بايدها ونبايدهاي فرد منتظر در عصر غيبت

به نام خدا

پرسش: آنطور که گفته شده نزدیک ظهور اوضاع جامعه خیلی بد هست -بصورتی که مردم از بی عدالتی در منازل خود هم در امان نیستند – از انطرف می گوییم باید خودمان را جهت ظهور اماده کنییم اگر چنین شود اوضاع جوامع الهی میشود ؟ جواب این تناقض چیست؟

پاسخ: باید گفت که پیرامون مفهوم و چیستی فراگیری ظلم و ستم دید‌گاه‌هایی مختلف مطرح است. که به برخی اشاره می‌کنیم:
۱. فراگیری ظلم و ستم به معنای غالبیت: طبق این دید‌گاه، در آستانه ظهور، ظلم و ستم در جهان غالب شده و چهره جهان، چهره ظلم و ستم خواهد بود که در کنار غالبیت ظلم و ستم، صلاح و رستگاری نیز در میان مردم مطرح می‌باشد. نکته قابل ذکر اینکه در روایات به فراگیری ظلم و ستم خبر داده شده نه فراگیری ظالم و ستمگر. با این نگاه، اگر در جهان یک ظالم بود و از او ظلم‌های متعدد و متنوع سر زند و بقیه مردم، مظلوم و ستمدیده باشند، باز مصداق «ملئت ظلماً و جوراً» تحقق پیدا خواهد کرد.
۲. فراگیری ظلم و ستم به معنای کامل و تمام است:
این عده قائلند که فراگیری ظلم و ستم در جهان به طور کامل و تمام صورت می‌پذیرد و جهان به صورت یک پارچه پر از ظلم و ستم خواهد شد و از صلاح و رستگاری هیچ خبری نیست.
البته دیدگاه صحیح همان دید‌گاه اول است.
اینک به نمونه‌هایی از روایات که اشاره به ظلم و جور قبل از ظلم دارند اشاره می‌نماییم.
پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «لاتقوم الساعه حتی یملک رجل من اهل بیتی، یواطئ اسمه اسمی، یملأ الارض عدلاً و قسطاً کما ملئت ظلما و جوراً»(اربلی، کشف الفقه فی معرفه الائمه، دارالکتاب الاسلامی، ج3، ص261)
۲. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند: « … الحادی عشر من ولدی، هو المهدی الذی یملأ الارض عدلاً و قسطاً کما ملئت جوراً و ظلماً»(کلینی، الکافی، ج1، ص338).
۳. امام حسین(ع) می‌فرمایند: «لولم یبق من الدنیا الایوم واحد لطول الله عزوجل ذلک الیوم حتی یخرج رجل من ولدی فیملأها عدلا و قسطاً کما ملئت جوراً و ظلماً؛ اگر از دنیا جز یک روز باقی نمانده باشد، خداوند آن روز را طولانی گرداند تا مردی از فرزندان من قیام کند و زمین را از عدل و داد پر کند پس از آن که از ستم و بیداد پر شده باشد».(صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص318).
از مجموع روایات رسیده نوعی همسانی میان واژگان عدل و داد و ظلم و جور دیده می‌شود. یعنی همان طوری که در جامعه بعد از ظهور، عدل و داد فراگیر و همه جانبه می‌شود، در جامعه قبل از ظهور نیز ظلم و جور فراگیر و همه جانبه خواهد شد، نه اینکه همه ظالم باشند.
در نگاه ابتدایی و بدون تعمق چنین برداشت می‌شود که فراگیری ظلم و ستم پیش زمینه و از شرایط تحقق ظهور عدل و داد توسط امام مهدی(ع) است و تا شرط تحقق پیدا نکند، محال است که مشروط تحقق پیدا کند. پس به خاطر تحقق مشروط که همان جامعه مهدوی و عدالت مهدوی است باید به دنبال تحقق پیش زمینه‌های آن که همان فراگیر شدن ظلم و جور است، رفت.
اما با نگاه ژرف‌تر و دقیق تر معلوم خواهد شد که اصل این نظریه و تفکر غلط است و حاکی از سوء برداشت و یا عدم اطلاع کافی از فرهنگ و تعالیم روح بخش اسلام است. اثبات این مدعا بدین گونه است:
۱. فراگیری ظلم و ستم شرط ظهور نیست:
باید گفت که شرط برای مشروط نقش فاعل و موجد خواهد داشت؛ یعنی تحقق مشروط مرهون تحقق شرط می‌باشد (تا شرط رخ ندهد، مشروط اتفاق نمی‌افتد). با توجه به این نکته اگر فراگیری ظلم و ستم را شرط ظهور حضرت مهدی(ع) بدانیم پس حتماً باید جهان پر از ظلم و جور شود تا ظهور رخ دهد و در غیر این صورت، محال است ظهور، صورت پذیرد.
ولی با مراجعه به احادیث و روایات مهدویت این مطلب به خوبی روشن می‌شود که در هیچ یک از آنها فراگیری ظلم و ستم به عنوان شرطی از شرایط ظهور دانسته نشده است. بلکه فراگیری ظلم و ستم در واقع به نوعی، نهایت آمادگی و احساس نیاز شدید مردم به منجی را به همراه دارد.
۲. فراگیری ظلم و ستم از علائم حتمی ظهور نیست:
علائم و نشانه برای یک پدیده همانند آینه و ابزاری است که به وسیله آن می‌توان در تحقق آن پدیده تأثیر گذار نیست.
علائم و نشانه‌های ظهور نیز، به حتمی و غیر حتمی تقسیم شده‌اند و فراگیری ظلم و ستم قبل از ظهور حضرت مهدی(ع)، از علائم حتمی ظهور نمی‌باشد.
از طرف دیگر، طبق روایات، یاران امام زمان(ع) قبل از ظهور حضرت در آن جامعه رشد کرده، تربیت یافته و در زمان ظهور حضرت در رکاب حضرت به جانفشانی می‌پردازند، پس بی شک جامعه‌ای که توان پرورش و تربیت یاران آن چنانی را داشته باشد باید در آن جامعه زمینه‌ها و بستر مناسب نیز وجود داشته باشد و این تربیت و پرورش نیز قهری نبوده بلکه در سایه تلاش و زحمت و استفاده از بستر مناسب است که به این لیاقت می‌رسند.
بر این اساس اگر در جامعه عصر ظهور، ظلم و ستم همه جای عالم را فرا گرفته و بستر و زمینه‌های مناسب رشد و تربیت از بین خواهد رفت و دیگر پرورش یاران حضرت(ع) ممکن نخواهد بود.
نتیجه آنکه: فراگیری ظلم و ستم به معنای ظالم بودن همه نیست، بلکه عده‌ای به وسیله ظلم و زور می‌خواهند بر توده مردم مسلط شوند و در این میان برخی انسان‌ها نیز در جاده صلاح گام برمی‌دارند و سعی می‌کنند خود و مردم را برای تحقق ظهور آماده کنند.

پرسش: آیا این درست است که اگر ما منتظر باشیم و خود را از هر گونه گناه حفظ کنیم امام عصر به ما سر می زند پس هر کس که امام مهدی را ندید منتظر نیست؟ آیا درست است که بگوییم ما وقتی می توانیم بگوییم منتظر واقعی هستیم که از هر گونه گناه اجتناب کنیم؟

پاسخ: امام زمان(ع) به همه شیعیان و محبان خود توجه دارد و البته این طبیعی است که اگر فرد خود را از آلودگی‌ها حفظ کرده و از گناه دوری کند، بیشتر مورد عنایت حضرت قرار می‌گیرد. ولی اینکه گفته شود هر کس از گناه فاصله بگیرد آقا را حتماً می‌بیند این سخن دقیقی نیست؛ چرا که غیبت به معنای ندیدن است و اگر دیدارهای در این دوره روی می‌دهد، بر اساس مصالحی است. باید دانست هر چند دوری از گناه امکان دیدار را بیشتر می‌کند؛ ولی این زمانی است که دیدار دارای مصلحت باشد؛ وگرنه هر چند انسان پاک هم باشد، دیدار صورت نمی‌پذیرد. پس ندیدن دلیل بر آن نیست که آدمی واقعاً منتظر نباشد. البته مردم منتظر در یک رتبه و درجه از جریان و حقیقت انتظار نیستند، برخی روحیه انتظار را در همه ابعاد وجود و زندگی خود پیاده کرده‌اند و در درجه بالای انتظار قرار دارند و برخی در درجات پایین‌تر، و این بستگی به آن دارد که یک فرد به چه مقدار از وظایف خود عمل می‌کند؟ توجه او نسبت به تکالیف دین چگونه است؟ چه مقدار به یاد حضرت بوده و در امر ظهور او زمینه سازی می‌کند؟ بله هر چه انسان از گناه دورتر شود، حالت انتظار در او شدیدتر و واقعی‌تر می‌گردد. فرزندان پدری که می‌خواهد از سفر برگردد، در مرتب نمودن منزل و فراهم ساختن مقدمات، شاید به یک اندازه نباشند، برخی بیشتر تلاش می‌کنند و برخی کمتر(هر چند همه منتظرند) . بله اگر یکی از بچه‌ها رابطه فرزندی بین خود و پدر را فراموش کند، او دیگر هیچ تلاش و حرکتی در این زمینه ندارد. منتظران حضرت مهدی(ع) نیز چنین هستند. برخی آدم بودن خود را کاملا فراموش کرده‌اند. اینان هیچ درجه‌ای از انتظار را ندارند و دیگران هر چند به حقیقت آدمیت و بندگی خدا نزدیک‌تر شوند، روحیه و حالت انتظار در آن شدید تر است.

پرسش: آیا صحیح است شب و روز دعا کنیم و درس را رها کنیم برای ظهور حضرت مهدی (ع) ؟

پاسخ: اگر منظور از عبادت فقط نماز و روزه و قرآن خواندن باشد، چنین چیزی خواست شرع نیست؛ بلکه انسان‌ها باید کار و تلاش نیز بکنند و نیاز‌های زندگی خود را تامین نمایند. دستورات قرآن و پیشوایان دین و زندگی آن بزرگواران همه بیانگر آن است که تعطیل کردن امور روزمره زندگی، صحیح نیست؛ نه برای تعجیل در فرج امام زمان(ع) و نه برای هیچ امر دیگر!! البته باید دانست دایره عبادت بسیار گسترده است و حتی شامل امور عادی زندگی می‌شود. کار و تلاش رسیدگی به امور زندگی، کمک به مردم و محرومان، همگی اگر برای رضای خدا و تقرب به او باشد «عبادت» است. بنابراین عباداتی همچون نماز و روزه برخی از موارد عبادت است که باید در کنار امور دیگر انجام پذیرد. طبق این معنا، زمینه‌سازی و تلاش برای ظهور حضرت، نوعی عبادت است و نیازی به تعطیل کردن امور عادی زندگی ندارد.

پرسش: از کجا و با چه نشانه هایی بدانیم که حضرت نیز ما را دوست دارد و برای رسیدنمان به این مقصود یعنی دوست داشتن ایشان چه کارهایی باید بکنیم ؟

پرسش: با چه نشانه ای بدانیم مورد محبت و رضایت حضرت مهدی هستیم؟ برای رسیدن به این مهم چه کارهایی انجام دهیم؟

پرسش: با چه کارهایی می توانیم به حضرت مهدی تقرب بجوییم؟

پاسخ: تقرب به حضرت در سایه عمل به دستورات دین حاصل می‌شود. در این میان توجه به چند عمل پیشنهاد می‌شود:
ـ نماز در اول وقت مخصوصاً همراه با جماعت؛
ـ خدمت صادقانه به مردم و تلاش برای حل مشکل آنان؛
ـ تلاوت قرآن و نافله شب و احسان به والدین؛
ـ دقت فراوان در مال که از راه حلال باشد؛
ـ صله رحم؛
ـ دوری از جمع مال دنیا و دنیا طلبی.
در کتاب دلایل الامامه در جریان دیدار امام عصر(ع) با علی بن مهزیار آمده است که آن بزرگوار فرمود: علت دوری شما از ما این است که شما به جمع مال روی آوردید و به ضعفاء ظلم می‌کنید و قطع رحم کرده‌اید، و این علت دوری شما از ما است.

پرسش: بستر ها و راه های گسترش فرهنگ مهدوی چیست ؟

پاسخ: مهدویت اعتقادی حرکت آفرین، امید بخش، نشاط آور و باعث تلاش مضاعف در زندگی است. یأس و نومیدی، خستگی و پوچ گرایی در آن راه ندارد.
فرهنگ مهدویت دو نوع رابطه ایجاد می‌کند رابطه‌ای با خود و رابطه‌ای با اجتماع.
الف. رابطه شخصی:
یعنی ایجاد انگیزه برای زندگی بهینه و هدفمند و تلاش برای رسیدن به سعادت در دنیا و آخرت. فرهنگ مهدویت می‌تواند انسان را از پوچی و گمراهی نجات دهد زیرا امید به آینده‌ای روشن، شک و تردید در اصل زندگی را زایل ساخته و او را به حرکت در مسیر وامی‌دارد.
این فرهنگ قدرت تفکر در خود را افزایش داده انسان را به خود شناسی رهنمون می‌سازد. همچنین او را در مقابل سختی‌ها مقاوم ساخته، آماده پذیرش خطرات زندگی می‌کند زیرا آینده برای او ابهامی ندارد «انسان مهدوی لحظات زندگی خود را در راه رضایت مهدی(ع) هزینه می‌کند و نهایت تلاش خود را برای تحقق عدالت در گفتار، رفتار و اخلاق خویش به کار می‌بندد.
این گوشه‌ای از تأثیر «فرهنگ مهدویت» در انسان است.
ب. رابطه‌ی اجتماعی:
این رابطه در ابعاد مختلف کاربرد پیدا می‌کند:
۱. رابطه با جامعه خانواده؛
۲. رابطه با جامعه محل سکونت؛
۳. رابطه با جامعه محل کار؛
۴. رابطه با جامعه شهری؛
۵. رابطه با جامعه کشوری؛
۶. رابطه با جامعه جهانی.
۱. فرهنگ مهدوی در خانواده:
رابطه فرد با خانواده بسیار اساسی و تعیین کننده است. اگر فرهنگ خانواده بر اساس تفکر مهدوی شکل بگیرد و افراد خانواده‌، خصوصا مدیریت سیاسی آن؛ یعنی پدر و مدیریت تربیتی آن یعنی مادر سعی در حاکمیت فرهنگ مهدوی در خانواده داشته باشند، آرامش و سعادت را برای خود به ارمغان می‌آورند. البته تحقق این راه‌کار باید با طرح و برنامه همراه باشد. برنامه‌های عبادی، تفریحی و فرهنگی در خانواده‌؛ همه باید بگونه‌ای باشد که یاد حضرت مهدی(ع) را در محیط خانه زنده کند و ولایت آن حضرت را بر رفتار‌ها حاکم سازد. مثلا مجالس دعای ندبه، توسل، ختم قرآن باید با توجه خاص به فرهنگ مهدوی در خانواده برگزار شود. رفتن به زیارت‌گاه یا مسجد جمکران نیز با برنامه ریزی خاص و به صورت خانوادگی و نه بر اساس عادت‌ها انجام گیرد. برنامه‌های ویژه برای به روز شدن یاد مهدی(ع) در خانواده‌ها باید در دستور کار مدیریت خانه قرار گیرد مثلا توجه به درس و فر اگیری علوم، ورزش کردن، صله رحم، کمک به دیگران و در جهت قرب به امام زمان(ع) و کسب رضایت او.
۲. فرهنگ مهدوی در محل سکونت:
انسان منتظر وظیفه دارد در محل زندگی خویش فرهنگ مهدویت را حاکم سازد. امروزه که جوامع از بافت کوچک سنتی به بافت بزرگ اجتماعی تبدیل شده است چنین اهدافی باید از طریق طرح و برنامه و به صورت نظام مند و سیستمی انجام شود تا بتواند بهترین تأثیر را بر جای گذارد.
شاید یک منتظر مهدوی با تلاش فردی خود در محل سکونت، بتواند تأثیرات کوتاه و مقطعی ایجاد نماید اما این کافی نیست و چه بسا در دراز مدت به فراموشی و یا مقابله شخصی دیگران منتهی شود.
راه بهینه ایجاد، «ستاد فرهنگ مهدوی» در محل، با مشورت و همکاری سایر افراد و ایجاد و حاکم ساختن این فرهنگ بین افراد برای دراز مدت است. به عنوان مثال با مشورت دوستان نزدیک و راه‌کار‌های تبلیغی ویژه، رعایت نوبت در خرید را حتی نسبت به کودکان به صورت رسم و فرهنگ عمومی در محل در آورند. این می‌تواند نمونه‌ای زنده برای توجه دائمی اهالی، به اجرای عدالت کامل در جوامع باشد که از اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی(ع) است.
۳. فرهنگ مهدوی در محل کار:
این راه‌کار باید اول از خود فرد شروع شود. یعنی در نوع برخورد با محیط و نوع مسئولیتی که به عهده دارد و تعامل با افراد در محل کار، رعایت فرهنگ مهدوی ضروری است.
انسان منتظر در محل کار خویش باید نمونه‌ای از فرهنگ مهدوی را با رفتار خویش ارائه دهد.
در مرحله بعد باید در افراد محیط کار خودش تاثیر گذاری کرده؛ در آن محیط فرهنگ مهدوی را به صورت عمومی گسترش دهد. اگر چنیناهکاری عملی شود به مرور زمان نهاد‌های یک جامعه مهدوی خواهد شد و تأثیر بسیاری در حاکمیت این فرهنگ به عنوان الگوی اجتماعی ـ سیاسی خواهد داشت.
۴. فرهنگ مهدوی در جامعه شهری:
مسئولانی که مدیریت شهری را به عهده دارند در حاکمیت فرهنگ مهدوی در شهر نقش اساسی را دارند اگر مثلا مدیریت شهری راهکار‌هایی را برای اجرای عدالت در سطح شهر برنامه ریزی کرده اجرا نماید، تاثیر بسزایی در حاکمیت این فرهنگ و تعمیق فرهنگ مهدوی در جامعه شهری خواهد داشت.
۵. فرهنگ مهدوی در کشور:
مدیریت سیاسی کشور می‌تواند با سوق دادن طرح‌ها به سوی حاکمیت فرهنگ مهدوی و اجرای عدالت قدم‌های مؤثری در این راستا بردارد. اگر اجرای عدالت مهدوی در دستور کار سیاستمداران کشور قرار گیرد، با اجرای برنامه‌های مردم جامعه، بوی دل انگیز و مسرت بخش «عدالت مهدوی» را استشمام خواهند کرد. البته لازمه این مهم تثبیت و تعمیق فرهنگ مهدوی در تفکر و اعتقاد سیاستمداران کشور است.
۶. فرهنگ مهدوی در جهان:
افرادی که دارای تفکر مهدوی هستند می‌توانند در زمینه‌های فرهنگی، سیاسی و تربیتی به فراخور مسئولیت خود و بستر‌های فعالیت اجتماعی خویش در سایر کشور‌ها این فرهنگ را صادر نمایند و زمینه‌ اقبال عمومی و جهانی به سوی عدالت کامل و نهایی را در جهان فراهم نمایند.
برای گسترش «فرهنگ مهدوی» راه‌کار‌های زیر می‌تواند قابل اجرا باشد:
۱. گسترش مطالعات در زمینه شناخت حضرت مهدی(ع) و شبهه شناسی و تعمیق اعتقاد و مهدویت؛
۲. سوق دادن فعالیت‌های فرهنگی به سوی این موضوع از قبیل پایان‌نامه‌های حوزوی و دانشگاهی و برقراری کرسی‌های تدریس در حوزه و دانشگاه و نیز برگزاری مجالس عمومی و سمینار‌های فرهنگی در زمینه بهینه‌سازی فرهنگ مهدویت در جامعه.
۳. دشمن شناسی و ایجاد پایگاه‌های سیاسی ـ فرهنگی برای مقابله با نقشه‌های مهدی ستیز در سطح جامعه شهری، کشوری و جهانی.
۴. آموزش پایه‌ای از مهد کودک تا دوره‌های تحصیلی تکمیلی در زمینه فرهنگ مهدوی؛
۵. ایجاد نهضت نرم‌افزاری برای تولید برنامه در جهت توسعه و گسترش فرهنگ مهدویت در کشور و جهان.
۶. برنامه‌ریزی در جهت تولید برنامه تلویزیونی و سینمایی و سوق دادن حرکت صدا و سیما به سوی زنده نگه داشتن فرهنگ مهدویت در بین مخاطبان؛
۷. تولید و چاپ کتاب‌های مفید در سطوح مختلف سنی و انتشار آن در جامعه؛
۸. برگزاری نمایشگاه‌هایی در زمینه‌های مختلف برای تعمیق فرهنگ مهدویت در جامعه مانند نمایشگاه کتاب در محله، شهر، ادارات، مدارس و مکان‌های ویژه مانند جمکران، نمایشگاه عکس، هنر‌های دستی، نقاشی و غیره؛
۹. ایجاد کتابخانه‌های تخصصی مهدویت در حوزه دانشگاه و مکان‌های ویژه؛
۱۰. ایجاد مراکز تخصصی آموزشی ـ پژوهشی در مورد گسترش فرهنگ مهدویت.
برای آگاهی بیشتر به این منابع مراجعه شود: مجله انتظار شماره 1و ۲ و ۱۲.

پرسش: بهترین راه انس دادن فرزندانمان با امام زمان چیست ؟

پاسخ: از چند گزینه می‌توانید بهره بگیرید:
الف. بیان سیره و روش زندگی اهل بیت(ع) و داستان‌ها زندگی امامان. بیان این مسائل باعث علاقه فرزند به این خاندان می‌شود.
ب. بیان زیبایی‌های دوران ظهور و عصر سر سبز زندگی انسانی، در محیطی دوستانه.
ج. بیان برخی عنایات و کرامات امام زمان(ع) در دوران غیبت. البته در گفتن کرامات باید دقت شود که به عنایت‌های واقعی اشاره شود.
د. تبیین مقام امام به زبان ساده، و نیاز ما به آن حضرت و کمک‌های او به ما.

پرسش: تکلیف من در برابر خدا و پیامبر و ائمه و امام زمان ،عجل الله تعالی فرجه الشریف، و پدر و مادر و بزرگ ترها و اساتید و دیگران چیست؟ و آنان چه حقی بر گردن من دارند؟

پاسخ: احساسی که در شما وجود دارد، یعنی لزوم ارتباط با خدا وشناخت وظیفه و تلاش در راه آن و احساس مسئولیت در برابر دوستان و … بسیار ارزش مند و در خور تقدیر است. برای جامه ی عمل پوشیدن به آن ها نکاتی را یادآور میشویم:
الف) در بعد وظیفه شناسی؛ انسان، وظایف مختلفی دارد که به یک اعتبار، به سه قسمت تقسیم می شود، هر چند، همه، در حقیقت، به همان قسم اوّل برمی گردند:
۱- وظیفه در برابر خدا؛
۲- وظیفه در برابر جامعه؛
۳- وظیفه در برابر خود.
هر انسانی با توجّه به این که در همه چیز وامدار خداوند است، یعنی او است که مالک ما و همه ی متعلقات ما است. در نتیجه، همه ی ما رهین منّت او و موظّف به تکالیف و مسئولیت هایی هستیم که او بر عهده ی ما نهاده است. این تکالیف، همه در کتاب و سنّت آمده است و کارشناس دین، مستقیماً، آن ها را از منابع اولیه، استخراج و استنباط می کند و دیگران نیز باید از آنان پیروی کنند.
بنابراین، بخش عظیمی از وظایف ما، تقویّت بُعد معرفتی و خداشناسی و سپس التزام به احکام الهی است که یا در رساله های عملیه ذکر شده و یا به طرق دیگر، در برخورد با مسائل مختلف، می توانیم از عالمان دین، حکم الهی را جویا شویم. بنابراین، در این جا، باید در دو زمینه ی تقویت معارف و تعبد و عمل کار کرد.
در این زمینه، کتاب های شهید مطهری را مطالعه فرمایید.
در بُعد اجتماعی، هر یک از ما، باید شرایط خود و شرایط اجتماعی را دقیقا بسنجیم و ببینیم جامعه چه نیازهایی دارد و توانایی من چه اندازه و در چه بخش هایی است. بنابراین، هر کس به اندازه ی توان خود، باید خدمات اجتماعی داشته باشد. توانایی در این زمینه، اقسام مختلفی دارد، از توان بدنی و مالی گرفته تا کارایی علمی و تخصصی. همه، باید در مسیر بهبود اجتماع و خدمت به جامعه باشد، هرچند در پرتو آن، انسان، خود نیز بهره برداری های مشروعی می تواند داشته باشد. از این رو، در این زمینه، هم باید آگاهی های سیاسی و اجتماعی خوبی کسب کرد و هم باید به طور جدی، تلاش کرد، گام هایی عملی متناسب با شرایط و توانایی های خود را برداشت.
وظیفه در رابطه با خود، آن است که هر کس باید بکوشد با اکتساب حسنات و فضایل، از خود، انسانی نیکو، وارسته و متخلق به اخلاق الهی و پیراسته از آلودگی ها و رذایل بسازد. در این زمینه، لازم است کتاب های اخلاقی مطالعه شود و در پی آن، انسان تلاشی جدی برای خود سازی به عمل آورد. از کتاب شریف چهل حدیث امام خمینی ،رضوان الله علیه، استفاده کنید.
ب) برای این که در مسیر اهداف و برنامه های خود، بتوانید موفق باشید، توصیه های زیر راهگشا است:
– برنامه ریزی واقع بینانه و متناسب با ظرفیت و توانایی واقعی شما باشد. از این رو، بیش از حد، برنامه ها را سنگین نریزید.
– در اجرای برنامه، کاملاً جدّی و کوشا باشید و اگر در موردی سستی به خرج دادید، به گونه ای خود را تنبیه کنید. مثلا یکی از دیدارها با دوستان تان را لغو کنید و آن برنامه را عمل کنید.
– مقداری از اوقات تان را برای تفریح سالم اختصاص دهید.
– برخی از برنامه ها را به طور گروهی و جمعی بریزید.
– در هر هفته، یک بار، میزان پیشرفت برنامه ها را بررسی کنید. سعی کنید دقیقاً، کاستی ها و نقایص را بشناسید و بر طرف کنید و موارد پیشرفت را تقویّت کنید.
– از خداوند بزرگ، مدد جویید و شکرگزار توفیقات او باشید.
– هر کس، در هر موقعیت و شرایطی که قرار دارد و با توجه به امکانات و توانایی ها و
آگاهی هایش، وظیفه ای خاص و متناسب با توان مندی های خود دارد. حال، هر شخصی، دارای توان مندی ها، استعدادها و علایق ویژه ای است که او را از دیگران متمایز می سازد و او باید براساس آن ها و نیز تکلیف شرعی، زمینه ی فعّالیّت های شغلی و علمی و تحصیلی خویش را تشخیص دهد و بر طبق آن عمل کند. خداوند نیز تنها متناسب با توانایی ها و استعدادهایی که به افراد عطا فرموده است، از آنان مسئولیت می خواهد و نه بیش تر؛ مثلاً، کسی که ذوق علمی و یا توانایی تحصیل علم در رشته ای خاص را دارد، باید در آن زمینه تلاش کند و کسی که توان علمی بالایی ندارد و فقط دارای نیروی جسمانی زیادی است، خداوند نیز در همان محدوده و به همان اندازه، از او تکلیف خواسته و فرد نیز در آن زمینه باید به فعالیت بپردازد و ….
لازم به ذکر است که یادگیری معارف الهی برای شناخت کلی جهان (خدا و انسان و طبیعت) و فهم دستورهای دین و وظایف عملی خویش و حلال و حرام خداوند، برای هر انسانی، لازم و ضروری است و شخص باید اصول دین و اعتقادات را متناسب با سطح آگاهی و درک خویش، و به طور استدلالی بشناسد و در فروع دین و دستورهای عملی آن، به کارشناسان دین و فقهای اسلامی مراجعه کند.
وظیفه ی فرزندان نیز احترام به پدر و مادر و تواضع در مقابل آنان و قدردانی از زحمات آنان است. حال اگر هر کدام از اینان، وظیفه ی خود را انجام نداد، سبب نمی شود که دیگری هم انجام وظیفه نکند. بنابراین، اگر فرضاً پدر شما، وظیفه اش را نسبت به شما انجام نمی دهد، این، دلیل نمی شود که شما نسبت به او بی احترامی کنید و در انجام دادن وظایف خود، کوتاهی کنید.
وظیفه ی انسان در برابر پیامبر و ائمه و امام زمان ،صلوات الله علیهم، بسیار سنگین است. آن چه قابل بیان در این نوشتار است، این است که برای انسان، دو وظیفه ی اصلی و شاخص در برابر این بزرگواران است:
۱- شناخت و معرفت نسبت به جایگاه آن بزرگواران ، اهدافی که به دنبال آن بودند، معارف و دستورهایی که برای انسان ها از جانب خدا آورده اند و تبیین کرده اند.
۲- اطاعت کامل: «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و أُولی الامر منکم».
این اطاعت، به دنبال معرفت است و هر چه معرفت، درست تر و دقیق تر باشد، اطاعت، کامل تر خواهد بود.
در باره ی امام زمان نیز، ما باید از عهده ی این دو وظیفه برآییم: شناخت جایگاه امام زمان در این عالم هستی و انتظار فرج که طبق احادیث، افضل اعمال است. انتظار فرج، یعنی خواستن ظهور و تلاش برای ایجاد زمینه های آن و آمادگی خود.

پرسش: تمام وظایف منتظران امام زمان ،علیه السلام، را بنویسید.

پاسخ: باید توجه داشت که انتظار، حقیقتی است که از رفتار و کردار فهمیده می¬شود. بنابراین، نمی¬توان هر کسی را که ادعای دوستی و ولایت امام زمان ،علیه السلام، را دارد، در شمار دوستان و منتظران او قلمداد کرد. پس منتظر واقعی امام زمان ،علیه السلام، باید رفتارش به گونه¬ای باشد که هر لحظه، منتظر ظهور امام و آماده¬ی خدمت در جهت اهداف مقدس او باشد. کسی که بخواهد این گونه باشد، وظایفی بر عهده¬ی اوست که مهم¬ترین آن¬ها عبارت است از:
– معرفت و شناخت امام زمان؛ در روایات ما، تأکید فراوان شده است که انسان باید امام زمان خود را بشناسد؛ چون، پیمودن مسیر درست و صراط مستقیم الهی، جز به معرفت او ممکن نخواهد بود. پیامبر ،صلی الله علیه و آله، فرمود: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه‌ ؛ هر کس بمیرد و حال آن که امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است.». البته، شناخت حضرت، مراتبی دارد. یک مرتبه از آن شناخت تاریخی و شناسنامه¬ای حضرت است و مرتبه¬ی بالاتر، شناخت جایگاه امام و ویژگی¬های والای او است.
– یاد حضرت؛ اگر کسی به حقیقت، منتظر محبوب خود باشد، پیوسته در اندیشه¬ی او خواهد بود. منتظر واقعی، سعی می¬کند در همه حال، به یاد آن بزرگوار باشد و با یاد حضرت، دل و جان خود را زنده نگه دارد و اعمال خود را از انحراف و کجی¬ها حفظ کند. یاد آن حضرت، با خواندن دعاهای آن بزرگوار و توسّل به آن عزیز و صدقه¬دادن برای سلامتی او و انجام دادن خیرات به نیابت او و دعا کردن برای تعجیل فرج او و ندبه کردن در فراق او و تجدید پیمان کردن در یاری او، تحقق می¬یابد.
– تلاش برای حفظ ایمان در زمان غیبت؛ ازآن جا که در زمان غیبت، خطرات فراوانی برای ایمان و عمل پیش می¬آید و فکرها و مذاهب انحرافی در مسیر انسان پیدا می¬شود و دوستان شیطانی سعی در گمراهی انسان دارند، انسان منتظر، پیوسته، در حفظ ایمان و عمل خود می¬کوشد. در این زمینه، او پیرو مجتهد جامع¬الشرایط مورد سفارش و توجه ائمه¬ی معصوم ،علیهم السلام، است؛ زیرا که او، کسی است که از جهت علمی و عملی، مورد تأیید ایشان قرار گرفته است.
– زمینه سازی برای ظهور؛ منتظر واقعی، با درک صحیح معنای انتظار، می¬کوشد تا زمینه¬ی ظهور امام زمان ،علیه السلام، را تقویت کند. بنابراین، هم به اصلاح نفس و خودسازی می¬پردازد و هم با امر به معروف و نهی از منکر، سعی در ساختن جامعه دارد. بنابراین، او فردی متعهد نسبت به خود و جامعه¬ی خویش است.

پرسش: چطور می توانیم زمینه ساز ظهور حضرت مهدی باشیم؟

پاسخ: توجه به گزینه‌های زیر مطلوب است:
ـ بالا بودن سطح معرفی در خود و افراد مرتبط، نسبت به جایگاه امام عصر(ع) مخصوصا افراد خانواده؛
ـ فعالیت خود را در محیط کار و خانه متناسب به خواست حضرت قرار دادن. برای دستیابی به این مهم باید موازین شرعی رعایت شود.
ـ برپایی مراسم به نام حضرت با برنامه‌های صحیح که به بالابردن معرفت و روحیه دینی کمک کند.
ـ استفاده از راهکار دعا و زیارت همچون دعای عهد، زیارت آل یس؛
ـ کمک به مردم و حل مشکلات آنان با عنوان امام مهدی(ع)؛
ـ حضور در فعالیت‌هایی که به نام حضرت می‌باشد، البته به شرطی که انحراف در آن نباشد؛
ـ ایجاد تشکل‌های مربوط به امام عصر(ع).

پرسش: چگونه می توان حضور امام زمان را درک کرد؟

پاسخ: قدم اول کسب معرفت نسبت به جایگاه ائمه و امام زمان(ع) است. در روایتی از ابونصر طریف نقل شده است: “بر امام زمان(ع) [در ایام کودکی ایشان] وارد شدم. فرمود: مرا می‌شناسی؟ گفتم: آری؛ فرمود: من کیستم؟ گفتم: شما آقای من و فرزند آقای من هستید. فرمود: از این نپرسیدم، عرض کردم: فدای شما شوم! خودتان بیان کنید. فرمود: من خاتم اوصیا هستم و خداوند به واسطه من بلا را از اهلم و شیعیان رفع می‌کند” (بحار الانوار، ج ۵۲، ص30).
زیارت حامعه کبیره در اواخر مفاتیح الجنان آمده در این زمینه منبع خوبی است.
پس از معرفت، ایمان و پذیرش این عقیده است؛ چرا که فردی که به امری عقیده نداشته باشد، در راستای آن فعالیت نمی‌کند. ایمان به خدا و معارف دین لازمه حرکت است.
مرحله بعد آن است که آدمی به وظایف دینی (انجام واجبات و ترک محرمات و پرهیز از گناهان) اهتمام ورزد و به نماز اول وقت توجه داشته باشد؛زیرا حقیقت انسان بندگی و عبودیت خدا است و راه بندگی؛ نیز عبادت است: “وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ” (ذاریات، ۵۶). بنابراین خداوند ایمان را در کنار عمل صالح قرار داده است. در سوره “عصر” پس از آنکه سخن از خسران و زیان کار بودن انسان به میان آورد، می‌گوید: “الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ” و وقتی می‌خواهد وعده خلافت و حکومت روی زمین را به مؤمنان بدهد، می‌فرماید: “وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ”(نور، آیه ۵۵) و سر انجام زمین را برای عباد صالح می‌داند: “یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ” (انبیا، آیه ۱۰۵).
عمل صالح و توبه باعث طهارت و نورانیت دل شده و آیینه دل آمادگی پیدا می‌کند تا انوار الهی را در خود جلوه‌گر کند و خود را در محضر خدا و امام بداند.
البته در کنار انجام وظایف، لازم است آدمی دست به توسل بردارد و از خداوند به واسطه ائمه(ع) برای کسب معرفت و درک بالاتر مدد بگیرد: “وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ” (مائده، آیه ۳۵).

پرسش: چگونه می توان دوستی امام مهدی را بدست آورد؟

پاسخ: باید بدانیم که امام پدری مهربان و برادری دلسوز است، امام همه شیعیان را دوست دارد و برای هدایت و سعادت آنها دعا و تلاش می‌کند. البته در این میان شیعیانی را بیشتر دوست دارد که می‌کوشند افرادی صالح و با معنویت باشند. با رعایت موارد زیر، می‌توان به دوستی آن حضرت امید داشت:
۱. در مقام علم و عقیده هر روز بر معرفت دینی خود بیفزاییم و در جلسات سخنرانی و علمی شرکت کنیم و در شناخت مقام امامت و شخص امام زمان(ع) (با مطالعات فراوان) کوشا باشیم.
۲. در مقام عمل اولین چیز انجام دادن واجبات و ترک گناه و معصیت است. ارتکاب معصیت در محضر امام زمان(ع) باعث آزرده شدن دل ایشان می‌شود و وقتی پرونده اعمال به محضر ایشان برده می‌شود، از ما دلگیر می‌گردد.
قدم دوم انجام وظیفه است، بهترین راه نزدیکی به آن حضرت و جلب رضایت ایشان، این است که هر کس هر شغل و وظیفه‌ای که دارد، آن را به دقت و سلامت انجام دهد. شما که محصل هستید، بهترین کار تلاش و درس خواندن عمیق و صحیح است، کسی که وظیفه خود را ترک کند یا ناقص انجام دهد و در عوض آن بخواهد کار نیک دیگری انجام دهد، راهی کج رفته است.
قدم بعدی ایجاد ارتباط معنوی با امام است؛ یعنی، بکوشیم همیشه به یاد امام زمان(ع) باشیم صبح را با دعای عهد شروع کنیم، در نماز‌هایمان برای آن حضرت دعا کنیم، دعای فرج را در هر فرصتی بخوانیم. دعای ندبه، زیارت آل یاسین و دعاهای دیگر را با توجه به معنا و حضور قلب بخوانیم، صدقه دادن برای سلامتی ایشان، زیارت از طرف ایشان و دعا برای سلامتی و تعجیل فرج آن حضرت، شرکت در مراسم منسوب به ایشان و … راه‌های ایجاد ارتباط معنوی با امام است و می‌توان بعد از مدتی آثار بسیار مثبت آن را دید و این خود نشان دوست داشتن امام است. اما باز تاکید می‌شود همه این کارها بعد از ترک گناه و عمل به وظیفه و نقش خویش در جامعه و خانواده اثر بخش است؛ وگرنه پوستی بی مغز و خاصیت خواهد بود.
ج س 2ـ بیان علت حقیقی و اصلی غیبت امری دشوار و شاید دور از دسترس باشد. درباره غیبت می‌توان، هم نگاه تاریخی داشت و هم نگاه روایی:
یک. نگاه تاریخی: وقتی به تاریخ صدر اسلام و حتی قبل از آن می‌نگریم، به خوبی می‌‌بینیم که جبهه کفر و باطل برای مقابله با جبهه حق و نابودی آن، از هیچ اقدامی فروگذاری نکرده و در این راه حتی از کشتن پیشوایان دین نیز ابایی نداشته است. آنان به خوبی می‌دانستند ادامه حکومت دنیایی و سیطره بر مردم و کسب منافع نامشروع، زمانی امکان پذیر خواهد بود که پیشوایان دین و هادیان حق را از سر راه خود بردارند لذا شهادت ائمه(ع) در دستور کار خلفای جور قرار گرفت. آنچه وحشت و اضطراب حاکمان خودکامه را بیشتر می‌کرد، وعده ظهور حضرت مهدی(عج) به عنوان منجی و مصلح بود. از این رو خلفای معاصر امام حسن عسکری(ع) ایشان را به شدت تحت نظر داشتند تا وقتی فرزند ایشان به دنیا می‌آید، او را در همان ابتدای زندگی به شهادت برسانند. بنابراین بسیار طبیعی است که خداوند آخرین حجت خود را در پرده غیبت قرار دهد تا جان او حفظ شود و در موعد مقرر و زمانی که مردم آمادگی ظهور داشتند ظهور کرده و جهان را پر از عدل و داد نماید.
دو. نگاه روایی: در روایات به علت و حکمت‌های متعددی اشاره شده است؛ از جمله:
الف. غیبت سری از اسرار الهی: پیامبر(ص) فرمود: “ان هذا لامر من امر الله و سر من سر الله” ؛ “این امر الهی و سری از اسرار خداوند است”. (بحار الانوار ، ج ۵۱، ص73).
ب. آزمایش مردم: امام علی(ع) فرمود: “به خدا قسم من و دو فرزندم شهید می‌شویم. خداوند در آخر الزمان مردی از فرزندانم را به خون خواهی ما بر خواهد انگیخت و او مدتی غایب می‌شود تا مردم آزمایش شوند و گمراهان جدا گردند تا جایی که افراد نادان می‌گویند: خداوند دیگر به آل محمد کاری ندارد”. (غیبت نعمامی، ب10).
ج. ستم پیشه بودن انسان‌ها : امیر مؤمنان(ع) فرمود: “زمین از حجت خدا خالی نمی‌ماند، ولی خداوند به دلیل ستم پیشه بودن و زیاده‌روی انسان‌ها، آنان را از وجود [ظاهری] حجت خود محروم می‌سازد”(غیبت نعمانی، ب10).
د. حفظ جان امام: امام باقر(ع) فرمود: “برای قائم ما قبل از آنکه به پا خیزد غیبتی است. راوی پرسید چرا، حضرت فرمود: می‌ترسد[از قتل]”.
برخی بر اساس روایت اول می‌گویند: “علت اصلی غیبت، روشن نیست و آنچه از علت‌ها گفته شده(مانند حفظ جان) از آثار غیبت است، نه علت اصلی(فصلنامه انتظار، ش4، مقاله استاد طبسی).
برخی دیگر با توجه به تاریخ و روایات، علت اصلی غیبت را حفظ جان و بقیه موارد را از آثار آن می‌دانند.
پس غیبت امری است که سیر حرکت انسان‌ها، آن را ناگزیر کرده و در این فرایند باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود تا جامعه شیعه، با کمترین مشکل بتواند پذیرای آن باشد. از این رو امامان(ع) از یک سو راه‌های فهم احکام را به شاگردان می‌آموختند تا بتوانند احکام دین را در حد توان از منابع شرع استنباط و استخراج کنند و مردم را نیز به آموختن از علما و رجوع به آنها فرا می‌خواندند و از سوی دیگر با برقراری نهاد وکالت، مردم را به رجوع به وکیلان دعوت کردند. در همین راستا از زمان امام هادی و عسکری(ع) ارتباط مستقیم را کمتر کردند و در مواردی از پشت پرده جواب سؤالات را می‌دادند تا مردم به ندیدن امام عادت کنند. به دنبال آن غیبت کوتاه مدتی(صغری)، پیش بینی شد تا مردم به واسطه نواب خاص، برخی مسائل مورد نیاز را بپرسند و در ضمن رجوع دائمی به نایبان را فرا بگیرند. (ر.ک. غیبه طوسی؛ تاریخ عصر غیبتع پورسید آقایی، اصول عقاید، مصباح؛ دادگستر جهان . امینی).

پرسش: چگونه می توانیم عشق و علاقه خود را به حضرت بیشتر کنییم .؟

پاسخ: توجه به سه نکته و مطلب در ازدیاد علاقه انسان به امام عصر(ع) تأثیر دارد:
الف. بالابردن سطح معرفت پیرامون حقیقت امامت و جایگاه امام در نظام هستی و نقش او در زندگی انسان.
ب. توجه به وظایف دینی که همان انجام واجبات و ترک محرمات است. عمل به دستورات دین باعث طهارت نفس شده و توجه امام را به قلب آدمی بیشتر می‌کند.
ج. یاد کردن امام در اوقات مختلف؛ عهد و پیمان بستن با او هر روز صبح با خواندن دعای عهد، صلوات فرستادن برای سلامتی و فرج ایشان، زنده کردن نام حضرت در محافل و مجالس و تلاش برای زمینه سازی امر ظهور.

پرسش: چگونه میتوان فهمید که چقدر محبوب و مورد رضایت حضرت مهدی هستیم ؟

پاسخ: “محبت” واژه‌ای زیبا است و ابراز محبت، بین دو محبوب پیوند عاطفی عمیق بین آنها برقرار می‌کند. محبت یک ویژگی اخلاقی دو سویه است که از چشمه‌سار عشق درونی می‌جوشد. محبت امام زمان(ع) به دوستان و شیعیان خود، شعبه‌ای از چشمه سار محبت خداوند است و درخت زندگی را آبیاری می‌کند. اگر پیوند ما با امام زمان(ع) محکم، استوار و دائمی باشد، پیوند آن امام همام با ما نیز همین‌گونه خواهد بود. بلکه بندگان الهی در هر صف که باشند حتی در جرگه گناهکاران ـ با فرض پشیمانی از گناه ـ محبوب خدا خواهند بود و محبوب خدا همیشه مورد عنایت و لطف و نظر خاصان درگاه معبود به ویژه آخرین وصی حتی و ذخیره الهی در زمین، حضرت مهدی(ع) ـ خواهند گرفت.
امام رضا(ع) می‌فرمایند: “ولایت او بر مردم، از ولایت آنها بر خودشان بالاتر، از پدر و مادر بر آنها مهربان‌تر و دلسوز‌تر است”. (من لا یحضره الفقیه ـ ج4/ص419).
حال اگر در این سخن نیک بنگریم، خواهیم فهمید توجه امام به شیعیان چقدر زیاد است که از توجه و علاقه پدر و مادرشان بیشتر است.
فرزند هر چه در حق پدر و مادر خود نامهربانی و جفا کند، باز هم آنان او را فرزند خود می‌دانند و او را دوست خواهند داشت. علاقه و دوستی امام(ع) از این هم بالاتر است. زیرا امام خلیفه خدا در بین مردم است و صفات خدا را در مرتبه اعلا جلوه‌گر می‌سازد. از این رو باید رئوف‌ترین باشد و صفت رحمانیت و رحیمیت الهی را به آنها منتقل کند.
ائمه(ع) خود به یاران می‌فرمودند: “اگر شما بیمار شوید ما نگران و بیمار می‌شویم و اگر شما در صحت و شادی باشید ما نیز خوشحال هستیم”. خود آن حضرت در نامه برای عالم بزرگ شیعه شیخ مفید، می‌نویسید: “فانا نحیط علماً بأنبائکم و لایعزب عنا شیء من اخبارکم؛ ما بر اخبار و احوال شما آگاهیم و هیچ چیز از اوضاع شما بر ما پوشیده و مخفی نمی‌ماند”.
و اضافه می‌فرماید: “ان غیر مهملین لمراعاتکم و لا ناسین لذکرکم و لولا ذلک لنزل بکم اللأاواء و اصطلمکم الاعداء”؛ ” ما در رسیدگی و سرپرستی شما کوتاهی نکرده و یاد شما را از خاطر نبرده‌ایم. اگر جز این بود، دشواری‌ها و مصیبت‌ها بر شما فرود می‌آمد و دشمن شما را ریشه کن می‌ساختند”. (احتجاج طبرسی، ج2، ص596).
نشانه دوستی واقعی، خیر خواهی و هدایت به خوبی‌ها، نجات دادن از خطرات و دور کردن از دام‌های شیطان است. در زندگی ما بسیار اتفاق می‌افتد که گاهی دچار تردید در انتخاب خوب و بد می‌شویم و سر انجام راه صحیح را انتخاب می‌کنیم. این هدایت از ناحیه والی و سرپرست ما امام زمان(ع) است.
گاهی در مشکلات سخت گرفتار می‌آییم و ناگهان به طریقی مشکل ما حل می‌شود. این نجات از ناحیه آن یوسف زهرا(ع) است. ممکن است دام شیطان ما را گرفتار سازد و سرانجام از آن رهایی پیدا کنیم؛ این رهایی از دعای امام زمان(ع) درباره ما است. باید به این شهود برسیم که دائما در زندگی مورد عنایت و لطف آن حضرت هستیم تا پی به دوستی واقعی او ببریم. همه اینها نشانه دوستی واقعی یوسف فاطمه در حد اعلای محبت، نسبت به شیعیان و دوستداران، بلکه نسبت به تمامی انسان‌های موحد و خداپرست است.
محبت و دوستی از منظر قرآن و اهل بیت(ع):
دوستی و محبت گرایش و جاذبه‌ای بین محب و محبوب است. دوستی واقعی امری دو سویه و طرفینی است. هم جاذبه و توجه از سوی محبوب لازم است و هم تلاش و جلب توجه از سوی عاشق.
تا که از جانب معشوق نباشد کششی کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد
محبت و توجه خدا به بندگان، امری مداوم و همیشگی است. خداوند تمام بندگان خود را دوست دارد، در قرآن کریم آیات بسیار زیادی در این مورد آمده است” مانند “إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ”(آل عمران، ۷۶)؛ ” إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ”(بقره، ۱۹۵)، ” إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ”(بقره،۲۲۲).
یعنی خداوند هم خوبان با تقوا و نیکوکار را دوست دارد و هم گناهکاران پشیمان را؛ اما برای دوستی متقابل با خدا شرطی وجود دارد و آن عمل کردن به فرمان‌های او است.
شرط دوستی واقعی، عمل به دستورات دین است که از سوی پیامبر خدا برای بندگان الهی آمده است. قرآن کریم می‌فرماید: ای پیامبر به مردم بگو: ” إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ”(آل عمران، ۳۱) “اگر خدا را دوست دارید، پس از من پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست دارد”. بر اساس آیات قرآن کریم، دوام و پایدار دوستی با خدا، در اثر پیروی از پیامبر او حاصل می‌شود.
اما پیروی عملی از پیامبر خدا، در اثر اطاعت عملی از جانشینان حقیقی از یعنی امامان معصوم(ع) است، و بر اساس دلایل قطعی و روایات صحیح و غیر قابل انکار، آخرین جانشین پیامبر خدا، حضرت مهدی(ع) است؛ همان گونه که پیروی عملی از پیامبر(ص) باعث استمرار دوستی بین بنده و خدا می‌شود، پیروی عملی از امام زمان(ع) (عمل به دستورات دین و کسب رضایت آن حضرت)، این دوستی را پایدار می‌سازد. برای کسب رضایت و پیروی از آن حضرت در زمان غیبت کبری، باید از سخنان و احادیث امامان(ع) پیروی کرد.
پیام‌ها و دستورات امام زمان(ع) در زمان غیبت صغرا که توسط چهار نایب و نماینده مخصوص آن حضرت به ما رسیده ـ وظیفه ما را برای زمان غیبت کبری، مشخص کرده است. امام زمان(ع) در یکی از پیام‌های خود برای شیعیان به نایب چهارم نوشته‌اند. “در زمان غیبت کبری ـ که من از دیده عموم مردم پنهانم ـ از نائبان و جانشان عام من پیروی کنید و آنها را رهبر خود قرار دهید”. مراد از نائب عام امام زمان(ع) فقیهان و مراجع تقلیدند و به طور خاص کسی است که رهبر و ولی فقیه در جامعه اسلامی توسط مجتهدان تعیین شده باشد. “و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی روات حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله علیهم ” (بحار الانوار، ج53، ص181).
و همچنین امام زمان(ع) در نامه خود به شیخ مفید می‌فرماید: “فلیعمل کل امرء منکم بما یقرب به من محبتنا و لیتجنب ما یدنیه من کراهتنا و سخطنا”؛ “هر یک از شما شیعیان باید اعمالی انجام دهد که دوستی ما را به دنبال آورد و از اعمالی که باعث نارحتی و عدم رضایت ما است دوری کند”.(احتجاج، ج2، ۵۹۹)؛
نکته: یکی از عاشقان اهل بیت(ع) مدت زیادی آرزوی دیدن امام زمان(ع) را داشت و در هجر محبوب می‌سوخت؛ اما موفق نمی‌شد. سر انجام روزی امام را در بازار آهنگران نزد پیرمرد قفل سازی دید که در امور دینی و معامله با مسلمین دستورات دین را کاملا عمل می‌کرد. حضرت به آن فرد فرمود: اگر مانند این قفل ساز باشید، ما به عیادت شما می‌آییم؛ لازم نیست برای ملاقات با ما، خود را به زحمت و سختی بیندازید.(کیمیای سعادت، ص41، به نقل از سرمایه سخن، ج1، ص611).

پرسش: چه فعالیت هایی برای آمادگی بیشتر مردم برای ظهور حضرت صورت گرفته است؟

پاسخ: در سال‌‌های اخیر سعی شده به مباحث مهدویت با دقت و تامل بیشتری نگاه شود تا نسبت به جایگاه حقیقی امام زمان(عج) شناخت زیادتری حاصل شود. به عبارت دیگر مباحث مربوط به امام زمان از حالت سطحی عبور کرده و عمیق تر شده است از این رو مرکز تخصصی مهدویت ایجاد شده است.
در کنار عمق بخشیدن به این مباحث اطلاع رسانی نیز بیشتر شده است: ایجاد سایت‌های اینترنتی، انتشار بروشور‌ها، فعالیت بیشتر صدا و سیما، اعزام روحانیون به مراکز مختلف برای تبیین مباحث مهدویت و… .

پرسش: حوادث دوران غیبت و وظیفه شیعه در این عصر را بیان کنید.

پاسخ: آنچه در روایات به آن اشاره شده، گسترش ظلم و فساد است. انسان‌های شیطان صفت و دنیا طلب برای رسیدن به منافع بیشتر دنیوی، به هر گونه ظلم و فسادی روی می‌آورند و با کشاندن جامعه‌های انسانی و مردم به ورطه فساد و تباهی، سعی در استعمار و استثمار مردم دارند. آنان با شیوع انواع فساد‌های مالی و اخلاقی مردم را به طرف بی هویتی سوق می‌دهند؛ به گونه‌ای که آدمیان وظایف خود را فراموش کنند و به جای اطاعت از فرمان‌های الهی و عمل به دستورات دین و ارزش‌های انسانی، به دنبال ارضای شهوات مادی باشند و در این راستا حتی گاه دین را خرافه معرفی کرده و ظهور امام زمان(ع) را افسانه می‌دانند.
وظیفه ما آن است که ضمن ظلم ستیزی، به وظایف یک منتظر واقعی عمل کنیم.
انتظار امام مهدی(عج) از ما آن است که به وظیفه یک منتظر واقعی عمل کنیم. در روایات و بیانات پیشوایان دین وظایف متعددی برای منتظر بیان شده است که مهمترین آنها عبارت است از:
الف. شناخت امام: حرکت در جاده انتظار بدون شناخت امام امکان ندارد. البته علاوه بر شناخت امام به اسم و نسب، باید نسبت به جایگاه و مقام امام نیز آگاهی کافی داشت. در روایتی نقل شده فردی به نام ابو نصر پیش از غیبت امام، به حضور آن حضرت رسید. امام مهدی(عج) از او پرسید: مرا می شناسی؟ پاسخ داد: آری شما سرور من و فرزند سرور من هستید. امام(عج) فرمود: مقصود من این (شناخت) نبود. ابو نصر گفت: خودتان بفرماید(مرادتان چیست). امام(عج) فرمود: من آخرین جانشین پیامبر خدا هستم و خداوند به (برکت) من بلا را از خاندان و شیعیانم دور می کند”. (بحار الانوار، ج ۵۲ ، ص ۳۰).
ب. الگو پذیری: آدمی باید از رهبر و مقتدای خود الگو گرفته و منش و رفتار خود را شبیه او قرار دهد تا بتواند او را همراهی کند. از پیامبر(ص) نقل شده است که فرمود: خوشا به حال آنان که قائم خاندان مرا درک کنند؛ در حالی که پیش از دوران قیام، به او و امامان قبل از او اقتدا کرده و از دشمنان ایشان، اعلام بیزاری کرده باشند. آنان دوستان و همراهان من و گرامی ترین امت من، در نزد من هستند.(بحار الانوار، ج ۵۲ ، ص ۱۲۹).
از مهم ترین رفتارها ورع و حسن خلق است. امام صادق(ع) در روایتی فرمود: “هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم(ع) باشد باید منتظر باشد، و در حال انتظار به پرهیز کاری و اخلاق نیکو رفتار کند”. (بحار الانوار ، ج ۵۲ ، ص ۱۴۰).
ج. یاد امام: یک منتظر واقعی باید همیشه سعی کند به یاد حضرت مهدی(عج) باشد. هر روز صبح با خواندن “دعای عهد”(مفاتیح الجنان، بعد از دعای ندبه) با امام پیمان خود را تجدید کند، برای سلامتی و فرج او همیشه دعا کند و بگوید: “اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن … “(مفاتیح الجنان ، اعمال شب ۲۳ ماه مبارک رمضان). در هر محفل و مجلسی یاد حضرت را زنده کند و مردم را با او آشنا سازد تا مردم همگی منتظر ظهور باشند. امام عصر(عج) در پیامی چنین فرمود: “اگر شیعیان ما که خداوند آنان را در راه طاعتش یاری دهد، در وفای پیمانی که از ایشان گرفته شد اجتماع کرده و مصمم باشند؛ البته نعمت دیدار از آنان به تاخیر نمی افتد و سعادت ملاقات ما برای آنان با معرفت کامل و راستین نسبت به ما، تعجیل می گردد”.(بحار الانوار، ج ۵۳ ، ص176) پس در این راستا از خدمت به مردم دریغ نکنیم.
البته نباید فراموش کرد که یک پیرو واقعی، در همان گام‌های نخستین به انجام واجبات ـ به خصوص نماز اول وقت ـ و ترک محرمات توجه ویژه دارد؛ چرا که بدون اطاعت از اوامر خدا سخن از انتظار و یاری حضرت معنا ندارد.

پرسش: در زمان انتظار ظهور امام زمان (عج) هستیم ، چکار کنیم تا آقا از ما راضی و خشنود باشند ؟

پاسخ: رضایت امام زمان(عج) همان رضایت خدا است؛ بنابراین اگر ما خداوند را از خود راضی و خشنود ساختیم قطعا امام مهدی(عج) نیز از ما راضی و خشنود خواهد شد. در این زمینه به سه وظیفه مهم اشاره می‌شود:
الف. انجام دادن اوامر الهی که شامل عمل به واجبات و ترک محرمات می شود. یک شیعه واقعی باید مطیع امر خدا بوده و به وظایف دینی و شرعی خود عمل کند و به آن اهتمام جدی داشته باشد. در اینجا نماز جایگاه ویژه‌ای در میان اعمال و وظایف دینی دارد.
ب. خدمت به مردم صادقانه و در راستای رضایت خداوند؛ یعنی، تا آنجا که ممکن است انسان باید با رعایت موازین شرعی به دیگران کمک کند.
ج. زمینه سازی برای ظهور؛ یعنی، که یکی از شرایط تحقق امر ظهور آن است که مردم آمادگی پذیرش را داشته و واقعا خواستار ظهور امام مهدی(عج) باشند. از این رو یکی از وظایف مهم دوستداران امام و منتظران واقعی این است که در امر زمینه سازی شرکت کنند و در حد توان، هم خود با حضرت آشنا شوند و هم دیگران را آشنا سازند تا جهان برای ظهور آماده شود. حضرت در نامه ای به شیخ مفید نوشته است: «اگر شیعیان ما ـ که خداوند آنها را بر اطاعتش موفق بدارد ـ در وفای به عهدی که بسته بودند(پیروی از امام) اجتماع کنند، هر آینه دیدار ما به تاخیر نمی افتد».(بحار الانوار، ج53، ص176).

پرسش: دعای فرج برای تعجیل ظهور در غیبت چیست ؟

پاسخ: آنچه تصریح شده است اینکه برای تعجیل فرج زیاد دعا کنید، اما اینکه در خصوص فرج حضرت دعاهای خاصی وارد شده باشد چیزی نیافتیم. البته در روایات به برخی از ادعیه در زمان غیبت توجه بیشتری شده است که به آنها اشاره میشود:
الف. دعای “الهم کن لولیک….”؛
ب. دعای عهد؛
ج. دعای:”اللهم عرفنی نفسک فانک ان لم تعرفنی نفسک لم اعرف نبیک، اللهم عرفنی رسولک فانک ان لم تعرفنی رسولک لم اعرف حجتک، اللهم عرفنی حجتک فانک ان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی”.
د. دعای غریق: “یا الله یا رحمن یا رحیم یا مقلب القلوب ثبت قلبی علی دینک”
هـ. دعای ندبه؛
ز. زیارت آل یاسین.

پرسش: راه و رسم مهدی زیستن ؟

پاسخ: راه و رسم مهدی زیستن، همان عمل به وظایف دینی است. امام مهدی(ع) راهنمای مردم به سوی دین است. او میآید تا دین را به صورت کامل و واقعی در زندگی مردم و در جامعه اجرا کند. بنابراین اگر کسی بخواهد روش و رفتار مهدوی داشته باشد، باید بکوشد به اوامر و دستورات دین توجه کند و آنچه را که خداوند از او میخواهد انجام دهد. شما به عنوان محصل، باید در درس نیز کوشا باشید. تا هر کس شما را ببیند، بداند انسان عاشق مهدوی، بی سواد و جاهل نیست؛ بلکه اهل علم و فضیلت است. آن حضرت نیز دوست دارد کسی است که در جهالت باقی نماند و در تحصیل علم تمام تلاش خود را به کار بگیرد.
چنین فردی (متدین عالم) میتواند خدمت گزار خوبی برای مردم باشدو با خدماتش مردم را عاشق دین و امام زمان بکند.

پرسش: راههای تقرب به حضرت کدامند ؟

پرسش: راههای زمینه سازی برای ظهور حضرت ؟

پاسخ: در مورد تلاش مردم برای ظهور به چند کار اشاره میکنیم:
الف. باید سعی کنند به دستورات دین عمل کنند تا از بندگان خوب خدا باشند، و بتوانند در زمان ظهور از یاران حضرت باشند، امام زمان(ع) هنگام ظهور به یار نیاز دارد.
ب. برای ظهور دعا کنند.
ج. با رعایت عدالت و کمک به یکدیگر، دین و اسلام را برای مردم دوست داشتنی و زیبا نشان دهند تا مردم خواهان دین شوند.
د. هم خود شناخت خوبی از امام زمان(ع) پیدا کنند و هم سعی کننند دیگران نیز با امام آشنا شوند.
هـ. نام و یاد حضرت را زیاد ببرند و با برپایی جلسات توجه مردم را به امام بیشتر کنند.
و. هر کس مشغول به هرکاری است کار خود را خوب انجام دهد مثلا محصل باید سعی کند خوب درس بخواند و در درس به دیگران کمک کند.

پرسش: راهکارهای ترویج فرهنگ مهدویت در خانواده ها چیست؟

پرسش: صرف پرستیدن امام زمان (ع) حتی کمتر از خدا چگونه است ؟

پاسخ: انسانها، همه عبد و بنده خدا هستند و فقط باید او را بپرستند. سرلوحه دعوت انبیای بزرگوار الهی، همه پرستش خدای یکتا بود. در آیات متعدد قرآن کریم، مردم امر شدند تا فقط خدا را عبادت کنند: ” إِنِ الْحُکْمُ إِلاَّ لِلَّهِ أَمَرَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ؛ حکم فقط برای خداست امر کرده عبادت نکنید مگر او را”(یوسف/۴۰) . پیامبر اکرم(ص) نیز که خاتم پیامبران و اشرف انسانها است، میفرماید:”انما انا بشر مثلکم یوحی الی؛ من بشری مانند شمایم که به من وحی می شود”.(فصلت؛ ۶). بنابراین پرستش هر کس غیر از خداوند، شرک و حرام بوده و چنین فردی از گروه مسلمانان و موحدان خارج است.

پرسش: عشق به امام مهدی چگونه باید باشد؟ آیا صرف محبت کافی است؟

پاسخ: گام آغازین در این زمینه، آن است که معرفت و شناخت صحیحی نسبت به امام زمان و سیره او در دوران غیبت و ظهور پیدا کنید. گویا شما امام زمان(عج) را فردی می‌دانید که با ظهورش، شمشیر انتقام بر می‌کشد و تبهکاران را از بین می‌برد و دیگر هیچ!! در حالی که باید بدانید امام “طبیب” است. او ادامه دهنده حرکتی است که حضرت زهرا(س) و امام حسین(ع) و سایر پیشوایان معصوم(ع) آن را شروع کردند. اینان نور واحدی‌اند که هر کدام طبق وظیفه‌ای که خداوند بر عهده آنان گذاشته است، انجام وظیفه می‌کنند حقیقت وظایف آنان، سوق دادن مردم به سمت “تعالی و کمال” است.
اینکه فرمودید، حب حضرت زهرا و امام حسین(ع) بیشتر در دل شما است، این بدان جهت است که بعد عاطفی انسان با شنیدن مصایب آنان بیشتر تحریک می‌شود و این درست هم می‌باشد. ما از زمانی که خود را شناخته و با اطراف خود آشنا شده‌ایم، این دو بزرگوار و فداکاری آنان را بیشتر شنیده و سوخته‌ایم. به علاوه آنکه خداوند نیز حرارتی از حرکت اینان در قلوب مردم قرار داده است و لذا انسان احساس ارتباط بیشتری می‌کند.
نکته دیگر اینکه نگاه شما به دنیا، امتحانات الهی، زندگی و ظهور، باید تصحیح شود. دنیا محل راحتی نیست؛ بلکه جای تلاش و پشت سر گذاشتن امتحانات است. زندگی آدمی در هر مرحله و دوره‌ای، همراه با امتحانات متعدد الهی است. دوره ظهور نیز مرحله‌ای دیگر از زندگی بشر و امتحانات الهی است. دوستی و نگاه شما نسبت به حضرت و ظهور آن بزرگوار، ابتدایی و ناقص است(و این به علت معرفت ناقص است) که این باید تصحیح شود. شما باید بدانید امام زمان(ع)، واسطه‌ فیض الهی است و حقیقت زندگی با ایشان معنا می‌یابد. الطاف و عنایات او ـ چه در دوران غیبت و چه در ظهور ـ به صورت‌های مختلف به ما می‌رسد. آن بزرگوار در نامه‌ای به شیخ مفید نوشت “ما در مراعات احوال شما کوتاهی نمی‌کنیم و شما را از یاد نبرده‌ایم؛ وگرنه دشمنان شما را نابود می‌کردند” (ر.ک. میر مهر، سید مسعود پور سید آقایی) البته در کنار اینها، باید از خدا مدد خواست و با توبه از گناهان و درخواست عنایت و معرفت بیشتر از خدا دعا کرد که ارتباط قلبی و محبت انسان به امام روز افزون شود.

پرسش: ما در زمان غیبت امام زمان (عج) چه وظیفه ای داریم چون بعضی از اطرافیان ما را مسخره می کنند ، چگونه با آنها برخورد کنیم ؟

پاسخ: ما باید به وظایف یک انسان منتظر پایبند باشیم، و در برخورد با دیگران اولا سعی کنیم برخورد و رفتار اسلامی داشته باشیم، ثانیا اگر توانایی گفتگو داریم با بحث و گفتگو به صورت صحیح مباحث امام زمان(عج) را بررسی کنیم و الا از افراد مطلع مدد بگیریم. ما نباید به خاطر تمسخر دیگران که معمولا از روی جهل است خود دچار انحراف در فکر یا عمل شویم، بلکه باید از خدا کمک بخواهیم و بر او توکل کنیم و آنچه در توان داریم برای زنده کردن نام و یاد و معرفت امام زمان(ع) به صورت صحیح تلاش کنیم.

پرسش: ما که قدری مواد درسی مهدویت را گذرانده ا یم چگونه این فرهنگ مهدوی را که در این جامعه نیستند انتقال دهیم ؟

پاسخ: برای گسترش «فرهنگ مهدوی» راه‌کارهای زیر می‌تواند قابل اجرا باشد:
۱. گسترش مطالعات در زمینه شناخت حضرت مهدی(ع) و شبهه شناسی و تعمیق اعتقاد مهدویت؛
۲. سوق دادن فعالیت‌های فرهنگی به سوی این موضوع (از قبیل پایان‌نامه‌های حوزوی و دانشگاهی) و برقراری کرسی‌های تدریس در حوزه و دانشگاه و نیز برگزاری مجالس عمومی و سمینار‌های فرهنگی در زمینه‌ بهینه سازی فرهنگ مهدویت در جامعه؛
۳. دشمن شناسی و ایجاد پایگاه‌های سیاسی ـ فرهنگی، برای مقابله با نقشه‌های مهدی ستیز در سطح جامعه شهری، کشوری و جهانی؛
۴. آموزش پایه‌ای از مهد کودک تا دوره‌های تحصیلی تکمیلی، در زمینه فرهنگ مهدوی؛
۵. ایجاد نهضت نرم افزاری برای تولید برنامه در جهت توسعه و گسترش فرهنگ مهدویت در کشور و جهان؛
۶. برنامه ریزی در جهت تولید برنامه تلویزیونی و سینمایی و سوق دادن حرکت صدا و سیما، به سوی زنده نگه داشتن فرهنگ مهدویت در بین مخاطبان؛
۷. تولید و چاپ کتاب‌های مفید در سطوح مختلف سنی و انتشار آن در جامعه؛
۸. برگزاری نمایش‌گاه‌ها در زمینه‌های مختلف برای تعمیق فرهنگ مهدویت در جامعه(مانند نمایشگاه کتاب، عکس، هنر‌های دستی، نقاشی و …)
۹. ایجاد کتابخانه‌های تخصصی مهدویت در حوزه، دانشگاه، مکان‌های ویژه؛
۱۰. ایجاد مراکز تخصصی آموزشی ـ پژوهشی در مورد گسترش فرهنگ مهدویت؛
برای آگاهی بیشتر به این منابع ر.ک: مجله انتظار شماره 2و12و1.
در این رابطه با بنیاد تخصصی مهدویت می‌توانید گفتگو کنید:
7737160 – 7737801 – 0251

پرسش: مراد از مهدی زیستی چیست ؟

پاسخ: مراد از راه و رسم مهدی زیستی یعنی انسان در زندگی همچون امام زمان(ع) رفتار کند. برنامه ریزی زندگی او همانند امام و مقتدایش باشد. از پیامبر گرامی اسلام(ص) نقل شده است: “طوبی لمن ادرک قائم اهل بیتی و هو یأتم به فی غیبته قبل قیامه و یتولی اولیائه و یعادی اعدائه ذلک من رفقائی و ذوی مودتی و اکرم امتی علی یوم القیامه” خوشا بر احوال کسی که قائم اهل بیت مرا درک کرده و در غیبت و پیش از قیامش پیرو او باشد، دوستانش را دوست بدارد و با دشمنانش دشمن باشد، چنین کسی از رفقا و دوستان من و گرامیترین امت من خواهد بود بر من، روز قیامت”.(کمال الدین ج1، ب25، ح2) شبیه این حدیث، در بحار الانوار (ج52، ص129، ح25) نیز ذکر شده است.
باید دانست روش امام زمان(ع) همان عمل به وظایف و دستورات دین است. او دین دار ترین مردم و عامل ترین آنها در عمل به وظایف اسلام است. او امام مردم و خلیفه رسول خدا است. همان کسی از طرف خداوند دین را برای مردم آورد. بنابراین اگر کسی بخواهد راه و رسم مهدی زیستی داشته باشد باید دین دار باشد و به تکالیف و وظایف دینی اهمیت داده و انجام دهد.
گفتنی است دوران غیبت دوره ویژهای است. به این معنا که چون وظیفه الهی امام عصر(ع) قیام و آقامه عدالت در سرتاسر جهان و نابودی مظاهر شرک و کفر و فساد است از این رو، امام مهدی(ع) در زمان غیبت، به زمینه سازی برای این امر مهم مشغول میباشد. بنابراین کسی که بخواهد روش امام زمان(ع) را در زندگی به کار گیرد باید در مورد زمینه سازی برای ظهور نیز فعال باشد.
مثلا معرفت خود را به امام، ویژگیهای او و مباحث مربوط به ایشان کامل کند، در کارها کوشا باشد محصل در درس و کارمند و کارگر در کار و …. دعا برای ظهور زیاد بکند، مردم را از آلودگیها زمان حال آگاه بکند و زیباییهای دوران ظهور را به تصویر بکشد تا مردم خواستار ظهور باشند، روحیه عدالت خواهی و عمل به دین را در خود و دیگران تقویت بکند، سعی کند خود و دیگران را از فسادها دور کند زیرا کسی که اهل گناه و فساد باشد محبت واقعی به امام نخواهد داشت ولذا منتظر ظهورش نیز نخواهد بود، یاد و نام امام را زنده و پر رنگ کند و..
پس راه و رسم مهدی زیستی عمل به دین و تلاش برای زمینه سازی برای ظهور است.

پرسش: من، علاقه ی وافری به امام زمان دارم و آرزو دارم زنده باشم تا در رکاب ایشان شهید بشوم. من باید چه گونه خودم را آماده کنم؟

پاسخ: منتظران و یاوران مصلح جهانی، باید خود صالح باشند. ما باید با اراده¬ای محکم ، عزمی راسخ و برنامه¬ای دقیق، به اصلاح افکار و اندیشه¬ها و نیز تغییر و اصلاح رفتار و کردارمان بپردازیم و با آگاهی از وظایف عملی و گسترش شناخت خود از مبانی دینی و معرفتی، در راه تقویت بنیه¬ی اعتقادی و اخلاقی خویش، تلاش و کوشش کنیم. در یک جمله، با اجتناب از معاصی و لغزش¬ها و گناهان و انجام دادن واجبات و وظایف دینی، در هر محیطی که هستیم، به خودسازی اقدام کنیم و با توبه از اعمال گذشته، قلب خویش را برای تجلّی و ورود نور الهی آماده سازیم. گناهان گذشته، هر چند زیاد باشد، نمی¬تواند مانع مهمی در راه رشد و کمال و پیوستن به جرگه¬ی منتظران و یاوران واقعی امام زمان ،علیه السلام، باشد. پس با توبه¬ی واقعی، می توان سیئات و بدی¬های گذشته را به حسنات و نیکی¬ها تبدیل کرد و به اصلاح گذشته همت گماشت.
قرآن، راجع به حضرت مهدی ،علیه السلام، و اصحاب ایشان می¬فرماید: «الذین إن مکّناهم فی الارض أقاموا الصلاه وآتوا الزکاه و امروا بالمعروف و نَهوا عن المنکر؛ کسانی که اگر در زمین به آنان توانایی دهیم، نماز را بر پا می¬دارند و زکات را (به مستحق) می¬بخشند و به معروف، امر می¬کنند و از منکر نهی می¬کنند». (حج: ۴۱)
امام باقر ،علیه السلام، در تفسیر این آیه می¬فرماید: «این آیه، برای آل محمد و مهدی (ع)‌ و اصحاب او است».
در نتیجه، اگر ما هم می¬خواهیم از اصحاب و یاران آن حضرت باشیم، باید به این امور اهتمام ورزیم. در این رابطه، به راهکارهای زیر توجه فرمایید:
– ارتباط معنوی خود را با خدای متعال تقویت کنید؛
– نمازهای یومیه را در اول وقت و حتی المقدور به جماعت بخوانید؛
– به دعاهای امام زمان، مخصوصاً دعای عهد اهتمام بورزید؛
– سعی کنید در نماز، حضور قلب داشته باشید و همیشه خود را در محضر خداوند متعال بدانید؛
– از هر گونه گناه و معصیتی، اجتناب کنید؛
– بدانید که هر هفته، نامه¬ی اعمال شما به حضور امام زمان ،علیه السلام، عرضه می¬شود؛
– اکنون که در دوران تحصیل علم هستید، بیش¬ترین توجّه خود را به درس و موفقیت تحصیلی داشته باشید؛
– با مطالعه¬ی کتاب¬هایی درباره¬ی امام زمان ،علیه السلام،‌ آگاهی و شناخت خود را در این زمینه، تعمیق و گسترش بخشید؛
– برای اصلاح اوضاع فرهنگی دانشگاه،‌ به تنهایی یا به کمک دیگر دانشجویان متدین و دل¬سوز و یا به کمک بعضی از تشکل¬های مذهبی دانشگاه،‌ امر به معروف و نهی از منکر کنید و بدین وسیله جلوی بعضی اعمال خلاف را بگیرید. در این راه، نهراسید و خجالت هم نکشید؛ زیرا، خشنودی و رضایت امام زمان ،علیه السلام ، در گسترش ارزش¬های دینی و اخلاقی و اجتناب از گناه و خلاف است.

پرسش: نقش ما انسان ها در تحقق ظهور امام زمان چیست؟

پاسخ: به طور خلاصه به چند عمل می‌توان اشاره کرد:
الف. بالابردن معرفت خود، نسبت به امام و تقویت بنیه معرفتی و دینی؛
ب. انجام دادن تکالیف و وظایف دینی و تقویت عبودیت و بندگی الهی؛
ج. زمینه سازی، به این معنا که دیگران را نسبت به وضعیت سیاه فعلی آگاه کنیم و بگوییم این در شأن یک جامعه انسانی نیست. مردم را با حقیقت حضرت و قیام او آشنا و برای درک و خواستن امر قیام ترغیب کنیم.

پرسش: نقش روحانیون قبل از ظهور آن حضرت چیست ؟

پاسخ: شاید بتوان دو وظیفه مهم روحانیون را در عصر غیبت چنین بیان کرد:
۱. حفظ دین، فهم صحیح معارف آن تبیین حقیقت دین و پاسخگویی به سؤالات مردم و به عبارت دیگر سرپرستی امور شیعیان.
۲. زمینه سازی برای ظهور با تبیین درست از مقام امام، زیبایی‌های دوران ظهور، جایگاه و مقام انسان و ناهنجاری‌های وضع موجود.

پرسش: نقش زنان در ارتباط با امام زمان (عج) و ظهور ایشان چیست ؟

پاسخ: نقش زنان در دو بعد قابل بررسی است:

الف. دوران قیام و انقلاب:
آنچه از روایات استفاده می‌شود زنان در رکاب حضرت و در جریان جنگ، همراه ایشان هستند و آنچه را که ایشان امر می‌کند، انجام می‌دهند.
در بعضی از روایات آمده است:
«۵۰ زن در گروه ۳۱۳ نفری (گروه اول از یاران) حضور دارند.»

(بحار الانوار، ج52، ص223)

طبق بعضی از روایات، گروهی از یاران حضرت زنانی اند که قبل از ظهور از دنیا رفته و هنگام ظهور رجعت کرده و به دنیا باز می‌گردند.

(دلایل الانامه، ص260)

ب. دوران پیروزی و حاکمیت عدل مهدوی:
در این دوران ـ که دوران رشد و شکوفایی علم و حکمت است ـ زنان حرکت و رشد چشمگیری خواهند داشت. آنان چنان از علم و معارف اسلامی بهره می‌برند که حرکات و رفتارشان، بر اساس قانون خدا است. بر این پایه به بهترین وجه ممکن به تربیت فرزندان با ایمان ـ در کنار حرکت فرهنگی خود ـ اقدام می‌کنند.
امام باقر(ع) فرمود:
«در زمان امام مهدی(عج) به شما حکمت داده می‌شود، تا آنجا که زن در درون خانه‌اش مطابق کتاب خدا و سنت پیامبر(ص) قضاوت می‌کند».

(بحار الانوار، ج52، ص352)

پرسش: نقش جوانان در زمان حضرت مهدی چیست؟

پاسخ: آنچه از روایات استفاده می‌شود این است که جوانان در دو زمینه نقش ایفا می‌کنند.
الف. در جریان ظهور: بنا بر روایات اکثر یاران حضرت را جوانان تشکیل می‌دهند(در روایتی از امام علی(ع) نقل شده است: “اصحاب مهدی جوانان هستند که پیر در میان آنان نیست. مگر مثل نمک در غذا”(بحار، ج52، ص ۳۳۳)). اینان کسانی‌اند که قبل از ظهور دست به خودسازی زده و خود را برای یاری امام زمان آماده کرده‌اند و در زمان قیام همراه با حضرت مهدی، به مبارزه با مظاهر شرک و ظلم می‌پردازند.
ب. بعد از قیام و دوران حاکمیت عدل مهدوی: در آن دوران جوانان به کسب معرفت و علم همت می‌گمارند و ضمن فراگیری دستورات و معارف دین حضرت را در امر حکومت یاری می‌دهند.

پرسش: منتظر واقعی چه کسی است و آیا باید برای نشان دادن انتظارمان دعای ندبه و دعاهایی از این قبیل بخواینم و یا با کسب علم و سربلندی جامعه اسلامی انتظارمان را به حضرت نشان دهیم؟

پاسخ: برای نشان دادن انتظار، انسان باید به همه ابعاد توجه کند؛ چرا که انتظار واقعی آن است که با همه وجود در جاده انتظار گام بردارد. لذا دعا، جای خود را دارد و تلاش علمی نیز در جای خود مطلوب است. دعا روح را پاک و آماده می‌کند و تلاش علمی نیز، دنیای جامعه اسلامی را مناسب ظهور می‌سازد. از این رو باید به هر دو زمینه توجه داشت.

پرسش: منتظر امام چگونه باید باشد تا مورد رضایت حضرت قرار گیرد؟

پاسخ: رضایت امام زمان(عج) همان رضایت خدا است؛ بنابراین اگر ما خداوند را از خود راضی و خشنود ساختیم قطعا امام مهدی(عج) نیز از ما راضی و خشنود خواهد شد. در این زمینه به سه وظیفه مهم اشاره می‌شود:
الف. انجام دادن اوامر الهی که شامل عمل به واجبات و ترک محرمات می شود. یک شیعه واقعی باید مطیع امر خدا بوده و به وظایف دینی و شرعی خود عمل کند و به آن اهتمام جدی داشته باشد. در اینجا نماز جایگاه ویژه‌ای در میان اعمال و وظایف دینی دارد.
ب. خدمت به مردم صادقانه و در راستای رضایت خداوند؛ یعنی، تا آنجا که ممکن است انسان باید با رعایت موازین شرعی به دیگران کمک کند.
ج. زمینه سازی برای ظهور؛ یعنی، که یکی از شرایط تحقق امر ظهور آن است که مردم آمادگی پذیرش را داشته و واقعا خواستار ظهور امام مهدی(عج) باشند. از این رو یکی از وظایف مهم دوستداران امام و منتظران واقعی این است که در امر زمینه سازی شرکت کنند و در حد توان، هم خود با حضرت آشنا شوند و هم دیگران را آشنا سازند تا جهان برای ظهور آماده شود. حضرت در نامه ای به شیخ مفید نوشته است: “اگر شیعیان ما ـ که خداوند آنها را بر اطاعتش موفق بدارد ـ در وفای به عهدی که بسته بودند(پیروی از امام) اجتماع کنند، هر آینه دیدار ما به تاخیر نمی افتد”.(بحار الانوار، ج53، ص176).