
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۹/۱۱/۱۳
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
این بحث در دهه فجر ۷۹ پخش میشود و من این ایام الله را تبریک میگویم و به قول امام (خمینی ره) : “انقلاب ما یک انفجار بود”و در این سالها چه حوادث تلخ و شرینی گذشت . . ۱۲ بهمن امام (خمینی ره) به آغوش برگشت و ما هم سوره یوسف را تفسیر میکنیم رسیدیم به آنجا که :خواستند یوسف نباشد و هینکه خواستند نباشد خداوند اداره کرد که باشد ، همچنین خواستند اسم امام (خمینی ره) نباشد ولی در طول تاریخ هیچ کس و عامه به سری و آخوندی عکش به اندازه امام (خمینی ره) چاپ نشد برای اینکه شاه گفت : امام (خمینی ره) نه و خدا گفت بله ، و با خدا نمیشود کشتی گرفت ، گفتند : ابراهیم را در آتش بیاندازیم آتش گلستان شد.
قرآن میفرماید : «فَأَرادُوا بِهِ کَیْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلینَ» صافات/۹۸ . و روح داستان یوسف آن است که اراده خداوند غیر از اراده دیگران است . همه خواستند شاه باشد و خدا خواست شاه نباشد و همه کشورها خواستند امام (خمینی ره) نباشد ، خدا خواست باشد و همه بت پرستان خواستند پیامبر اسلام (صل الله علیه و اله و سلم) نباشد خدا خواست باشد . خلاصه قصه یوسف رسیدیم به آیهای که دهه فجر هم هست فشنگ است . آیه ۱۹۰ از سوره یوسف که دارد تمام میشود که بلکه انشاءا . . . . اینطرف عید آن را تمام کنیم :
قاری : «قالُوا أَ إِنَّکَ لَأَنْتَ یُوسُفُ قالَ أَنَا یُوسُفُ وَ هذا أَخی قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَیْنا إِنَّهُ مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا یُضیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنینَ» یوسف/۹۰ .
در جلسه قبل گفتیم براردان یوسف دفعه آخر وقتی آمدند به نزد یوسف برای گرفتن گندم ، گدایی هم روان شناسی دارد اصول روانشناسی را رعایت کردند ،
«فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَیْهِ قالُوا یا أَیُّهَا الْعَزیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَهٍ مُزْجاهٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا إِنَّ اللَّهَ یَجْزِی الْمُتَصَدِّقینَ» یوسف/۸۸ .
اول : تجلیل کردند : «یا أَیُّهَا الْعَزیزُ»
دوم : نیاز را مطرح کردند : «مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ»
سوم : پول کم داریم : «وَ جِئْنا بِبِضاعَهٍ مُزْجاهٍ»
چهارم : تقاضی صدقه کرند : «وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا»
پنجم : تشویق کردند : «إنَّ اللَّهَ یَجْزِی الْمُتَصَدِّقینَ»
و نامهای هم که یعقوب داده بود تا به حاکم بدهند وقتی یوسف خواند و گریه کرد و به جشم گذاشت برادرها تعجب کرده و حساس میشدند که چگونه او پدر ما را میشناسد و احترام گذاشت و از کجا میدانست که ما برادر داریم و بعد از چهل سال از کجا فهمید که ما چه غلطی کردیم به همدیگر نگاه کرده و شک میکنند که نشانههای این حاکم از شکل و قیافه مثل همان برادرمان یوسف است که ما او را به چاه انداختیم چطور آمده اینجا بالاخره تصمیم گرفتند سوال کنند که او یوسف است ، حال اگر بگوید من هستم که ما از خجالت باید برویم زیر خاک و چه خاکی به سر کنیم و اگر بگوید نه میگوید یوسف را به چاه انداخته اینجا به دنبالش میگردید ؟ صحنه بسیار هیجانی شد و بالاخره یکی سوال کرد که :
«قالُوا أَ إِنَّکَ لَأَنْتَ یُوسُفُ» : آیا تو یوسف هستی ؟
«قالَ أَنَا یُوسُفُ» : بله من یوسف هستم
بق از سر همه پرید و شرمنده شدند و آنها که امام خمینی ره را تبعید و زندان کرده و ممنوعیتهایی را برای افکار و عقائد و فتواهای او اینجاد کرند ، چه قراردادها و گاوبندیهایی و بعد دیدند ۱۲ بهمن شده و امام (خمینی ره) با ۵ میلیون استقبال کننده آمد ، خیلی آنها خجالت کشیدند کار حق پیش آمد انجام دهید ، آنقدر آنها که روزه میخورند وقتی عید فطر و نماز فطر را میبینند آنها که وجدان داشته باشند غصه میخورند ، که مسلمانها ۳۰ روز جلو شکم را گرفته ولی ما بله قران گوی شکم شدیم ، چند ساعت صبر کن
حدیث : نقل شده حضرت علی علیه السلام آمد مغازه قصابی گوشت بخرد دید پول ندارد .
می شود من یک زمان طلبه بودم با لباس نو و شیک آمدم برای تهران ، داخل اتوبوس متوجه شدم پول داخل آن ندارم رفتم به راننده گفتم مرا پیاده کنید علت پرسید گفتم . گفت : مهمان من باشدی ، بنشینید ، گفتم من با بی پولی تهران پیاده شدم اول بدبختی است پول ندارم پس یا همینجا پیادهام کن یا خرجی تهران راه بدهید (خنده حضار) مقداری پول گرفته و نشستم .
حضرت رفت و گفت فردا میآیم برای گوشت ، قصاب گفت آقا گوشت ببرید فردا پول بیاورید حضرت فرمود به جای اینکه به شما بگویم فردا پول به شما میدهم به شکمم میگوید فردا گوشت میدهم (خنده حضار)
بالاخره یوسف اظهار کرد که بله من یوسف و این هم برادر من است که به اسم دزد او را گرفتم و این از اراده خداست نسبت به هرکس که ایمان و تقوا داشته باشد چون :
«إِنَّهُ مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا یُضیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنینَ»
و هر کس که به جای من بود و از دست زلیخا که عاشق شده بود فرار کردم و حوادث چاه و حسادت تغییر ندهد ، چاه و جاه و حسادت و شهوت و توطئه و گردابها را رد کرده و خالص بیرون آمد قرآن به شیر میگوید خالص «مِنْ بَیْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبینَ» نحل/۶۶ چرا ؟ و مهم است .
برای اینکه شیراز لابلای خون و پهن رد میشود ولی نه بوی پهن میگیرد و نه رنگ خون
می فرماید : «مِنْ بَیْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبینَ» و نسان خالص هم کسی است که از لابلای شهرت و گمنامی ، رأی آوردن و نیاوردن ، پول و ورشکستگی و زنده با دو مرده باد ، حاکمیت این خط سیاسی و آن خط و رونق این جنس و آن جنس و پر بوده مسجد و خالی شدن آن ، و چاپ شدن و نشدن کتاب ، شهر و روستا و زندان تبعید ، اگر از لابلای همه رد شد و نه رنگ و نه بو گرفتیم .
خیلی مشکلات برای یوسف پیش آمد ، به یک جوان پاک گفتند : زناکار ، و نوجوانی در چاه و با پاکی در زندان و آن هم ۱۳ سال زندان با بی گناهی و آن هم به دست برادر نه به دست دشمن همه تلخی ولی : «إِنَّهُ مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا یُضیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنینَ» :
هرکس تقوا و صبر داشته باشد خداوند اجر محسن را ضایع نمیکند .
*- نکات این آیه
۱- گذشت تاریخ و حوادث تلخ و شیرین و ضابطهها و شناختها را تغییر میدهد .
انسان فراموش کرده و حق دارد برادر برادر را نشناسد «لَأَنْتَ یُوسُفُ» آیا تو یوسفی ؟
یک حدیث (دهه فجر است و خییها در این انقلاب رئیس شده و دوستان قدیمی را فراموش کردهاند گرچه پای تلویزیون نیستند ولی شماها به گوش آنها برسانید .
امام صادق ع فرمود : هر کس رئیس شد و یک دهم رفاقت قبل از آنرا با تو حفظ کرد باز هم «فَلَیْسَ بِصَدِیقِ سَوْءٍ» (أمالی طوسی ،ص۲۷۹)
یعنی خطر مقام و ریاست به قدری است که انسان صد درصد دوستان قدیمی را فراموش میکند اگر یک دهم را حفظ کرد باز انسان خوبی است این پیش بینی حضرت است که ۹۰% قابل اغماض است
۲- منت از مردم بد ولی از خدا خوب است .
می فرماید : «قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَیْنا»
بعضی چیزها از بشر بد ولی از خدا خوب است مثل : تکبرف ما کسی نیستیم نسنی که از ترس پشه به شنه بند میرود کسی نیست که تکبر کند و “متکبر” هم یکی از اسماء خداوندی است و او «أَهْلُ الْکِبْرِیَاءِ وَ الْعَظَمَهِ» و بزرگی حق اوست ولی ما بزرگی را به خود میبندیم .
۳- صبر و تقوا زمینه عزت است : «مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِرْ»
۴- لطف خداوند هم حکیمانه است
براساس حکم و معیارهاست و بدون دلیل نیست ، اگر دیدید مردم کسی را دوست دارند ببینید چه کرده و پدرش چه آب سردی را به دست مردم دارد ، و اگر آبرو دارد کجا آبروی یکی را که میشده نریخته خداوند رحمت کند فردی را که وقتی پرسیدند عزت تو از کجاست ؟ گفت : من شب عروس فهمیدم که عروس باکره نیست ولی نمیشود هم که خدای ناکرده عمل بد انجام داده ممکن است به دلائل دیگری پرده بکرت از بین رفه و من برای رضای خدا هیچ نگفتم و در مقابل این خدا آبروی به من داد به این خاطر است گاهی باید لوطی گری کرد و چیزی نگفت اگر بنا باشد مچ بگیریم که…
حدیث : یکی به اما علیه السلام گفت : فلانی خیلی وضعش خراب است حضرت علیه السلام فرمود : اگر بنا باشد که مچ بگیریم وضع تو هم پیش من خراب است.
قرآن : برای آنها که برای مردم میگویند فلان فلان میفرمید : «کَذلِکَ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ» نساء/۹۴ : قبل از این هم همینطور بودید. بالاخره برادرها فهمیدند این یوسف است که :
قاری : «قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَکَ اللَّهُ عَلَیْنا وَ إِنْ کُنَّا لَخاطِئینَ» یوسف/۹۱
برادران گفتند : به خدا قسم که خدا تو را بر ما برتری داد و ما خطارکار هستیم.
” تَاللَّهِ” مثل “ولله” و “بالله” قسم است که در سوره یوسف زیاد است به خدا قسم تو را برتری داد و ما خواستیم که تو را از جلو چشم پدر به چاه انداخته و خود به نزد او عزیز شویم .
و خواستیم که در انتخابات به تو تهمت زده تا رأی نیاورد و بالاخره مردم به تو رأی دادند ، خراب کردم ولی نشد مناجات شعبانیه دارد که :«وَ بِیَدِکَ لَا بِیَدِ غَیْرِکَ زِیَادَتِی وَ نَقْصِی وَ نَفْعِی وَ ضُرِّی» (إقبالالأعمال ،ص۶۸۵) خدایا زیادی و نقص به دست توست.
البته گاهی ، پول پارتی و حق بازی خر حطب سیاسی و کلک و گاهی هم حضرت عباس دست کسی نیست دو تا ماهیگر تور میاندازند به رودخانه یکی تو را کشدیده ۲۷ ماهی و یکی هم هیچی ، این استعمار است ؟ نه استعمار است و نه استثمار و نه گاوبندی و قرارداد و جنامی است خداوند خواسته به یکی بدهد و به یکی نداد ، نه داده شده فکر کند آبرو دارد و نه آنکه ندارد فکر نکند ورشکسته شده ، امتحان است.
پس :
۱- اگر روزی بر کمالات کسی به اختیار اعتراف نکنیم روزی با فشار اعتراف خواهد کرد برادرها روزی نخواستند بگویند : یوسف تو از ما بهتر هستی ۴۰ سال زجر کشیده بعد گفتند : تو از ما بهتر هستی از استاد سوال میکنند بگوید نمیدانم نه اینکه معط کند که اعتراف نکند و آخر هم معلوم میشود که او نمیداند.
۲- در برابر اراده خدا هیچ کس نمیتواند ایستادگی کند . حال برادرها شرمنده و اعتراف به عزت و عظمت خدادادی او کردند یوسف آنها را از شرمندگی بیرون میآورد.
قاری : «قالَ لا تَثْریبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللَّهُ لَکُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمینَ» یوسف/۹۲ یوسف گفت : هیچ توبیخی نیست همین امروز شما را بخشیدم.
“تثریب” به معنای توبیخ و گناه شمردن و ملامت است این بزرگواری است بعد از زندان و بردگی و تهمت زندا همه بواسطه شما بود ولی الان شما را بخشیدم .
بیائید با مردانگی اگر کسی به شما ظلم کرده ببخشید او را نه خیر آبرو ریخته بریزد ، یک ضرب او را ببخش نه حلا تا ببینیم ، به شرطی که دیگر تکارا ، شرط نی خواهد ببخش اگر جدی میگوید اگر میخواهند امتحان کنند خیر .
آقایی بود به هر کس خنمش میزائید پول میداد روزی بحث شد که آقا پیر شده و درست متوجه نمیشود و ما روز عید و شلوغی و هنگام دست بوسی میرویم که خانم ما زائیده پول میگیریم و این را چند بار میگوئیم تا ثابت شود که حواس آقا پرت است ، اعیاد مختلف رفتند مثل نیمه شعبان و مبعث و عید قربان و فطر ، گفتند دیدید گفتیم آقا متوجه نیست ، یکی از دفعات آقا به این فرد گفت برو قدر خانمت را داشته باش که یکسال ۹ بار برای تو زائیده…اگر امتحان است بگو فهمیدم ولی امتحان نیست فوری ببخشید.
سوال : برادران هم به نزد برادر شرمنده شوند و هم به نزد پدر ، برادر فوری بخشید ولی پدر گفت باشد («قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَکُمْ» یوسف/۹۸ آینده برای شما طل مغفرت میکنم) چرا ؟
جواب : به حدیثی رسیدم که
۱- انسان جوان قلبش نازک تر از انسان پیر است به خاط سن
۲- یوسف حق خود را فقط بخشید ولی یعقوب تنها حق خود نیست که حق پسر هم بود . هم پسر را در چاه و هم یعقوب را از غصه کور کردند .
(روزی پیامبر فتح شد) البته جمهوری اسلامی چه کارهایی کرد ، روزی که انقلاب پیروز شد خیلیها ترسیدند ما دهها هزار ساواکی بودند ، گفتند : هر کس خون کسی را نریختد و شریک نبوده کاری نداریم خون مقابل خون ولی غیر از آن همه بخشوده.
حتی اقلیتهای مذهبی مثل مسلمانها زندگی میکنند و اسفالت خیابان و کلاس آموزش و پرورش یهودی و مسیحی ندارد . با انقلاب خوب نیست ، نباشد ، تا دست به اسلحه نبرده ، این کار یوسفی است روزی که مکه فتح شد همه کفار گفتند هر چه پیامبر را تهمت زده اذیت کردیم ، همه را درو خواهند کرد گفتند : یا رسول الله حال که پیروز شدی مثلا” دهه فجر است و حکوت دست شماست چه میکنید حضرت فرمود من مثل یوسف برخورد خواهم کرد . یوسف همه برادرها را یکجا بخشید ، من هم همه را میبخشم .
حتی یکی از اصحاب شعار داد «الْیَوْمُ یَوْمُ الْمَلْحَمَه» (شرحنهجالبلاغهابن ابى الحدید ، ج ۱۷ ،ص ۲۷۲) : امروز تلاقی میکنیم .
حضرت فرمود : چرا این شعار بلکه بگوئیذ : «الیوم یوم المرحمه» : امروز روز رحمت است بله حضرت فرمود: سه نفر را بکشید به دلیل اینکه این کار فرهنگی میکردند ، البته آنروز فیلم و روزنامه و کامپیوتر و اینترنت نبود ، آنها شعر میساختند و حضرت را هجو و تحقیر میکردند ، حتی اگر اینها به مسجد الحرام در مکه و به پردههای کعبه پناه بردند آنها را بگیرید و اعلام کنید .
اینکه زینب کبری فرمود : شام از کربلا سخت تر بود ، کربلا خون ریزی بود و نه هجو ولی در شام هجو بود نه خون ریزی .
مثال : گاهی دو نفر یا دو گروه کتک کاری میکنند و یکی به دیگری میگوید : دزد بعد هم مردم آنها را صلح و آشتی میدهند . او میگوید همه مسائل هیچ چرا وسط دعوا گفتی دزد از تو چه دزدیدهام همه را فراموش و این کلمه میماند . این هجو است و تحقیر . و زخم زبان اگر کسی شرمنده است او را از شرمندگی نجات بدهید : یوسف گفت همه را بخشید و بر عکس ما افرادی را داریم که شرمنده میکنند یک داماد خبیثی را بگویم بعضی جهاز یه برای افراد جور کرده و برای تشویق دیگران کنار خیابان میگذارند . دختری پاک و عفیف و مظلوم ولی فقیر که جهازیه به او هم داده اند ، داماد گفت را از کمیته امداد و یا جای دیگر گرفته ، روز اول را نابود کرد ، عروسی را میشکند ، نشکنید ، یوسف همه برادرها را یکجا بخشید .
خداوند : به حق محمد و ال محمد رهبر و دولت و امت و خانوادهها شهدا و جانبازان و آنها که در انقلاب نقش داشتهاند همه را هر کدام از دنیا رفتم با پیامبر صل الله علیهم و اله و سلم محشور و هر کدام هستند در پناه آقا امام زمان علیه السلام حفظ کن
خداوندا : خداوند ا سایه ما را ، کشور را مشمول الطا خاص امام زمان علیه السلام قرار بده.
خداوندا : مشکلات نظام ما را بر طرف فرما.
خداوندا : افرادی که مخلصانه کار میکنند امدادهای غیبی عنایت و انسانهای خوب و ناشی را هدایت و آنها که با شرق و غرب رابطه و انقلاب را میشکنند دست و قلم آنها را بشکن .
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»