عصر انتظار
بنی صدر در آغاز جنگ معتقد بود با دادن زمین وگرفتن زمان می شود در برابر ارتش متجاوز دشمن موفقیت به دست آورد،اما فقط 50درصد استرتژی ناکام او همیشه محقق می شد وآن هم دادن زمین بود.
با توجه به وابستگی او به دشمنان مردم ایران وآشنا نبودن با اصول وقواعد جنگ وسیاست جنگی مدیریت او بر جنگ چیزی جز شکست برای ایران نداشت.
پس از اجرای ناموفق عملیات بزرگ توسط بنی صدر در ۳/۸/۵۹ در منطقه عمومی آبادان، عملیات توکل در تاریخ ۲۰/۱۰/۵۹ با فرماندهی ستاد اروند و زیرنظر ستاد مشترک ارتش، طرح ریزی و اجرا شد. طبق طرح، مقرر شده بود که یگان های خودی در این عملیات در چند مرحله از شمال شرقی آبادان تا مرز شلمچه پیشروی کنند.
مرحله اول عملیات از سه محور آغاز شد. در دو محور قوای زرهی و در یک محور نیروهای پیاده وارد عمل شدند. در سه راهی آبادان و کوی ذوالفقاریه که یگان های پیاده تک می کردند، خط نیروهای دشمن شکسته شد و تعدادی از آنها به اسارت درآمدند. لیکن نیروهای پیروز این محور – که شامل یگانی از ارتش و شماری از نیروهای سپاه، ستاد جنگ های نامنظم و فداییان اسلام بودند – به سبب پیشروی نکردن دو محور دیگر، نتوانستند موقعیت خود را تثبیت کنند و به ناچار عقب نشینی کردند. به این ترتیب عملیات در مرحله اول متوقف گردید. با ناکامی در مرحله اول ،مراحل بعدی نیز متوقف گردید. این آخرین عملیات در سطح گسترده بود که در دوره فرماندهی بنی صدر بر نیروهای مسلح انجام شدو تا عزل او از فرماندهی کل قوا و تغییر استراتژی جنگ، عملیاتی روی نداد.
سومین و آخرین عملیّات کلاسیک ایران در جنگ، در محور آبادان- ماهشهر صورت می‌گیرد. این حمله در بیستم دی‌ماه ۱۳۵۹ انجام می‌شود. برای انجام این حمله نیز متأسفانه از تجربه شکست‌های دو عملیّات گذشته بهره‌ای گرفته نمی‌شود و این عملیّات هم به علت بی‌تجربگی و خامی دچار شکست می‌شود.
برخلاف دو عملیّات قبل، دشمن، هوشیار و آماده مقابله می‌شود. یعنی با شروع عملیّات، نیروهای ایرانی با موانع ایذایی برخورد می‌کنند و تعدادی از این نیروها پس از مواجهه با میدان‌های مین و رشته‌های سیم خاردار به عقب باز می گردند. بقیه هم پس از مقداری پیشروی به دلیل نرسیدن نیروهای عمل‌کننده محورهای دیگر، عقب‌نشینی می‌کنند.
سرانجام نیروهای ایرانی بدون اینکه بتوانند اقدامی اساسی صورت دهند، بناچار به مواضع اولیه خود باز می‌گردند. با این شکست، برای همگان مسجل می‌شود که با شیوه جنگ کلاسیک نمی‌شود به جنگ دشمن تا بن دندان مسلح رفت. زیرا این اقدامات جز بر گستاخی دشمن نمی‌افزاید.
منبع:کارنامه توصیفی عملیات هشت سال دفاع مقدس/ علی سمیعی/ نمایندگی ولی فقیه درنیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی/۱۳۷۶
