
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۰/۴/۷
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
آیه ۵ و ۶، سوره « حجرات » را بهش میگویند: سوره آداب، آداب گفتگو، آداب برخورد با پیغمبر، آداب برخورد با مؤمنین، آداب برخورد با آدمهای فاسق و منحرف، سوره مهمی است بسیاری از آقایانی که تفسیر نوشتهاند خیلی هاشون تفسیر سوره حجرات را خصوصی نوشتهاند، بعضی از سورههای قرآن را خط ویژه برایش رفتهاند یعنی ممکن است همه قرآن را تفسیر نکرده اما سوره یوسف را تفسیر نوشته، همه قرآن را تفسیر نکرده اما تفسیر سوره حجرات را نوشته، چون در سوره حجرات مسائلی است که همیشه همه مردم به یک نحوی با آن سر و کار دارند، الآن آیه ۵ را میخواهیم برایتان تفسیر کنیم خوب، سوره حجرات جزء ۲۶ آیه ۵ مقداری دربارهاش صحبت کردیم میفرماید:
«وَ لَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَیْهِمْ لَکانَ خَیْراً لَهُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ» حجرات/۵ در قرآن «صبر و خیر» چند جا با هم آمده، یه چیزی هست توی شعر که میگوید:
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند که بر اثر صبر نوبت ظفراید
اینو بچه مدرسهای که بودیم توی کتابهای ما بود که: صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند که بر اثر صبر نوبت ظفراید. در قرآن «صبر و خیر» چند جا با هم آمده که من خدمتتان میگویم:
پس ببینید «صبرات و خیرا» ، این دو تا «صبر و خیر» باهم است مثلاً در مورد ازدواج میگوید: افرادی که پول دارند ازدواج کنند افرادی که فقیرند زنان کنیز و اسیر ازدواج کنند بعد میگوید که «وَ لَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَیْهِمْ لَکانَ خَیْراً لَهُمْ» یعنی اگر صبر کنید بهتر است، سعی کنطد یعنی باید با یک زن آزاده ازدواج کنید، حالا مگر زنهای کنیز شوهر نمیخواهند، بردهها آنها را بگیرند، چون ممکن است این را توی جنگ گرفتهاش، حالا کنیز، بردهای است که رفتهاند جنگ کنند این خانم هم توی جبهه بوده است گرفتنش ما نمیدانیم از چه خانوادهای است کجا تربیت شده چه جوریه، چه لقمهای را خورده چه شیری را خورده، چه جوری تربیت شده، حالا تو با هیجان با او ازدواج میکنی، نسل و بچهات آنطور که میخواهی نمیشود بنابراین اگر در اثر شهوت بهت فشار آورد و پول نداشتی با آزاد ازدواج کنی، طوری نسیت کنیز را عقد و ازدواج کن ولی باز میگوید: «وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَیْرٌ لَکُمْ» نساء/۲۵ این یک آیه که «تَصْبِرُوا خَیْرٌ لَکُمْ» مالِ ازدواج، میفرماید: اگر صبر کنی «وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَیْرٌ لَکُمْ» اینجا هم میگوید: «تَصْبِرُوا خَیْرٌ لَکُمْ»
باز یه جای دیگر، میگوید: اگر کسی را کشتند، بکشش، زد بزنش، دماغ برید دماغش را ببر، گوش برید، گوشش را ببر، یعنی عدالت میتوانی انتقام بگیری بعد میگوید:
«وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَیْرٌ لِلصَّابِرینَ » نحل/۱۲۶ اگر صبر کنید، تحمل کنید، اگر ببخشیدش، «وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَیْرٌ لِلصَّابِرینَ» پس ببینید «تَصْبِرُوا خَیْرٌ»، «صَبَرُوا خَیْراً » سه جای قرآن صبر و خیر همراه هم آمده و این اصل است.
که چی از همه بانکها وام میگیری که خانهات را تمام کنی، یه اطاق را گچ و خاک کن برو تویش بنشین اژن بهتر از این است که وام بگیری، هی بهره برو دروش، این مو، طناب شود و خفهات کند. چه دلیلی دارد که در پذیرایی چند رقم غذا درست میکنیم، غذا را ساده بگیرید «خَیْراً لَکُمْ» یکسری توقعات ف و یکسری بریز و بپاشها، یگسر بنائیها و یکسری، ما خیلی وقتها به خاطر اینکه عجله میکنیم خودمون را به آب و آتش میزنیم، هر کس صبر کند «خَیْراً لَکُمْ» یکی از اصولی که قرآن به ما میدهد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم
در قرآن کلمه «صبر و خیر» به هم چسبیده مثل دو تا گوشواره، اینها با هم است » باز در سوره قصص داریم که: قارون وقتی داشت راه میرفت، خوب اسکورت و دنگ و فنگ و پس رید پیش رید، قارون پولداری بود که آنقدر گنج داشت که دسته کلیدش را چند نفر همراهش میبردند آیه قرآن میگوید: « مفتاح » مفتاح یعنی کلید، مفتاح کلیدهای گنجهای قارون را «لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَه أُولِی الْقُوَّهِ» قصص/۷۶ گروه قوی دسته کلید میکشید.
قارون با یک تشکیلاتی میرفت یه عدهای گفتند: های حظّ بزرگ مالِ اون است. «إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظیمٍ» قصص/۷۹ کیف میکند قارون با این پولها و دنگ و فنگش، ولی قرآن میگوید که:
افرادی که اهل علم بودند گفتند: بابا اینها دنیاست یک بار مصرف است بیست سال مصرف چهل سال مصرف است به فکر ابدی باش.
یه وقت یک مشت از این ورزشکارها میخواستند بروند خارج، قبل از اینکه بروند خارج با هم یک ملاقاتی داشتیم توی دفتنر نهضت سواد آموزی، گفتم اگر شما قهرمان دنیا شوید چند گُل میکنید فوقش ده سال گفتم اگر شما قهرمان هم بشوید یک بار مصرف هستند منتهی میشود در کنار یک بار مصرف بودن آن کمالاتی که عمری میماند از دست ندهیم مثلاً برای اینکه به یک لذت پنج ساله برسد پنجاه سال حیثیت خود را از بین میبرد، آبرو عزت، علم و تقوا، استعداد، اخلاق، تمام کمالاتش را زیر پا میگذارد به خاطر این.
من گاهی میبینم توی ورزشها یا این گروه برنده میشود یا آن گروه با اینکه هر دو بچه ایرانند و هر دو مسلمان هستند تو یک کشور توی یک وطن، تو یک فرهنگ، تو یک نظام، خوب یه بار این برنده میشود اون میبازد و یه دفعه اون برد این میبازد، یه بار این بهایش اون پائین بعد میآیند شیشه ماشین بشکنند. کلماتی به هم میگویند، این توجه ندارد که گل زدن لحظهای بود ولی این کلمهای که از دهن تو درمیاید عزّت جوانی و انسانی و کمالات تو را از بین میبرد و شما را از انسانیّت خارج و به صورت یک انسان عوضی درمی آورد. حیف تو.
آیه بعد قرآن میفرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصیبُوا قَوْماً بِجَهالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمینَ» حجرات/۶
«یا أَیُّهَا الَّذینَ» اوخ، اوخ چه آیهای است، دنیا، این آیه تمام دنیا را دور خود میچرخاند خواهش میکنم این آیه را همه ایرانیها حفظ کنید، کوچولوست ولی سرنوشت ساز است قرآن آیه ششم خیلی مهمی است آیه ششم تقاضای من حفظ این است قرآن میفرماید ببخشید یا:
«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ»، «إِنْ» یعنی اگر «جاءَکُمْ» اگر به سراغ شما آمد«إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ» اگر فاسقی به سراغ شما آمد «بِنَبَإٍ» یه خبری را آورد «فَتَبَیَّنُوا» « تبین » تحقیق کنید اگر فاسق خبر آورد تحقیق کنید.
تمام خبرگزاریهای کره زمین رادیو فلان، رادیو فلان، همه رادیوها، همه اخبار توی خودِ ایران روزنامهها، نویسندهها، خبرگزاریها، قرآن میگوید: هیک خط کش دستت باشد این آقایی که خبر نقل میکند فاسق است یا عادل، اگر فاسق است خبرش را قبول نکن، ممکن است فاسق حرف راست بزند، تحقیق کن ف تحقیق، زودباوری نباشد، رو حساب خبرها و خبرهای دروغ چه چیزهایی هست که حالا من یه خوردهاش را برای شما میگویم، اول یه قصّه برایتان بگویم:
پیغمبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم(صلوات حضّار) قصه را گوش بدهید، حضرت ولید را، ولیدبن عقبه را برای جمع آوری زکات فرستاد پهلوی یه قبیلهای، قبیله بنی المصطلق گفت ولید، برو سراغ فلان قبیله و زکات بگیر و بیاور، مردم وقتی دیدند نماینده پیامبر میاید آمدند بیرون شهر استقبال، ایشون چون قبلاً با اینها درگیر بود فکر کرد آمدند او را گرفته و بکشند دَر رفت، و گفت یا رسول الله مردم راهپیمایی کردند که مرا بگیرند و اینها قصد کشتن مرا داشتند، مردم هم عصبانی و نزدیک بود یک حادثهای رُخ بدهد آیه نازل شد که: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ» فاسق خبر آورد تحقیق کنید.
یعنی ولید آدم فاسقی خبرش را تحقیق کنید. بعد پیامبر(صل الله علیه و آله و سلم) افرادی را فرستاد برای گزارشگری، رفتند گفتند مردم خیلی باوفا دارند، نماز میخوانند، اذان میگویند، آمدهاند استقبال این خودش کج فکر کرده بود. خودش، آخه یه وقتی ما یه چیزی را کج میبینیم و کج قضاوت میکنیم. قضیه لیوان یادتان نرود، یه کسی آمد دکان لیوان فروشی، لیوان فروشه لِوانها را اینطوری چیده بود(به عکس و از پُشت) دَمَر گفت آقای لیوان فروش این لیوان شما چرا دَرَش بسته است(خنده حضار) بعد بلند کرد و گفت: اِ تِهِش هم سوراخ است، گفت آقا لیوان را از اینطرف بگیرد و اشکال شما رفع میشود بسیاری از اشکالها که به خدا میگیریم همینطور است میگوئیمای خدا، چرا زلزله شد، چرا عقرب آمد چرا سیل آمد، چرا خشکسالی شد چرا مریض شد، چرا فلانی سرنگون شد، چرا فلانی عزیز و فلانی ذلیل شد. نگو چرا چرا لیوان را از اینور بگیر هان، هان، این کار را کردی ذلیل شدی اینکار را کردی عزیژ شدی کسی که تکبّر کند خدا او را ذلیلش کند حدیث داریم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: «إِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَکَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّهُ»(کافی، ج۲، ص۱۲۲) کسی که تکبّر کند، باد کند، مردم را تحقیر کند خدا ذلیلش میکند. هر کسی به مردم تواضع کند خدا او را بزرگش میکند « هرگز نخورد آب زمینی که بلند است » زمینهای بلند آب نمیخورد، آدم بلند پرواز، حالا.
اگر فاسق خبری را آورد تحقیق کنید، خوب حالا سؤال:
اینکه فاسق است فسقش برای حدث زدن نبود، صرف حدث زدن، اینکه اینها آمدهاند استقبال آمدهاند مرا بگیرند بکشند، این فسق « ولید » به خاطر حدثش نبود، چون یک حدث چیز نیست این به خاطر مسائل دیگری بود. حالا نکات:
اول درسهایی که از این آیه میگیریم:
۱ – اول از «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» درس میگیریم. پیام «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» چیه ف این است که از هر کسی خواستی کار بکش محترمانه صدایش بزن خدا چون میخواهد مسئولیتی بدهد، مسئولیت تحقیق بروید تحقِق کنید مؤدب صدا میزند «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» به هر کسی دستور میدهید او را محترمانه صدا بزنید.
۲ – اگر ایمان دارید نباید زود باور باشید: بسیاری از بچههای ما روی سادگی گول خوردند. چه جوانهایی را ما اول انقلاب دادیم سنّ شما بودند به چه شعارهایی گول خوردند. حالا چون شماها بیست سال است ازش گذشته من این روضه را حدود هیجده سال پیش خواندهام که بعضی از شماها نبودید من این روضه را میخوانم.
داشتم راه میرفتم روزی ببود که گروهکها خیلی فعالیّت میکردند، هر کسی اعلام موجودیّت میکرد اول انقلاب یک اعلامیه هم چاپ میکرد ما هم داشتیم مشهد میرفتیم یه اعلامیه آن را هم از دستِ ما دادند، سابقه تلویزیونی داشتم چون من از اول انقلاب رفتم توی تلویزیون ف یه دو سالی از تلویزیون ما گذشته بود مشهور شده بودم گروهکها هم بودند یکیاش را به ما دادگفت دادم به قرائتی، دیدم چند جمله نوشته، نوشته که، ما خواهان، ما خواهان حق بیمه و مرخصی برای کارگران هستیم، خیلی خوب گوش بدهید ما خواهان حق آزادی برای کارگران هستیم خیلی خوب ما خواهان حق شرکت در سودبرای کارگران هستیم خیلی خوب ما خواهان عدالت اجتماعی برای کارگران هستیم خیلی شعار قشنگی است حالا این اعلامیه را دست من دادند و خوب من که معلّم قرآن هستم با قرآن متر میکنم بُردم توی قرآن دیدم کلمه رفاه در قرآن نیست اما در نهج البلاغه هست.
حضرت امیر علیه السلام میفرماید: ای کسی رفتی زکات بگیری، آخه زکات بر شتر و گاو و گوسفند هم زکات است، مثلاً هر چهل گوسفند یکی از آنها زکات است، شتر فلان نصاب دارد، حدّ دارد میگوید: مثلاً اگر از مشهد رفتی نیشابور یا از تبریز رفتی یا از شیراز رفتی جهرم زکات بیاوری در راه رفاه به آنها بده، خستهشان نکن جمله این است در نهج البلاغه:
«وَ لْیُرَفِّهْ عَلَى اللَّاغِبِ»(نهجالبلاغه، نامه ۲۵): یرفّه، یرفّه، یرفّه، رفاه، لاغب، لغوب: خسته، به حیوانهای خسته رفاه بده.
این آقا میگفت ما خواهان رفاه برای کارگران، بابا کارگران انسان هستند، آن رفاهی که توی برای انسان خواهی حضرت علی(علیه السلام) برای حیوانها خواسته، یعنی چیزی را که تو فکر میکنی برای انسان است در نهج البلاغه برای حیوان هاست، انسان که ولی خداست، کارگر که عزیز است.
امام خمینی(ره) فرمود: خدا هم کارگر است.
کارگر که شریف و عزیز است، حیوان را اسلام گفته به او رفاه بده.
(حدیث) یه کسی سوار حیوان نشسته بود حرف میزد، حضرت فرمود: بیا پائین شما میخواهی بروی اینطور نیست سوار بشوب ولی اگر میخواهی اختلاط کنی بیا پائین، حق نداری بیش از وزنش بار بارَش کنی، حق نداری دُمَش را بکشی حق نداری نمیدونم اگر خواست به سمت آب و علفی برود افسارش رابکشی، حق نداری زنگوله سرش کرده او را اذیت کند گوشش را حق نداری به گوشش بزنی حق نداری سیلی به صورتش بزنی، حق نداری شیر بدوشی ناخن داشته باشی او را اذیّت کند، حق نداری شیر را تا آخر دوشیده چیزی از آن برای گوسالهاش نماند.
چی دارم میگویم: شعارها زیباشت اما آدم، یه چیزی برایتان بگویم: کسانی که گول میخوردند فکر نکنند حرف مهم است طرف پوک است یعنی وقتی درخت خشک است طرف با یه خورده گوگرد یک جنگل آتش میگیرد فکر نکنید گوگرد مهمّ است. گوگرد چیزی نبود درخت خشک بود، افرادی که با یک فیلم منقلب میشوند با خواندن یک مقاله عوض میشوند، با یک شبهه زیر و رو میشوند، آدمهایی که با یک شبهه، یک فیلم با یک مقاله و یک شعار زیر و رو میشوند فکر نکنند این پوک است با یک ذرّه گوگرد، و به همین خاطر همه ما باید شماره تلفن داشته باشیم هر جوان مسلمانی واجب است برای حفظ خودش یک شماره تلفن یک دانشمکند داشته باشد. لازم نیست برود خانهاش یک شماره تلفن داشته باشد که اگر فردا گفتند اَلو آقا فلانمی چنین کرده اَلوُ سلام من یه جوانی هستم یه کسی یه همچنین اشکالی کرده است جوابش را توی تلفن به من بده نمیخواهم بگویم من کی هستم خانهات هم نمیآیم اصلاً ممکن است بگویی من با شما خیلی هم آشنا نیستم ولی چون یه همچنین شبههای شده، من به عنوان یه کارشناس از شما سؤال میکنم جوابش را به من بده اگر این شماره تلفن ذا نداشته باشید، اطلاعات که نداریم، دشمن هم که سمپاشی میکند، شما هم که جواب را نمیتوانی بدهی، بعد تلفن اسلام شناس را هم نداری، گول خوردن، میکروب قوی و بدن ضعیف، پزشک هم نیست، میکروبِ قوی، بدنِ ضعیف، نبود آمپول و پزشک، قهراً مریضی هست.
اگر فاسق خبری را آورد تحقیق کنید و بدون بررسی اقدام نکنید، هر خبری نیاز به تأخیر ندارد. کلمه «نبأ» نیست من، میگوید «إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ» من حالا اینجا حرف دارم که وقتم تمام شد یکی «جاءَکُمْ» یعنی آنها سراغ شما میآیند، اونها سراغ شما میآیند، فاسق کیه؟ راجه به فاسق ما صحبت داریم با هم، «نبأ» چیه، «تَبَیَّنُوا» هم راجع به هر کدام از این کلمات حرف داریم، اجمالاً در این جلسه هر خبری را از هر کسی گوش ندهید، اگر خبر مهم، چون «نبأ» به معنای خبر مهم است. بعضی از خبرزها سرنوشت ساز و مهم است، خبرهای مهم و مفید را میگویند: «نبأ» نگفته «إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِخبر» گفته «نبأ» در این خبرها باید تحقیق کرد، راجع به اینکه چگونه تحقیق کنیم و فاسق را چگونه بشناسیم، برخوردمان چگونه باشد انشا ء الله. درجلسات بعد صحبت خواهیم کرد. منتهی با این خبرهای فاسق چه حوادث تلخ اخلاقی، اجتماعی و سیاسی و اقتصادی راه ننداختند اگر جامعه ما به آیه عمل کند بسیاری از فتنهاها جلوش گرفته میشود.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته.