» (الکافی/ج8/ص9) اگر کسی بدهکار است و میگوید آقا من ندارم که بدهم، شما یک ماه به من مهلت بده، ده روز به من مهلت بده، بیست روز به من مهلت بده، آقا من الان بچه مدرسهای دارم، من تابستان خانه را خالی میکنم، مستأجر هستم، به من فرصت بده، بنایی من تمام میشود، تا جایی را پیدا کنم، اگر کسی به یک بدهکار مهلت داد، خدا روز قیامت که روز خطرناک است، او را در سایه لطف خودش حفظ میکند. اما سوء استفاده نکنند. بدهکاران هم اگر میتوانند بدهیشان را بدهند، هر شبی که ندهند حدیث داریم وقتی میخوابد گناه دزد را پای او مینویسند. من یک میلیون از شما میخواهم، میتوانی بدهی، اگر کسی میتواند بدهد و نمیدهد، هر شبی که میخوابد، گناه دزد یک میلیونی را پای او مینویسند. اگر دارید بدهید و ندهید، گناه دزد را پای شما مینویسند. اگر ندارید و به طرف بگویید مهلت بده و اگر او مهلت ندهد، آن وقت خدا… بله! میگویند که وقت تمام شد! عرض کنم به حضور شما…
امام صادق فرمود: جوری باشید که همه بگویند: «هؤلاء جعفریه» فرمود نماز که… اذان که میگویند چنان مسجد بدوید، چنان به نماز اول وقت عنایت کنید که بگویند: «هؤلاء جعفریه» اینها طرفداران امام جعفر صادق هستند. یعنی بازار تهران و بازارهای ایران، چنان اول وقت به سراغ نماز بروند که بگویند اینها… میگویند وقتی اینها گفتند که یاران امام صادق اینطور هستند من لذت میبرم. اما وقتی میگفتند این شیعهها کلاهبرداری کردند، کمفروشی کردند، رشوه گرفتند، من اذیت میشوم. شما شیعهی امام صادق هستید، من را اذیت نکنید. طوری عمل کنید که نگویند… خوب ما گاهی وقتها متلک میشنویم… به ما بگویند مهتابی سبز در فلان کشور برای مسجد است، در فلان کشور مهتابی سبز برای سیراب و شیردان است. هر چه مهتابی سبز است، یعنی آبگوشت و کله! این متلک است. به ما بگویند فوتبالیستهای فلان کشور در چمن نماز میخوانند، فوتبالیستهای ایران میروند و پشت پایه نماز میخوانند. مگر میخواهی تریاک بکشی؟ همینطور که گلت را در چمن میزنی، نمازت را هم در چمن بخوان! خجالت ندارد. طوری عمل کنید که بگویند درود بر امام صادق با این یارانش!
خدایا… یک سلامی به مدینه بدهیم. السلام علیک یا اباعبدالله – لقب امام صادق مثل امام حسین اباعبدالله است. دو تا اباعبدالله داریم. یکی امام حسین یکی امام صادق – السلام علیک یا اباعبدالله یا جعفربن محمد الصادق! خدایا تو را به حق امام صادق قسمت میدهیم، رفتار و گفتار و نیات و فکار و کردار ما را، روش و منش ما را طوری قرار بده که امام صادق از ما لذت ببرد. حضرت مهدی ما را به نوکری خودش بپذیرد. شهادت امام صادق را تسلیت میگوییم. و اینجا باید یادی از آیت الله کاشانی بکنیم. تعطیل رسمی امام صادق حتی زمان شاه… در زمان طاغوت هم شهادت امام صادق ایران تعطیل رسمی بود، و این بنیانگذار تعطیل رسمی امام صادق برای آیت الله کاشانی بود.سلام و صلوات خدا بر او و بر امام و بر مدرس و بر همه کسانی که پاسداری از مکتب اهل بیت داشتند.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»