عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۰/۵/۱۱
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
سوره حجرات آیه ۶ را تفسیر می کردیم آیه این بود: (إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا) حجرات(۶) در یک جلسه «خبر» و«فاسق» را معنا کردیم، در یک جلسه اینکه «فاسق» دروغ می‌گوید، دروغ را معنا کردیم. حالا در این جلسه «خبر» را می خواهیم معنا کنیم «نبأ»: خبررسانی، خبرگزاری، دین مقدس اسلام تمام کارهایش را محکم کاری کرده است، با سرهم بندی مخالف است. در مسائل، اقتصادی، در مسائل علمی، مسائل اعتقاد، همه‌اش می گوید: کارتان باید محکم کاری باشد، سرهم بندی ممنوع.
قرآن بزرگترین سوره‌اش سوره بقره است و بزرگترین آیه سوره بقره(و قرآن)آیه ای است که مربوط است به حقوق، تنظیم اسناد تجاری است ما هیچ کجای قرآن نداریم که تمام قرآن، تمام آیه توی صفحه باشد، یعنی از اول(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا) تمام این صفحه یک آیه است. ما آیه ای نداریم توی قرآن به این بزرگی باشد. آیه که از اینجا شروع می شود و اینجا تمام می شود بزرگترین آیه های قرآن آیه ای است که می‌گوید سرهم بندی نکنید کارهایتان محکم کاری باشد، داد و ستد می کنید شوخی بردار نیست، گذرا از آن رد می شوم ولی شما نسل نو هستند می خواهم بدانید که اسلام بعضی فکر می کنند دین فقط نماز و روزه است، باور نمی کنند که اینقدر به مسائل ریز و جزئی هم عنایت دارد.(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِذا تَدایَنْتُمْ بِدَیْنٍ)بقره(۲۸۲)وام می گیرید چیزی نسیه می کنید، برای مدتی(فَاکْتُبُوهُ) بنویسید از هر کس طلب دارید بنویسید، آقا سواد ندارد، صدر اسلام باسواد کم بود(وَ لْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کاتِبٌ بِالْعَدْل) یه کاتب و نویسنده ای پیدا کنید که عادلانه بنویسید، خودت هم سواد ندارید دیگری بنویسد، کاتب هم ممکن است ناز کند، می گوید: کاتب هم ناز نکند، اگر بی سواد است آمد گفت من سواد ندارم تو سواد داری ناز نکند. (وَ لا یَأْبَ کاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَما عَلَّمَهُ اللَّهُ) بقره(۲۸۲) نویسنده ناز نکند، خوب نویسنده چی بنویسد؟ هر چی بستانکار می گوید بنویسد و یا آنچه بدهکار می گوید بنویسد.
مثلاً دو نفر از هم پول می خواهند سواد ندارند آمده‌اند پهلوی من می گویند، بنویس بنده هم قلم و کاغذ دست گرفته‌ام می خواهم بنویسم، بنویسم چند می خواهد بستانکار هر چه گفت بنویسم یا بدهکار. به نظر شما چی؟ بدهکار، بستانکار می گوید: بیشتر بده اونی که می خواهد بدهد و مدیون است اونکه می خواهد بدهد باید قبول کند برای دادن و لذا می فرماید: و لیلل الذی علیهالحق: کسی که بدهکار است املا کند، و الاّ بستانکار می گوید: بنویس بیشتر بنویس، خوب تو بیشتر بنویس من که مردِ دادنش نیستم، هر کس می خواهد بدهد خودش بگوید این مقدار بنویس چون خودش گفته تعهد می کند بدهد، می گوید بدهکار هم تقوا داشته باشد:(وَ لْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئا)بقره(۲۸۲)حالا که اسلام گفت: هر چه گفت ما می نویسیم، تو هم انصاف را مراعات کن. کی بگوید؟ بدهکار، بدهکار هم حق سوء استفاده ندارد، ممکن است بستانکار بگوید: بیست تومان بنویس ولی بدهکار بگوید من ده تومان بیشتر بدهکار نیستم می گوید: نه هر چه بدهکار می گوید بدهکار را هم می گوید(وَ لْیَتَّقِ) تقوا داشته باش(وَ لا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئا)مال مردم را کمش نگذار.
حالا آمد و طرف خُل بود یا ضعیف بود یا لال بود ف ببین اسلام تا کجا رفته، بدهکار یا لال نمی تواند بگوید ۱۵ تومان به ایشان بدهکارم زبان ندارد بگوید یا دیوانه است یا ضعیف است، می گوید: ولی‌اش اگر(سَفیهاً) خل بود(أَوْ ضَعیفا)یا ضعیف بود(أَوْ لا یَسْتَطیعُ أَنْ یُمِلَّ) یا لال بود(فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ)ولی‌اش بگوید بنویس، ولیّش هم عادلانه باشد، حالا نوشتیم که فلانی ۱۵ تومان به فلانی بدهکار است می گوید:(وَ اسْتَشْهِدُوا شَهیدَیْن) دو تا شاهد امضا هم امضا کنند، یعنی هم بنویسید و هم دوشاهد امضا کنند، شاهد بگیریم که فلانی گفت که من اینقدر به فلانی بدهکارم شاهد کی باشد(مِنْ رِجالِکُمْ)دو تا مرد، حالا اگر مرد نبودند، یک مرد و دو تا زن، کی‌ها باشند از شاهد(وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدا)شاهد را باید دوستش داشته باشی، چون ممکن است بگویی برو بابا من اصلاً این شاهد را قبولش ندارم،(تَرْضَوْنَ) راضی باشید، شاهدی باشید که ازش راضی باشید، قبولش داشته باشد، حالا چرا دو تا برای اینکه اگر یکی یادش رفت، اون یکی یادش بیاورد، حالا اگر به شاهد گفتیم آقا تشریف بیاورید، بنده ۱۵ تومان به این آقا بدهکارم این آقا هم نویسنده نوشته، بیا امضا کن که تو هم شاهدی شاهد هم ناز نکند چند جمله قبل گفتیم کی ناز نکند؟ گفتیم نویسنده ناز نکند، اگر گفتیم بیا بنویس ناز نکنه اینجا می گوید: اگر گفتیم بیا امضا کن ناز نکند(وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا)بگو آقا اگر یه مغازیه ای که همش نسیه، همه‌اش باید بنویسیم می گوید: (لا تَسْئَمُوا) خسته نشوید(أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغیراً أَوْ کَبیرا) یه قاشق چای خوری هم می دهید بنویسید مال مردم احترام دارد ریز و درشتش رابنویسید(صَغیراً أَوْ کَبیرا) چه آیه ای، بزرگترین آیات قرآن این است که جوری بنویسید که:
با علت بنویسید، خودتان بنویسید، سواد ندارید کاتب بنویسد، کاتب را دعوت کردید ناز نکند، کاتب عادلانه بنویسد. کسی بگوید که کاتب بنویسد بدهکار بگوید بنویسد، بدهکار هم حق مردم را از بین نبرد ف وقتی نوشتید دو تا شاهد بگیرید، اگر بدهکار لال بود ولی‌اش، تازه وقتی نوشتید دو تا شاهد بگیرید، دو تا شاهدها مرد باشند، اگر مرد نبود یکی مرد و دو تا زن باشد، اگر به شاهد گفتیم بیا گواه و شاهد باش ناز نکند. این همه برای چی برای اینکه حق کسی از بین نرود. بزرگترین آیات قرآن مالِ تنظیم اسناد تجاری است، چک و سفته و حق و ناحق، بدو بستانها همه مکتوب باشد.
محکم کاری در تقلید: گفته‌اند توی مجتهدها اونکه سواد و تقوایش از همه بیشتر است تقلید اون را بکنید.
محکم کاری تو مسئله قضاوت: چون قاضی جانِ مردم دستش است این را بگیرید بکشید، این را بگیرید اعدام کنید، چون جان مردم و مال مردم و آبرو و ناموس مردم در اختیارش است باید یه حقوقی داشته باشد که شکمش سیر باشد و به فکر رشوه نباشد اینها همه به خاطر محکم کاریست.
محکم کاری در بنّایی: شخصی مرده بود جنازه‌اش را خاک می کردند، خودِ پیامبر صل الله علیه و آله و سلّم، خشتهای قبر را محکم ضربه می زَد، آخر خشت را ممکن است اینطوری بگذارند زود قبر پر می شود اما ممکن است، خیلی بعد هم لایِ این خشتها را گِل می مالید، گفت: یا رسول الله این مرده است خاک بریز رویش خلاص، فرمود: خدا دوست دارد در هر کاری که می کنی محکم کاری کنی. سرهم بندی غلط است گر چه برای دفن مرده، یعنی خونه برای مرده هم می سازی محکم بساز، خونه برای مرده هم می سازی محکم بساز.
نباید به ما بگویند اگر جنس خارجی است معلوم می شود جنس خوب است، ایرانی است دو، سه روزِ دیگر خراب می شود، این خیلی زشت است که به ما بگویند، آخه یه جمله دارد امیرالمؤمنین در نهج البلاغه می گوید: نگذارید دیگران به اسلام عمل کنند و شما به اسلام عمل نکنید. اسلام می گوید محکم کاری کنید آنوقت کشورهای خارجی محکم کاری می کنند سرهم بندی می کنیم جوری تولیدات ایران باید باشه محصولات ایران کارخانه های ایران، هر چی می گوئیم محکم کاری. حالا این حرفهای محکم کاری را برای چی زدم برای این آیه، که اگر خبری را نقل می کنید هر جوری پخش می شود حرف محکم باشد، شنیده می شود، مگر هر چی شنیدی، علامت آدم دروغگوست: هر چی شنید نقل می کند.
شما باید توی مغزت هر چی شنیدی بفرستی حلاّج خونه، حلاّجی کنند که راست است یا دروغ، اگر راست بود، تازه مگر هر راست را باید گفت؟ خوب.
قرآن می فرماید: (لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْم)الاسراء(۳۶)چیزی را که علم نداری، پی گیری نکن. قرآن می فرماید: (إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً)الاسراء(۳۶)گوش و چشم و دل همه اینها مورد سؤال هستند.
حدیث: از گوش روز قیامت می‌پرسند چی شنیدی، به دست می گویند چه کردی، یا به پا می گویند کجا رفتی؟ هر جا را علم نداری دنبالش نرو، حالا برویم ببینیم چی می شود، حالا برویم تا ببینیم، ببینیم، چی، تا یقین نکردیم گاهی برنداریم، حرفی نزنیم، شما یک غذایی که شک داری، بخوریم حالا ببینیم، اگر بد بود مریض می شویم، شما در غذا می گویی از سازمان مربوطه، مهر بزنند به این گوشت، ببینم این گوشت سالم است؟ این شیر مهر و آرم دارد؟ در خرید کالاها به ما گفته‌اند بواب بشوید، باب یعنی چه؟ در، بواب: یعنی دروازه بان، گفته‌اند دروازه بان گوش خود باش نگذار هر چیز وارد شود.
حدیث داریم:(الْقَلْبُ حَرَمُ اللَّه) بحارالأنوارج67ص25 روح شما حرم خداست، شما اگر یه گربه یا سگ رفت توی مسجد چکارش می کنی؟ بیرونش می کنی، می گویی اینجا خانه خداست، سگ است، اگر گربه و سگی بیرون می کنی، اگر مشرک را از مسجدالحرام بیرون می کنی، حدیث داریم:(الْقَلْبُ حَرَمُ اللَّهِ فَلَا تُسْکِنْ حَرَمَ اللَّهِ غَیْرَ اللَّهِ): روح شما حرم خداست نگذارید غیر از خدا در حرم خدا برود. نوار مغز شما امانت است دست شما هر صدایی روی آن ضبط نشود، چشم شما امانت است به هر چیزی نگاه نکن، هر چی خدا به ما داده امانت است، اگر امانتها را در جای خودش مصرف نکنیم، خیانت به امانت کرده‌ایم.
عمر شما امانت است باید مواظب باشیم عمر ما کجا مصرف می شود، دقّت در مصرف عمر، گاهی وقتها ما ۵ ساعت ۱۰ ساعت ۱ روز، ۲ روز، عمرمان به بطالت می گذرد، آقا تابستان تعطیل است کار را باید عوضش کرده تعطیلی که نداریم که قرآن ایام فراغت ندارد: (فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ) الشرح(۷): وقتی فارغ شدی شروع به کاری دیگر کن. از این کار خسته شدی کارت را عوض کن بیکار نباش.
حتی ورزشهای ما باید یه ورزش باشد در راستای هدف باشد، ورزش لغو نباشد، ورزشی باشد که امروز لذّت توش باشد و فردا خدمت، آرم ورزش اسلامی این است امروز لذّت فردا خدمت، برو شنا، بلم، قایقرانی، امروز شنا و بلم و قایقرانی لذّت است، فردا هم کسی که قایق ران و کشتی ران باشد می تواند به جامعه خدمت کند، لااقل در ورزش شنا می تواند خودش را نجات بدهد یا کسی افتاده توی آب نجاتش را بدهد، تیراندازی سفارش شده، چون امروز تیراندازی یک تفریح سالمی است که انسان، آموزشهای نظامی ببیند، فردا هم اگر کسی بلد باشد از راه تیراندازی می تواند به کشور خودش کمک کند، و اگر دشمن حمله کند بتواند دفاع کند.
اسب سواری، موتورسواری، ماشین سواری، شما امروز آموزش سواری ببینی، سرگرمیِ خوبی است، فردا هم کسی که اینها را بلد باشد می تواند به جامعه خدمت کند، پس ورزش اسلام این است امروز لذت فردا خدمت ولی بازیها چکار می کنیم یا بوکس امروز چی دماغت را خون کند، فردا هیچی یک نفر را دیدی که بگوید اگر من بوکس نمی زدم وضع کشور بهم خورده بود، بعضی بازیها نه امروز دارد نه فردا، بعضی بازیها امروز دارد مثل فوتبال و والیبال بازی خوبی است تفریح خوبیه شاید بهترین بازیها باشد، اما فردا خدمت توش نیست، می گوید: خوب شد من گل زدم و الاّ وضع مملکت بهم می ریخت، بعضی بازی هم نه امروز دارد نه فردا، بعضی بازیها نه امروز دارد نه فردا.
خودِ ورزشکاران ما، مسئولین ورزش بیایند طراحی کنند، ورزش درست کنید که امروز سرگرمی باشد فردا هم به جامعه خدمت کند، یه سری مشکلات را خودِ جوانها حل کنند، در اسلام وقتی مسابقه به وجود می آمد حضرت جایزه می داد، امروز چی جایزه می دهند، یک جامی و کاپی می دهند، این یادبود است برای اینکه این گروه برنده شده‌اند اما این جام فایده ای هم دارد؟ جز علامت، فقط علامت این است که ما در یکی از مسابقات برنده شدیم اما هیچ خاصیتی ندارد فقط طاقچه است، اما اسلام هر کسی برنده می شد یک وسیله تولید بهش می داد، وسیله تولیدی آن زمان یا درخت خرما می دادند یا شترِ حامله. امروز چرخ خیاطی، چرخ ماشین بافی، کارخانه، یه چیزی تولیدی میداد چون درخت خرما، شتر حامله تولید می شود پشمش، شیرش، گوشتش، امروز این آقا برنده شده به افتخار این آقا، طرفداران این بازی به این حساب پول بریزند، یه کارخانه لباس ورزشی تولید کنند، صد جوان بیکار هم مشغول کار شوند، این آقای فوتبالیست صدتا رفیق دارد که هم بیکارند، لااقل رفیقهای بیکارش بروند کار بکنند، مدیریتش هم با خودِ اون آقای فوتبالیست باشد، یعنی ضمن اینکه جایزه می دهید یه کارخانه جایزه بدهید که از این جایزه، چهارتا آدمِ بیکار، بکار گرفته شود، چهار تا شکم سیر شود، چهار تا برهنه پوشیده شوند، ما یک جام می گیریم طاقچه می گذاریم آیا وقت این نشده که بعد از ۲۲ سال مسئولین ورزش ما بنشینند فکر کنند، لباس ورزشمان را خودمان طرّاحی کنیم.
من یه وقت این را در تلویزیون گفتم این آقا که وزنه بلند می کند، صد کیلو، دویست کیلو، کمتر و بیشتر نمی تواند یه خورده لباسش بلندتر باشه، یعنی باید اینقدر لباسش تنگ باشد، این یک سرِ هم لباسش اضافه باشه تو که صدکیلو وزنه بلند می کنی یه مقداری هم لباس خودت را بلند کن، آخه این لباس کوتاه برای دخترهای جوان و پسرهای جوان که نشسته‌اند مردم را بی حیاء می کند، اجازه ندهید یه کسی وزنه بلند کند و نسل ما مردم هم بی حیا بشوند، ساختمان ما نباید بی حیاساز باشد این آقای مهندس می نشیند طراحی می کند عینِ خانه های غربی، خانه های غربی مسئله حیا برایشان مهم نیست، ما ناموس داریم حیا داریم نباید این رقم اِشراف باشد که زندگیِ همدیگر را ببینند، پنجره‌ها جوری ترتیب داده شود. ما مسلمان هستیم معماریمان باید بر اساس این باشد که هم ساختمان خوب داشته باشیم و هم حیا، هم وزنه بلند کنیم و هم حیا، هم گُل بزنیم و هم شکممان را سیر کنیم. ما نشسته‌ایم فکر کنیم همچین قشنگ فتوکپی هستیم.
من نشد در این جلسه چیزی بنویسم ببخشید ما باید بنشینیم جلسه هایمان، ورزشمان را طراحی کنیم، ورزشی باشد که همه خوبیهای ورزشهای غربی را داشته باشد، دو، سه تا هم ابتکار داشته باشیم، که اونها از ما یاد بگیرند، فوتبالیستهای دنیا بگویند ایران عین همین گُل را می زنند توی مسابقات هم شرکت می کنند گاهی هم نفرات برتر می شوند، اما وحشی گری تویشان نیست، حرف زشت تویشان نیست، جایزه هایشان تولیدی است، کارهایشان خدماتی است، اما یک نوع آوریِ مکتبی در ورزشمان داشته باشیم. والاّ اونها از ما سر می باشند که بلد است. قرآن می فرماید: (وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً)فرقان(۷۴) قرار بده ما را(لِلْمُتَّقینَ إِماماً) خدایا ما امام دیگران باشیم، چرا دیگران امام من باشند من امام آنها باشم، چرا آنها یک لباسی بپوشند و من مد آنها را بگیرم من یه لباسی می پوشم که اونها از من یاد بگیرند، (وَ اجْعَلْنا)یعنی مسلمان باید امام دیگران باشیم بیائید امام، رحمه الله علیه، رضوان الله علیه حضرت امام خمینی(ره) یک جمهوری اسلامی درست کرد تمام کشورهای اسلامی از ما یاد می گیرند.
وقتی رؤسای مجلسی می آیند مقام معظم رهبری صحبت می کند در حمایت از فلسطین، انتفاضه همه اونها یاد می گیرند که این را می گویند.
ما باید به دیگران جرئت بدهیم ما باید به دیگران شجاعت بدهیم. آمریکا در همه جا پز داشت در ایران گفتند: مرگ بر آمریکا جاهای دیگر هم آمریکا را تحقیر کردند همینطور که امامِ ما امام بود، بچه های ما هم یکی در هر کاری هست باید امام دیگران باشد. شما در خانه‌ات امام باش. یه حرکتی انجام بده که چنان نماز را اول وقت بخوان که خانواده شما از شما یاد بگیرد، ببین این بچه من و دختر من چطور نمازش را اول وقت می خواند، از شما یاد بگیرد، نگو حالا که او پای فیلم نشسته من هم بنشینم شما راهی را برو که اون راه را برود.
خبر باید درست باشه، چیزی را که علم ندارید پی گیری نکن عرض کنم به حضور جنابعالی که:
حدیث: امام صادق علیه السلام به شخصی که دروغهایی را به پدرش نسبت می داد گفت: خدای لعنت کند فلانی دروغ می بندند برای پدرِ من، یعنی بعضی حدیثها هم ممکن است دروغ باشه، هر حدیثی را نباید گوش بدهیم.
حدیث: امام رضا علیه السلام فرمود: هر چه من می گویم ریشه‌اش قرآن است، تمام حدیثهای من از قرآن است.
یعنی حرفها محکم است، قرآن در سوره نساء آیه ۸۳ می گوید: بعضی از مردم بد مردمی هستند هر چه شنیدند نقل می کنند هر خبری شنیدند بدهند به کارشناس، کارشناسی شود اگر درست است نقل کنند و اگر درست نیست نقل نکنند. هدهد وقتی خبر آورد پهلوی سلیمان، گفت: سلیمان خبر آورده‌ام: (بِنَبَإٍ یَقینٍ)نمل(۲۲) خبر یقین است شنیده شده‌ها نیست.
خلاصه حرف ما این است که اسلام طرفدار محکم کاری است، قبر می خواهی بسازی محکم کاری، تولید کارخانه محکم، قاضی می خواهد حرف بزند حرفش محکم باشد، حدیث نقل می کنیم محکم، امام رضا علیه السلام حدیث است باید ریشه‌اش قرآنی و محکم باشد، اگر حدیثی بود ضد قرآن بزن به دیوار، تقلید می خواهی بکن از هر کس که علم و تقوایش بیشتر است همیشه در هر کاری، در خیاطی، در تولید، در تقلید، در گفتن، در خبر دادن سرهم بندی نکنید حرفها پایگاه اساسی داشته باشد روی موج حرکت نکنید.
خدایا به حق محمد و آل محمد نظام ما را روز به روز محکمتر، عقائد ما را محکمتر، ایمان ما را محکمتر، روابط مار ا محکمتر، مقاومت ما را محکمتر، قرار بده.
خدایا: و ما را ازسرهم بندی، در مسائل اقتصادی، فکری، خبری، ما را از ولنگاری، سهل انگاری ، موج گرایی ما را از این سهل انگاریها نجات بده.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته.
