عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۰/۹/۱۷
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث را در شب ۲۳ رمضان می‌بینید. گرچه شب ۱۹، ۲۱، ۲۳ این سه شب را می‌گویند شب قدر اما از نظر قرآن و حدیث، از نظر حدیث و توجهی که اولیاء خدا داشتند شب بیست و سوم احتمال زیاد دارد که شب قدر باشد. به همین خاطر عبادت ویژه‌ای در شب بیست و سوم است، اگر شب نوزدهم و بیست و یکم یک غسل مستحبی دارد، شب بیست و سوم دو تا غسل مستحبی دارد، یکی سر شب و یکی آخر شب، اگر قران سر گرفتن را، دعای جوشن و الغوث، الغوث شب‌های دیگر هم بود اما شب بیست و سوم گفته‌اند سوره دخان و روم و عنکبوت را هم بخوانید. قران را بیشتر بخوانید. شب قدر شب دعاست، حتی اولیای خدا
نمی گذاشتند بچه هاشان شب بیست و سوم بخوابند.
حتی گاهی خوابشان می‌گرفت با آب به صورت اینها می‌پاشیدند و می‌گفتند امشب شب بیست و سوم است. امشب نخوابید. من یک خورده راجع به شب قدر و نزول قران صحبت کنم. سوره دخان را بخوانید که مربوط می‌شود به شب قدر، اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِحم وَ الْکِتابِ الْمُبینِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرینَ» دخان/۳-۱. «حم». ۱۱۴ سوره داریم در قران، ۲۹ تای آنها اولش این حروفه، الف، لام، میم، یا ان، سین، ق، ص، حام، میم، کاف، حا، یعنی حروف مقطعه، معنی زیادی هم شده ولی شاید بهترین معنی که خدا رحمت کند آیت الله حاج سید مهدی روحانی را او اصرار داشت و دلیل خوبی هم می‌آورد می‌گفت، بهترین معنی توی اینها همین است که می‌خواهد بگوید قران از همین حروف درست شده است.
دلیلش سوره شوری، سوره‌ی شورا می‌گوید: «حم عسق کَذلِکَ یُوحی إِلَیْکَ وَ إِلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِکَ اللَّهُ الْعَزیزُ الْحَکیمُ» شورى/۳-۱. بعد پشت سرش می‌گوید که «کَذلِکَ یُوحی إِلَیْکَ»، یعنی وحی‌ای که ما فرستادیم به این شکل می‌فرستیم. یعنی وحی ما با قران ما «کَذلِکَ» همین طور است. چون پشت سر این حروف می‌گوید «کَذلِکَ یُوحی إِلَیْکَ»، وحی ما این شکلی است. ایشان می‌گفت آیت الهه روحانی خدا رحمتش کند می‌گفت از این «کَذلِکَ یُوحی» استفاده می‌شود که می‌خواهد بگوید قران از همین حروف است، شما از خاک چه درست می‌کنید؟ خشت و سفال و سرامیک. خدا از این خاک سه رقم رنگ و گل و بلبل و میوه، خاک همین خاک است. من و شما از خاک خشت و آجر درست می‌کنیم. خدا از این خاک سه رقم میوه درست می‌کند.
(حم) از این ۱۱۴ تا سوره چندتاش به این شکل است گفتم، اینها ۲۹ تاست که از توی ۲۹ تا ۷ تا سوره با این کلمه شروع می‌شود. حم بعد می‌گوید، وال، بخوانید این کلمه را، «وَ الْکِتابِ الْمُبینِ» دخان/۲، قسم به این کتاب روشنگر، قران کتابی است که خدا را به آن قسم خورده به غیر خدا هم می‌شود قسم خورد. مبین روشنگر، قران نور، قران روشن، قران مفهوم. البته در قران ایات مشابه هست که چند تا معنا دارد.
آیات متشابه هم با توجه به آیات روشن آنها روشن می‌شود. قران نور است. به کتاب روشنگر قسم، چون در شب قدر ما بیشتر با «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ» قدر/۱ آشنا هستیم.
می‌خواهم امشب با یک آیه دیگر هم آشنا شوید. «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ»، «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ» دخان/۳، شب قدر شب مبارکی است، ما یک «اَنْزَلَ» داریم یک «نَزَّلَ». «نَزَّلَ» یعنی به تدریج. «اَنْزَلَ» یعنی یکدفعه.
در قران هم داریم، «نَزَّلَ» هم داریم. «اَنْزَلَ» یعنی قران هم یکدفعه نازل شد هم بتدریج نازل شد. بتدریج چه جوری نازل شد؟ روز مبعث.
«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذی خَلَقَ» علق/۱. از روز مبعث شروع شد تا بیست و سه سالی که پیغمبر، پیغمبر بود. از ۴۰ سالگی تا ۶۳ سالگی. یعنی یک مرتبه قران قطعه قطعه نازل می‌شد که نزل، یک مرتبه شب قدر همه قران یکجا از آسمان هفتم به بیت اامامور آسمان چهارم و یا به قلب پیغمبر نازل شد. انزل مثل چی؟ مثل این که من یک کارتون را یک مرتبه به شما می‌دهم می‌گویم کارتون خدمت شما این پاکت پول خدمت شما.
یک مرتبه هم کارتون را باز می‌کنم قطعه قطعه جنسایش زا می‌دهم. یک مرتبه همه قران بر قلب پیغمبر یک جا نازل شد، یک مرتبه هم به مرور، به هر مناسبتی نازل شد.
به همین دلیل وقتی قطعه قطعه نازل می‌شد پیغمبر تند تند و پیش پیش می‌خواند که آیه نازل شد: «لا تُحَرِّکْ بِهِ لِسانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ» قیامت/۱۶. چرا تند و تند پیش پیش می‌خوانی تا مثلا می‌گفت «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ» حجرات/۱۳. پیغمبر می‌گفت اتقاکم. گفتند صبر کن. این که پیغمبر پیش پیش می‌خواند پیداست قبلاً انها را بلد بود. مثل این که ما یک شعری را بلدیم شما تا می‌گویی سعدیا مرد نکونام، من می‌گویم نمیرد هرگز، این پیداست که من قبلاً شعر را بلد بودم.
یک بار، همه قران بر قلب پیغمبر نازل شد، یک بار هم در ۲۳ سال تدریجاً نازل شد. بخوانید: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ».
گاهی خدا می‌گوید انا، یعنی بدرستی که ما، گاهی می‌گوید انی یعنی بدرستی که من، چرا بعضی وقت‌ها می‌گوید من، بعضی وقت‌ها می‌گوید ما؟ آنجایی که خدا کارهایش را خودش مشخصاً انجام بدهد می‌گوید من کردم. مثل این که می‌گوید «نَبِّئْ عِبادی أَنِّی أَنَا الْغَفُورُ الرَّحیمُ» حجر/۴۹. من می‌بخشم، بخشش فقط کار من است، کار هیچ کس نیست. اما یک جایی که خدا کارهایش را با واسطه انجام می‌دهد، می‌گوید ما کردیم. مثل این که خدا باران می‌دهد منتهی باران خدا با واسطه است. خورشید می‌تابد، اقیانوس بخار می‌شود ابر می‌شود اینها همه کمک می‌کند، یا نازل می‌شود توسط جبرئیل.
هر جا خدا مستقیم یک کارهایی را می‌کند می‌گوید انی، هر جا با واسطه می‌کند می‌گوید انا. یک بار بخوانید: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». چرا شب، شب برای مناجات بهتر است. بلکه خدا با موسی شبانه روز قول داده بود. حضرت موسی که رفت کوه طور چهل شبانه روز بود ولی قران می‌گوید «وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثینَ لَیْلَهً» اعراف/۱۴۲. می‌گوید «ثَلاثینَ لَیْلَهً». با این که روزها هم بود اما خدا در قران نمی‌گوید روز هم بود. می‌گوید شب بود. برای این که برای مناجات شب بهتر است. بخصوص شب‌های زمستانی. لیله. چرا می‌گویند مبارکه. مسأله برکت است، اصلاً قران خودش برکت است. اما نازل کننده، فارسی بگویم، فرستنده مبارک، فرستنده کیست؟ خداست. فرستنده مبارک است. به چه دلیل؟ به این دلیل که قران می‌گوید «تَبارَکَ الَّذی نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعالَمینَ نَذیراً» فرقان/۱ او کسی که «نَزَّلَ» «تَبارَکَ»، «تَبارَکَ» یعنی مبارک. «بِبَکَّهَ مُبارَکاً» آل عمران/۹۶، چون قران کجا نازل شد؟ مکه. قران راجع به مکه می‌گوید «بِبَکَّهَ مُبارَکاً». مکان مبارک. زمان مبارک. شما بگویید زمان را «فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ» دخان/۳. «فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». مگر شب هم برکت دارد؟ بله، زمان ما دو جوراست، ، هم زمان نحس داریم، هم زمان مبارکه داریم. زمان نحس، قران می‌گوید «فی یَوْمِ نَحْسٍ» قمر/۱۹. بعضی روزها نحسه. «فی أَیَّامٍ نَحِساتٍ» فصلت/۱۶. زمان مبارکه می‌گویند «لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». در زمان، خیر و شر است. خود زمان خیر و شر ندارد. حوادث خیر زمان را هم خیر می‌کند، حوادث شر هم زمان را شر می‌کند مثل شراب که لیوان را نجس می‌کندولی شربت لیوان را هم شیرین می‌کند. بخوانید: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». خداوند قران را در شب مبارک قرار داد. خود قران هم مبارک است چون می‌گوید «وَ هذا کِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَکٌ» انعام/۹۲. حالا بعد می‌گوید که «إِنَّا کُنَّا مُنْذِرینَ» دخان/۳. حالا شب مبارک باید چه کنیم؟ کسانی که شب نوزدهم و بیست و یکم را از دست دادید شب بیست و سوم عنایت داشته باشید قران می‌گوید «ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» غافر/۶۰، دعا بکنید. «أَسْتَجِبْ»، نگفته «ادْعُونی فأَسْتَجِبْ»، اگر می‌گفت «فأَسْتَجِبْ» یعنی فعلاً دعا کنید یک چند ساعت بعد مستجاب کنم. اگر می‌گفت «ادْعُونی ثم أَسْتَجِبْ»، یعنی فعلاً دعا کنید چند سال دیگر مستجاب می‌کنم. نگفته «فأَسْتَجِبْ». نگفته «ثم أَسْتَجِبْ». گفته «ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُمْ». یعنی دعا کنید سریع مستجاب است.
اگر دعا کردید مستجاب نشد، یا دعایش دعا نیست یعنی واقعاً خیر نخواسته‌ایم. واقعاً «ادْعُونی» نیست. یعنی از من بخواه. ما از خدا اگر خالص خواستیم مستجاب می‌شود، گاهی وقت‌ها از خدا می‌خواهیم ولی شوخی می‌کنیم جدی نمی‌خواهیم. اگر خالصانه و جدی خواستیم مستجاب می‌شود.
دعا آدابی دارد مثل شماره تلفن اگر این شماره را بگیریم گوشی را بر می‌دارند آداب دعا: ۱- بسم الله گفتن ۲- دست بلند کردن، یکچیزی، کسی از من پرسید شما وقتی دعا می‌کنید دست بلند می‌کنید می‌گویید خدا بالای آسمان است؟ گفتم نه این علامت این است که من سائلم، آدم سائل آدمی است که سؤال می‌کند. دستش را بلند می‌کند. این علامت گدایی من است. نه علامت مکان خدا.
همچنین اگر ده مرتبه یا الله بگویید، ببینید که خدا می‌گوید لبیک یعنی چه می‌خواهید؟ بهت می‌دهم. حدیث است در اصول کافی: اگر ده مرتبه گفتیم یا رب، خدا می‌گوید لبیک، چه به تو بدهم.
در دعا چند عمل به عنوان آداب دعا آمده: ۱- بسم الله گفتن ۲- تجلیل از خدا، مثل همین دعایی که می‌گوییم یا علی یا عظیم، یا غفور، یا رحیم. خدایا تو رحیمی، بخشنده‌ای، آمرزنده‌ای، تجلیل کنیم از خدا، غفوری، رحیمی، جلیل، جوادی، کریمی. فارسی، عربی، هرچه بلدیم، از خدا تجلیل کنیم.
سوم بیان نعمت‌ها. یک خرده نعمت‌ها را بیان کنیم. خدایا مثل یک تک سلول بودم، یک اسپرم بودم، انسانیت به من دادی، می‌شد من انسان نباشم. می‌شد آدم نباشم. می‌شد دیوانه باشم، می‌شد در این شب قدر خوابم ببرد، می‌شد ایمان نداشته باشم. می‌شد بودایی بودم، می‌شد، می‌شد، می‌شد، همین که در این جا نفس می‌کشم، در این زمان، مکان، حلال زاده هستم، عقل دارم، فطرت دارم، امیرالمؤمنین را دوست دارم، زهرا را دوست دارم، قران را دوست دارم، تجلیل از نعمت‌ها و بیانش.
چهارم شکر، شکر هم که می‌کنید نگویید خدا را شکر می‌کنیم، این طوری شکر کنید: خدایا برای هر نعمتی که به ما دادی، برای هر یکیش در هر آنی به عدد آنچه برای آن علم داری شکر، نگو صد هزار مرتبه شکر. صد هزار تا که چیزی نیست. نگو به عدد شن‌ها، به عدد برگ‌ها، به عدد باران‌ها، شکر، بگو به عدد انچه برآن علم داری شکر. این شکلی فکر کنید.
پنچم بیان لغزش‌ها، منتهی یواش بگو کسی نفهمد، خدا راضی نیست که آدم گناه هایش را به زبان بیاورد کس دیگری بفهمد گناه کردی. خودت بگو خدایا اینجا نگاه بد، کلام بد، بد امضائ کردم، بد فکر کردم، بد رفتم، بد عمل کردم. به زبان بیاور. بعد که به زبان آوردی بین خودت و خدا،
ششم: عذر خواهی کن استغفرالله ربی و اتوب الیه. خدا من را ببخش. بعد از اینها یک صلوات دیگر بفرست، بعد اینجا دعا کن بعد از دعا هم یک صلوات دیگر بفرست. این آداب دعاست. در روایت است چون شب بیست و سوم شب دعاست، حیف بود که نگویم اهمیت شب بیست و سوم از شب بیست و یکم بیشتر است. انا انزلناه، بخوانید بقیه را: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». آیه دیگر می‌گوید «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ». قران را در شب قدر نازل کردیم. شب قدر چون هر چیزی اندازه دارد.
قران می‌فرماید «وَ کُلُّ شَیْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ» رعد/۸. همه چیزها اندازه گیری شده. «قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْراً» طلاق/۳. «لَیْلَهُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» قدر/۳. شب قدر از هزار ماه بهتر است. هزار ماه تقسیم بر ۱۲ می‌شود ۸۰ و چند سال، شبی که به اندازه هشتاد و چند سال می‌ارزد. احیاء در شب بیست و سوم مثل احیاء هزار ماه است. هزار تومان به فقیر در شب بیست و سوم بدهی مثل این است که هزار تا هزار تومان دادی. ثواب یک میلیون را دارد. هر کاری در شب قدر ضدربدر هزار می‌شود. من سراغ دارم آدم‌هایی را که هر چه می‌خواهند در طول سال به فقرا کمک کنند شب بیست و سوم یکجا کنار می‌گذارند و بعد به تدریج فقرا را دیدند می‌دهند. چون می‌بینند شب بیست و سوم کارها ضربدر چند می‌شود. یکی از کارهایی که می‌خواهید دعایتان مستجاب شود این است که ظرف را بشویید. اگر شما ظرف را شستید شیرش می‌کنند ظرف نشسته را شیر نمی‌کنند. قلب سلیم، در قران سه تا قلب داریم. ، قلب سلیم درقران است«إِذْ جاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلیمٍ» صافات/۸۴، قلب منیب در قران است«وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنیبٍ» ق/۳۳، قلب مریض توی قران است، «فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ» بقره/۱۰. شما اگر ظرف را شستید خداوند شیرش می‌کند. قلب سلیم یعنی کینه کسی در دلتان نباشد. حالا کسی فحش داده، غیبت کرده، ببخشیدش، قران یک آیه دارد می‌گوید اگر می‌خواهی ببخشمت تو هم مردم را ببخش. آیه‌اش این است: «وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ» نور/۲۲ «وَ لْیَعْفُوا»(عفو کنند همدیگر را) «وَ لْیَصْفَحُوا»(باز یعنی همدیگر را نبینند) بعد می‌فرماید «أَ لا تُحِبُّونَ»(آیا دوست ندارید) «أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ»(دوست ندارید خدا شما را ببخشد؟) اگر دوست دارید خدا شما را ببخشد شما هم مردم را ببخش.
شب قدر مبارک است، هر کسی یادتان آمد دعا کنید. از چیزهایی که دعا مستجاب می‌شود این است که انسان به چهل نفر دعا کند. قبل از این که به خودش دعا کند بگوید خدایا فلان مشکل را حل کن از فلانی، فلانی را شفایش بده، فلانی را ببخش. اگر هم به چهل نفر دعا کردی، خدا هم دعای تو را مستجاب می‌کند.
حالا شب قدر، نمی‌گوید شب قدر چه شبی است، می‌گوید شب قدر «إِنَّا أَنْزَلْناهُ»، دو تا «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» داریم یکی سوره قدر یکی سوره دخان. «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ». قران چه کتابی است خیلی قران برای خودش کمال گفته.
نور، برهان، عبرت، بینه است. جلسات قران الحمدالله در جمهوری اسلامی راه افتاده، حفظ قران الحمدالله راه افتاده، صدها نوجوان داریم که قران را حفظ می‌کنند، صدها هزار نفر را داریم که یک جزء، دو جزء، ده جزء کمتر، بیشتر حفظ می‌کنند، تفسیر قران تکان خورده، البته هنوز راه نیافتاده. ماه رمضان دارد تمام می‌شود. من نمی‌دانم چه کسی پای سخنرانی‌ام نشسته، خطابم به همه هست بیاییم در هر شهری چند تا جلسه تفسیر راه بیاندازیم. یک آیه چی می‌خواهد بگوید؟ در هر شهری یک جلسه تفسیر باشد.
یک کاری بکنیم که حوزه و دانشگاه ما، زن‌های خانه دارِ ما با یک مقداری مسأله تفسیر بیاد جلو. نهضت قران آموزی، که همه قران‌ها رو بخونن. بعد از قران آموزی حفظ قران. مرحله سوم بعد از حفظ، تفسیر قران است. و حالا قسمت مهمش مانده، و ان عمل به قران است.
بیننده‌هایی که شب قدر گوش می‌دهید من چند تا دعا می‌کنم با جان آمین بگویید. آمین یعنی خدایا، کلمه آمین عربیه. فارسی‌اش اینه که دعا را قبول کن. بپذیر.
خدایا به ابروی قران به آبروی کسی که قران را بر او نازل کردی، پیغمبرت، و اهل بیتش و به آبروی آنهایی که قران را تلاوت کردند و اسرارش را فهمیدند و عمل کردند و در راهو تبلیغ قران عمرشان را صرف کردند، خدایا کشور ما را قرانی بفرما. الهی آمین. قران را نور فکر ما، نور چشم ما، نور عقل ما، نور زندگی ما، نور مرگ ما، نور قیامت ما، نور تربیت ما، نور اقتصاد ما، نور سیاست ما، نور اجتماع ما، نور همسرداری ما، نور تربیت بچه‌های ما، قران را نور همه چیز ما قرار بده. الهی آمین.
خدایا به آبروی قران ما را از آنهایی قرار بده که درقران از آنها تعریف کردی. الهی آمین. خدایا روز قیامت پیغمبرت می‌گوید من از مردم راضی نیستم، قران را کنار گذاشتند، قران متروک بود، مهجور بود، گاهی وقت‌ها به اسم محرم و صفر که ایام عزاداریه قرائت‌ها تعطیل بود. آخر می‌گوید امام حسین نگفته که قران تعطیل، چرا قرائت‌ها تعطیل، در ماه محرم و صفر خدایا ما را از آنهایی قرار نده که پیغمبر گله می‌کند، می‌گوید اینها قران را کنار گذاشتند. ما را از آنهایی که مورد شکایت پیغمبرند قرار نده. خدایا کسانی که ما را با قران آشنا کردند با امام صادق و محمد و آل محمد محشور بگردان. الهی آمین. کشور ما، امت ما، رهبر ما، دولت ما، نسل و ناموس ما، مرز و بوم ما، عقاید و افکار ما را در پناه قران و اِبنِ قران، اهل بیت پیغمبر حفظ بفرما. الهی آمین. آنی بین ما و قران و اهل بیت پیامبر جدایی مینداز. الهی آمین. مزه قران را به ما بچشان. الهی آمین.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
