
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۰/۹/۳
بسم الله الرحمن الرحیم
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِکَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ» انعام/۴۲ میفرماید و لقد ارسلنا رسول فرستاده ما فرستادیم الی به سوی امم امتها میفرستادیم به سوی امتهایی که قبل از تو بودندای پیغمبر قبل از تو امتهایی بودند و ما به سوی امتهای قبل از تو «أَرْسَلْنا» پیغمبر فرستادیم چون پیغمبرها را که میدیدند خوب برخوردهای مختلفی داشتند ما هم مچ مردم را میگرفتیم«فَأَخَذْناهُمْ» با قهر خود اینها را میگرفتیم«بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ»
به تلخیها میگرفتیم. فقر قحطی زلزله امراض غم و قصه و آبروریزی جهل و ورشکستگی ما تیم مردم را به دردسر میانداختیم چرا«لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ» تا تضرع کنند این را من طراحی میکردم که برایتات بگویم اصولاً چرا تلخی خها برای چی است موضوع بحثمان فلسفه تلخیها چرا گاهی به عقاید انسان لطمه ممکن است برسد اگر آدم جوابش را نداشته باشد چون میگوید آقا هدا مگر عادل نیست میگوییم چرا عادل است میگوید پس چرا میکروب فلانی را کشت اصلاُ زهر مار به چه درد میخورد جز این که آدم را اذیت کند فلانی چرا بدبخت شد چرا چرا چرا این همه تلخی برای چی است.
ما باید بگوییم که خیلی از تلخیها به نظر شما تلخ است در واقع تلخ نیست مثل آب دهن آب دهن توی دهن هر کسی شیرین است مایع حیات هم است اصلاُ آب دهن ما خشک بشود زندگی تلف میشود منتها اگکر آب دهان کسی پرتاب شد به سوی کسی شد تف خوب آن بد میشود اما جایش عوض شده بد شده و گرنه آب دهانی در دهان جایش درست است اگر بیرون آمد زهر مار در جایش خوب است اگر بیرون آمد بد میشود خیلی تلخیها در جای خودش شیرین است جا به جا که میشود این است که خیلی تلخیها به دست خودمان است سیگار کشیده تنگی نفس گرفته. خواب آلود پشت فرمان نشسته تصادف کرده درس نخوانده رفوزه شده در انتخاب همسر فقط شکل دختر را دیده فکر نکرده دختر اخلاقش چیه نانی که پدر به دختر داده حلال بوده یا حرام فقط دنبال شکل بوده حالا بدبخت شده. نگفته چرا داده ورشکست شده یک سری روی حوض نرده نگذاشتند بچهاش افتاده خفه شده رفیق بد گرفته معتاد شده پس ببینید بعضی بدبختیها مقصر اصلی بگویید خودمان هستیم درس نخوانده رفیق بد گرفته همسر بد گرفته پس جایش که عوض شد بد میشود.
در جایگاه خودش خیلی خوب است. یک سری بدبختیها هم هست که خداوند پیش میآورد. بحث امروز من مال آنجاست که دست ما نیست دست خداوند است یعنی ما تقصیر نداریم اما خدا یک حادثه پیش میآورد که ما هم مقصر هستیم بابا درس خوانده بودم بازیگوش نبودم درس خواندم حواسم جمع بود ولس نمیدانم سر امتحان همه چیز یادم رفت آنجایی که حوادث را خداوند پیش میآورد میگوییم آنجا این کار را کرد که بحث امروز من این است پس آنجایی که مقصر خودت هستی به گردن خدا نیانداز آنجایی که جایش عوض میشود بد میشود و گردن خدا نیانداز آن تلخیها که مقدرات الهی پیش میآورد آنها چرا ۱۰ تا جواب من دارم. دو مرتبه آیه را یک بار دیگر بخوانید:
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِکَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ»
انسان فقط جسم نیست انسان جسم و روح است همانطور که بدن را گاهی سنگ پا میزنی چرکش برود لیف میکشی چرکش برود آب داغ مشت مال اصلاً گاهی وقتها عملیات نظامی رزمی بدنت را به تکاپو میاندازی گاهی هم بدن شما اذیت میشود وزنه بلند میکنی میدوی بی خودی همانطور که بدنت را به دردسر میاندازی تا ساختع بشود بدن سازی میکنی هم باید بکنی این,«لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ» پاک سازی روح است «یَتَضَرَّعُونَ» تضرع و گریه.
اگر انسان بفهمد که چیزی نیست تو فکر کردی خیلی خوش استعدادی همچین استعدادی خدا حافظهات را میگیرد میگویی خدا دستم به دامنت چون آدم میگوید من این میخواهد منیت شما بشکند بگوید نه خدا انشاء الله تا دیگر به مطالعه و کامپیوتر تکیه نکنی تا دیگ نگویی بابایم پول دارد تا دیگر نگویی بعضی این راههای مقدماتی که ما چیدیم گاهی خدا به هم میریزد تا دل ما را از این مقدمات بگیرد به خودش وصل کند این وصل به خدای ارزش است وصل به خدا یک ارزش است مسئله دیگر شکوفایی استعدادهاست شکوفایی استعدادها گاهی سختیها تلخیها پیش میآید که آدم به جنب و جوش بیافتد.
برای دفاع از خودش یک یعنی اگر آدم اگر فشار مرض نبود داروسازی هم نبود اگر فشار تاریکی نبود ادیسون و اختراع برق نبود اگر زلزله نبود فکر مهندسی که خانههای ضد زلزله درست کند نبود یعنی همه کس اگر سرما نبود گرما سازی نبود اگر گرما نبود سرما سازی نبود کولر و یخچال نبود فشارها و تلخیها آدم را به دست و پا میاندازد اختراع و ابتکار و استعداد راه میافتد این هم ۲ دریافت پاداش اگر کسی را بیرون از وقت اداری اضافه نگهشان دارند مدیر اداره میبیند که این عیال وار است مشکل است حقوقش کم است میگوید حالا ۲ ساعت اضافه کار وایستا یک مأموریتی به او یم دهند ۲ ساعت اضافه کار به او میدهند یا یک سرباز میآید پهلوی سرگرد میگوید من میخواهم یک هفته دیگر خواهرم عروس بشود بروم مرخصی میشود.
شما یک هفته به من مرخصی بدهید. سرگرد نگاهی به سرباز میاندازد و میگوید خیلی خبو حالا خواهرت عروس بشود من یک هفته به تو مرخصی میدهم ولی این هفتهای که هستی باید شبها تا صبح هر روز پست بدهی یعنی یک هفته دوبله کار بکن برای این که میخواهم هفته بعد یک اضافه کاری مرخصی اضافه گاهی یک کسی را اضافه کار به او میدهند برای این که میخواهند پاداش اضافه به او بدهند.
۴ قدردانی از نعمتها اصلاً گاهی اوقات خدا میگیرد تا بدانیم داریم چون آدم اگر نعمت هایش یکنواخت باشد خوابش میبرد میگویند خیابانها که صاف است بیشتر خوابش میبرد خیابان باید گاهی یک خورده توی گردنه راننده خوابش نمیبرد یعنی زندگی یکنواخت خواب آور است مثلاً شما تا حالا گفتید «الْحَمْدُ لِلَّهِ» پلکم تکان میخورد اصلاً «الْحَمْدُ لِلَّهِ» نمیخواهد چون از اول عمر تا آخر عمر این پلک تکان میخورد حالا اگر این فنرش پاره شود بیفتد روی چشمت چشمهای من را ببینید اگر این فنرش پاره شد بیفتد پایین آن وقت هر وقت شما را ببینم باید همچین کنم.
احوال شما خوب است کی تشریف آوردید یک چای میل بکنید چرا تشریف میبرید تشریف داشته باشید یعنی اگر فنر پلک شما پاره شود شما بیچاره میشوید یعنی یک دو تا فنر باید پره بشود که مردم بفهمند که فنر پلک هم یکی از نعمتها بود ما تا حالا قدرش را نداشتیم اصلاً خیلی از نعمتها را تا خدا نگیرد آدم اصلاً متوجه نمیشود عجب این هم یک نعمتی است حوادث تلخ باعث میشود که آدم قدر حوادث شیرین را دارد یعنی وقتی شما روزه گرفتی افطاری پلوت خوشمزه است چون یک مدتی گرسنگی کشیدهای.
یکی از نعمتهای خدا این است که یک چیزها یک محرومیتها باعث میشود که یک چیزهایی لذیذ بشود همین روزه و لذا حالا که اینها را میدانیم حتماً چشیدهاید حدیث داریم که آدم روزه دار دو تا کیف دارد یکی وقتی که میخواهد افطار کند افطاری که میکند چون یک خورده گشنه شده مزه افطاری از مزه نهارهایی که در طول سال است شیرینتر است افطاری برای روزه دار شیرینتر از نهار هر روزهاش است و عید فطر که میروند نماز عید بخوانند وقتی دارد میرود کیف میکند نماز عید فطر هم با باقی نمازها برایش یعنی یک شیرینی در نماز هست.
یک سری محرومیتها رمز یک شیرینی هاست قدردانی از نعمتها پنجم آزمایش گاهی تلخیها آزمایش است. در قران حدود ۲۰ مرتبه فرموده ما همه را آزمایش میکنیم وسیله آزمایش هم خیر است هم شر. مبعوث «بِالشَّرِّ وَ الْخَیْر». گاهی شرها. سیله آزمایش است گاهی خیرها گاهی پول میدهند آزمایشت میکنند گاهی پول را میگیرند آزمایشت میکنند و ما هم باید مثل کارمندهای بانک باشیم کارمندهای بنک یک روز توی این باجه بانک وامی ایستند پول میگیرند هیچ خوش نمیکند او چته، مال تو که نیست فردا توی باجه میدهد سکته نمیکند نه آن روزی که میگیرد شاد است نه آن روزی که میدهد سکتهای است قران میگوید مثل کارمند بانک باشید «لِکَیْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَکُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاکُمْ» حدید/۲۳ یک جوری باشید که دادند مست نشوید گرفتند سکته نکنید آزمایش است باید ظرفیت رگ شود الان متأسفانه بعضی از جوانهای ما با اینکه تحصیلاتشان بالاست ولی ظرفیتشان کم است آن میزند توی دستش چی شد چی شد مگر سعادت همینی است که تو فکر میکردی بالاتر فکر کن انسان یک خورده دیدش بزرگ باشد توی مسایل جزیی نه قهر میکند نه اعصابش خود میشود نه سیگار میکشد نه قیض میکند نه داد میزند بزرگ روح بزرگ دید است لاستیکهای تراکتور چون بزرگ است از موج رد میشود ولی لاستیک دوچرخه چون باریک است تا موج میخورد تاب برمی دارد.
می گوید روحتان مثل لاستیک تراکتور باشد رودههای تنگ هسته بزرگ تویش گیر میکند.
زینب کبری غروب عاشورا آمد بدن امام حسین را دید گفت ربنا تقبل من هذا القلیل؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ! ! ! !
این قلیل را بپذیر این امام حسین کم است بله وقتی خدا بزرگ شد امام حسین هم کم است چون روح زینب اینقدر بزرگ است یعنی وقتی کلاس بزرگ است تاجرها به یک میلون میگویند یک توجان خدا چقدر بزرگ است میگویند چهار تومان این چهار میلیون تومان استها یعنی پول اینقدر زیاد است که به یک میلیون میگویند یک تومان زینب کبری به قدری معرفت دارد عارفه است که میگوید امام حسین همه هم شهید شدیم شدیم، زیر بار یزید نباید برویم زیر اسب میرویم زیر بار زور نمیرویم روح بزرگ است یکی از حوادث تلخ که انسان ازمایش میشود رشد میکند.
جلوگیری از تکبر تنظیم باد جلوگیری از غرور و تکبیر نگوییم تنظیم باد آدم فکر میکند که همه مردم دوستش دارند صحنهای پیش میآید آدم میگوید اه همه ولت کردند رفته بودیم مکه هوا داغ بود چند سال پیش فاصله آنجا که خیمهها بود توی بیابان مکه تا آنجایی که باید سنگ بزنیم به شیطان چند کیلومتری بود آسفالت داغ بود من دمپایی پایم بود بندش پاره شد دکان که نیست که آسفالت داغ هی میپرید بالا هی همچین و همچان کردیم کاروانها که سلام آقای قرأتی هی میگفتند ما را هی ببوس یک دمپایی به ما ندادند یعنی گاهی خوب است این طور بیاد آدم بفهمد سلام درست است «صبحکم الله» درست است قربان شما مخلص شما حال شما چطور ایت همه را میگویند ولی دمپایی را نمیدهند.
البته حق هم با آنهاست خوب بدهد خودش میسوزد من هم نباید بگیرم امام صادق بند کفشش پاره ش دویدند کفش بیاورند فرمود آقا بند کفش من پاره شده جرا شما برهنه بروید بیرون باید آدم فکر بکند که بعد توی شلوغی یک جای کوچکی است یک میلیون ۲ میلیون میخواهند سنگ بیاندازند شلوغ سخت ترین کارهای مکه همان جا است که توی جای تنگ آدم میخواهد سنگ بیاندازد به شیطان هفت تا سنگ کوچولو قد پسته باید بندازی من یکی از سنگ هایم نخورد یک سنگ باقی آوردم داشتم خفه میشدم گفتم آقا یک سنگ به من بدهید من قرأتی تلویزیون هستم.
آی آقا چقدر شیرین بود آقا حالمان بهم خورد ۶ تا سنگ انداختیم یکی را نتوانستیم بیاندازیم آمدیم بیرون افتادیم آب یخ سرمان کردند بادمان دادند حال آمدیم دو مرتبه رفتیم یعنی خیلی خوب است اینها یعنی گاهی آدم حساب کند وقتی بی پولی هیچ کس به فریادت نمیرسد یک وقت انسان به یک سنجاقی گیر میکند گاهی وقتی خوب چیزی نیست الان که من نشستهام میدانید بند به چی هستم بند به یک په آقای قرأتی بله پشه میآید دماغم را یم گزد باد میکند خودم با دماغ کلفت دیگر پشت دوربین نمیروم درسهایی از قران با سابقه ۲۱ سال به خاطر پشه تعطیل شد وزنه بردارها میدانید بند به چی هستند یک پوست خیار پاشان را بگذارند روی یک پوست خیار از پشت میافتند نخاعی میشوند. ویلچر بیاور.
انسان باید بفهمد که چقدر پوک است ممکن است حافظهاش را از دست بدهد و الاآخر این غرورش باید تنظیم باد شود فایده تلخیها ۱- گریه و تضرع ۲- شکوفایی استعدادها 3ـ کندا از یقعل المقلع؟ ؟ ؟ ؟ کرد دل بکن اینها برای این است که آدم دل بکند بعضی وقتها انسان وقتی به یک چیزی چسبیده دل نمیکند یه حادثهای رخ میدهد دل میکند میگوید آقا ولش کن اصلاً من دیگر دل کندم چند تا روایت هم دارد بد نیست که تضرع و زاری ایهاش یکی این است:
,«لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ» یکی هم لیتوبه تائب؟ ؟ ؟ ! ! ! حدیث داریم سختیها را پیش میآوریم هر که میخواهد توبه کند بسم الله دریافت پاداش داریم البلاء للبلاء البلاء للولاء؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ! ! ! یعنی بلاها را میدهیم به آدمهای خوب هر که در این درگه مقربتر است دام بلا برایش بیشتر میدهند چون این آقا میخواهد هفته دیگر برود عروسی خواهرش یک هفته کارش را سنگینتر میکنند حدیث است امام على ع: «وَ لَکِنَّ اللَّهَ یَخْتَبِرُ عِبَادَهُ بِأَنْوَاعِ الشَّدَائِدِ وَ یَتَعَبَّدُهُمْ بِأَنْوَاعِ الْمَجَاهِدِ وَ یَبْتَلِیهِمْ بِضُرُوبِ الْمَکَارِهِ إِخْرَاجاً لِلتَّکَبُّرِ مِنْ قُلُوبِهِمْ وَ إِسْکَاناً لِلتَّذَلُّلِ فِی نُفُوسِهِم»(نهجالبلاغه، خطبه ۱۹۲) ما این را بدبختش کردی تا بادش خالی شود بهره گیری از نعمتهایی که در درون تلخیها است توی تلخیها یک نعمتهایی هم هست مثنوی یک شعری یک قصهای دارد میگوید که:
یک کسی زیر درخت خوابیده بود یک مارمولک کوچم یدهانش باز نود خرخر میکرد خواب بود مارمولک رفت توی معده اس این آقا دید این مارمولکه رفت توی دهنش این خوابه این هم بلند شد و یک چوب زد و این را از خواب بیدار کرد و یک خرده قیسی و زردآلو ترشیده به او داد گفت باید بوری هی زد گفت باید بخوری وقتی زد این غذای ترشیده را عبد گفت باید بدوی با چوب این را دواندش خب غذا ترشیده بود و دوید حالش بهم خورد غذا را هم برگرداند وقتی برگرداند آن مارمولک هم برگشت گفت ببخشیدها من معذرت میخوام خداحافظ من مأموریتم همین بود و جون تو یک مارمولک توی معدهات بود اگر این غذا را نمیخوردی و نمیدویدی و برنمی گرداندی آن مارمولک ممکن بود برایت دردسر درست کند.
یعنی گاهی وقتها آدم را همچین میکنند تا آن سمهای درون حدیث بخوانیم داریم که از امام حسن عسکری ع روایت شده: «مَا مِنْ بَلِیَّهٍ إِلَّا وَ لِلَّهِ فِیهَا نِعْمَهٌ تُحِیطُ بِهَا»(تحفالعقول، ص۴۸۹) هیچ بلایی نیست. . . . ، بلاها و سختیها نوی درونش یک نعمت هست یعنی وسط سختیها یک شیرینی هست به ما آمادگی برای مدیریت سختی را میچشانند تا فردا مدیر کنند پیغمبر چرا باید یتیم باشد میگوید باید پیغمبر یتیم باشد برای این که خدا بتواند به او بگوید فردا «أَ لَمْ یَجِدْکَ یَتیماً فَآوى» ضحى/۶ یادت رفت خودت هم یتیم بودی پس حالا که مدیر جامعه شدهای «فَأَمَّا الْیَتیمَ فَلا تَقْهَرْ» ضحى/۹ یادت رفت خودت هم بی پول بودی «وَ وَجَدَکَ عائِلاً فَأَغْنى» ضحى/۸ فقیر بودی ما به تو پول دادیم پی «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ» ضحى/۱۰.
الان یک فقیر آمد ردش نکنی یعنی گاهی سختیها را آدم میچشد تا فردا که رئیس و مسئول شد مزه سختیها را چشیده باشد گاهی هم کفاره گناهان است حدیث داریم که امام صادق ع فرمودند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ تَمْحِیصَ ذُنُوبِ شِیعَتِنَا فِی الدُّنْیَا بِمِحْنَتِهِمْ»(تفسیرالإمامالعسکری، ص۲۲) خدا را شکر نه خداوند تلخی بوجود آورده تا با این تلخیها گناهان انسان ریخته شود گاهی انسان یک خلافی کرده با یک تلخی حادثهای رخ میدهد آن تلخی باعث گناهانش حتی بچه کوچولو هم مریض میشود پدر و مادرش غصه میخورند حدیث داریم همین که پدر و مادر برای مرض بچهاش غصه خوردند این غصهها که میخورند باعث ریخته شدن گناهان میشود.
من این را قبلاً گفتم داروین رشته پزشکی رد شد توی دانشگاه رشته علوم آخوندی رفت از علماء رفت از مسیحیت بشود که کشیش در رشته آخوندی هم رد شد رفت در رشته علوم طبی شد داروین یعنی گاهی وقتها دو تا شکست میخوری ولی این دو تا شکست مقدمه یک استعداد دیگر است ناپلئون میگوید در ۱۴ عملیات نظامی شکست خوردم اما آن ۱۴ تا شکست مقدمه شد که در عملیات ۱۵ پیروز شوم.
گاهی یک خانم در کنکور رد میشود اما همین باعث میشود که در خیاطی استاد بشود هیچ اشکالی هم ندارد به بنده میگویند آخوند موفق در حالی که بنده طلبهای بودک که رفتم دهی منبر بروم ایام عاشورا چون روضه بلد نبودم بخوانم از ده بیرونم کردند یعنی منی که فکر میکنم آخوند خوبی هستم آخوندی هستم که از ده بیرونم کردند ولی آمدم توی معلمی موفق شدم. گاهی انسان یک جا ضربهای میخورد ولی دنبال میگیرد استعدادش در یک جای دیگر شکوفا میشود هیچ کس نگوید خدا چرا به او داد به او نداد خدا حکیم است و همه ما را دوست دارد گاهی ضربهها یک دلایلی دارد ما باید تسلیم خدا باشیم.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته