امروز: ۱۴۰۵/۰۹/۰۲ ساعت : ۰۲:۰۶

تفسیر سوره یوسف (ع) – ۲۰

قرآن


متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش   ::  ۱۳۷۹/۹/۳۰

بسم الله الرحمن الرحیم

الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
بحث امسال سوره یوسف بود رسیدیم به اینجا که: وقتی شاه خواب دید وتعبیر خواست کسی نتوانست یک نفر گفت: من جوانی را در زندان سراغ دارم که خوب تعبیر می‌کند، یوسف علیه السلام وقتی تعبیر خواب را گفت بعد هم به شخصی که آمده بود سفارش کرد که به شاه بگوئید این ماجرای جلسه زنها و دست بریدن را پی گیری کند، آ هم زنها را جمع کرده و آنها اقرار به پاکی یوسف کرده شاه هم دستور داد تا یوسف را از زندان به کاخ بیاورند تا: «وَ قالَ الْمَلِکُ ائْتُونی‏ بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسی‏ فَلَمَّا کَلَّمَهُ قالَ إِنَّکَ الْیَوْمَ لَدَیْنا مَکینٌ أَمینٌ» یوسف/۵۴ شاه گفت: بیاورید(یوسف) را او را به عنوان مشاور خود انتخاب کنم، زمانی که(یوسف) صحبت کرد به نزد شاه، شاه انتخاب شاه یوسف را به عنوان مشاور به علت تعبیر خوابی بود که در زندان برای خواب شاه کرد و او به زکاوت و مدیریت شناخت. و خواب از این قرار بود که هفت گاو چاق هفت گاو لاغر را می‌خورند، فرمود هفت سال بارندگی خوب می‌شود و ذخیره محصولات خوب است ولی در مقابل هفت سال هم قحطی می‌شود و ذخیره‌های هفت سال اول مصرف می‌شود. لذا شاه گفت می‌خواهم او را مشاور ویژه خود گردانم.
*- درسها و نکته‌ها:
۱- شاه با دیدن پاکی انسنی را مشاور خود کرده و به مقام می‌رساند اگر خداوند از انسان چیزی ببیند چکار خواهد کرد. در قرآن داریم که خداوند به موسی علیه السلام می‌فرماید: «وَ اصْطَنَعْتُکَ لِنَفْسی‏» طه/۴۱ تو را مخصوص خودم قرار دادم.
افرادی که پاک هستند خداوند برای آنها خط ویژه می‌رود، لذا دعایشان مستجاب و نفسشان اثر دارد دید آنها عوض شده، باطن اشیاء و افراد را می‌بینند پس پاکی رمز دریافت است، نمی‌گوید «لَدَی» به نزد من «لَدَیْنا» به نزد ما… اگر خداوند بخواهد کسی که دیروز اسیر بود امروز امیر است. و تمام امکانات کشور در اختیار اوست.
۲- در گزینش مصاحبه حضوری لازم است.
گوینده: تا مرد سخن نگفته باشد- عیب و هنرش نهفته باشد. شاه او را خواست و با او حرف زد و در حرف زدن لیافت او را نفهمید ‏«فَلَمَّا کَلَّمَهُ» امام باقر یا امام صادق علیه السلام در کوچه می‌رفت رسید به خانمی فرمود: خانمها بروید کنار شاه را بند آورده اید‌ای زنهایی که یوسف را گول زدید.
خانم گفت: ما یوسف را گول زدیم تا با او برنامه شیرینی داشته باشیم اما شما مردها هم به او حسادت کرده و او را در چاه انداختید و هم به اسم برده فروخته و هم زندان کردید. ما می‌خواستیم برنامه شیرین شما سه برنامه تلخ برای او ایجاد کردید حالا ما بهتریم یا شما. امام باقر علیه السلام چنان جا خورد گفت: خانم شما چه کسی هستید. گاهی زن و مرد اینچنین حرف می‌زنند.
یک آقایی که اسمش را بگویم می‌شناسید با فرزندش کنار درختی نشسته بود به او می‌گفت: من سن تو بودم از این درخت بلا می‌رفتم. بچه گفت: بابا من هم به سن تو برسم چنین دروغهایی را خواهم گفت. بعضی‌ها جوری حرف می‌زنند که امام باقر علیه السلام هم تعجب کرد، بعضی هم در شیطنت چنین هستند که: قرآن می‌فرماید: «وَ إِنْ یَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ کَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَهٌ» منافقون/۴(ای پیامبر بعضی از منافقین) اگر حرف بزنند تو جذب می‌شودی امام(خمینی ره) در زمانی که یکی از سران منافقین خدمت ایشان رسیده و صحبت کرده بود، فرمود: از بس نهج البلاغه خواند فهمیدم مشکل دارد. آنها که زیادی اظهار دین می‌کنند انسان در دینداری آنها شک می‌کند.
طنز: گویند یکی همه بدنش را با عبا و قبا و شال و ریش سبز گفتند چرا سبز گفت: یکدفعه می‌خواستم ۱۴ معصوم شوم
۳- به کسی که اطمینان کردید مسئولیت بدهید. وقتی عزیز مصر به یوسف اطمینان پیدا کرد گفت «إِنَّکَ الْیَوْمَ لَدَیْنا مَکینٌ أَمینٌ» به او مسولیت داد و از این معلوم می‌شود که:
۴- در دادن مسئولیت هم تعهد لازم است هم تخصص «مَکینٌ أَمینٌ»، «أَمینٌ» دینداریی «مَکینٌ» امکانات داری
«وَ قالَ الْمَلِکُ ائْتُونی‏ بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسی‏ فَلَمَّا کَلَّمَهُ قالَ إِنَّکَ الْیَوْمَ لَدَیْنا مَکینٌ أَمینٌ» یوسف/۵۴ این آیه اشاره دارد به دو ضرب المثل که در بین ما معروف است.
الف- تا مرد سخهن نگفته باشد…
ب – زبا کلید روزی است
داستان: روزی خانمی به نزد پیامبر صل الله علیه و اله و سلم آمد و به نکایندگی از زنها جوری صحبت کرد که پیامبر صل الله علیه و اله و سلم به مردها فرمود: آیا شما می‌توانید مثل این زن حرف بزنید. چه زن عقیله و فکوری…
– زینب کبری سلام الله علیها به سخنرانی رژیم بنی امیه را واژگون کرد.
– و سخنرانی فاطمه زهرا سلام الله عیها کودتا و نارنجک بود.
– بچه‌های ما باید حرف بزنند حال اگر برای خدا هم نباشد هر کدام یک اذان در منزل بگوئید چون باید انسان شهامت داد زدن داشته باشد. جوانی که در خانه و پادگان جرئت گفتن اذان نداشته باشد فلج است
داستان: این را برای طلبه‌ها و مربیان و معلم‌ها می‌گویم. رفتم در سالنی پر از جوان تقاضا کردیم یکی اذان بگویند کسی حاضر نشد، گفتم پس من می‌گویم شما هم بگوئید از اول اذان تا آخر دایره را کم کردیم «حَیَّ عَلَى الصَّلَاهِ» را فقط صف جلو «حَیَّ عَلَى الْفَلَاحِ» را این چهار نفر و دو نفر تا به «الله اکبر» آخر یک نفر می‌گفتند. و بهترین مکان برای رشد بچه‌ها مسجد است که پدر‌ها از فرزندان بخواهند تکبیر گفته مکبر شوند جوانی آمد گفت: من می‌خواهم سخنرانی کنم خجالت می‌کشم، گفتم در منزل اذان بگو من در منزل آقایی بودم گفتم اذان بگوئید گفت خجالت می‌کشم گفتم زیر لحاف بگو(خنده حضار) بعد براز زیر لحاف بیرون بیاور و. . . خجالت ندارد.
حدیث: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: «الْحَیَاءُ حَیَاءَانِ حَیَاءُ عَقْلٍ وَ حَیَاءُ حُمْقٍ فَحَیَاءُ الْعَقْلِ هُوَ الْعِلْمُ وَ حَیَاءُ الْحُمْقِ هُوَ الْجَهْلُ»(کافی، ج‏۲، ص‏۱۰۶) دو رقم حیاء داریم «حیاء عقل» حرف نزدن از روی عقل ست: و «حیاء حمق» و بعضی احمقی است. بلد نیستی بپرس خجالت ندارد.
پس در اینجا گفتیم که زبان کلید روزی است، یوسف علیه السلام حرف زد و پست گرفت مواردی هست مثل استیضاح یک وزیر که یک نفر مقابله می‌کند با هجوم ۲۵۰ نماینده برای جوابگویی فکر می‌کند برای استدلال کرده در نتیجه باز می‌شود.
داستان: داستانها من هم نکته‌های حکیمانه دارد که یاد گرفته‌ام. روزی یکی آمد خدمت امام صادق(ع) که من می‌خواهم با شما بحث کنم حضرت فرمود: با طلبه‌ها بحث کنید نشستند و بحث کردند و زمانی که طرف رفت حضرت عیوب هر کدام را در بحث کردن با مخالف ایشان فرمود: و به یکی از آنها فرمود: عیب شما این بود که ماب حق طرف را قبول نمی‌کردی حق را قبول کنی بعد عیوب را بگو، مثل افطاری دادن افرادی که خط سیاس و جناحی عمل می‌کنند به یک نفر از جناح غیر خودش هم افطاری نمی‌دهد، افطاری نیست خانه تیمی است او مسلمان است و روزه هم گرفته، در خط شما نیست، افطاری‌ها باید دلها را به هم نزدیکتر کند، ولی ما خط بازی را پرنگتر می‌کنیم. فکر می‌کنیم اگر یکی با خرمای ما افطار کند خط ما منحل می‌شود. اگر کسی حلش خوب نیست می‌تواند از کنار بیرون برود ممکن‌ات کسی الش مساعد باشد.«قالَ اجْعَلْنی‏ عَلى‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفیظٌ عَلیمٌ» یوسف/۵۵.
یوس گفت: حال که می‌خواهی مسئولیت بدهی مرا مسول قتصاد و غلات و مسائل مای را به من بده چون یوسف برای قحطی پیش بینی می‌کرد لذا برای برنامه ریزی انبار و ذخیره کردن غلات و آذوقه بتواند جلو قحطی را بگیرد.
*- نکته‌ها و درسها:
۱- در قرآن غزل و نصب شرائط دارد برای گزینش – فوق لیسانس، دکتر، آیه الله، ملاک گزینش…
الف – علم
تمام کارهایی که در اسلام واگذار می‌شود براساس علم است مثل قاضی، مجتهد و یا اجازه از مجتهد، قوه مجریه قرآن می‌فرماید: «هَلْ یَسْتَوِی الَّذینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذینَ لا یَعْلَمُونَ» زمر/۹.
ب – تقوا: اگر علم دارد ولی تقوا ندارد مثل دزدی است که چراغ داشته باشد، بیشتر می‌دزدد
قرآن: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ» حجرات/۱۳.
ج – شهامت: اگر علم و تقوا دارد ولی می‌ترسد کوتاه خواهد آمد
قرآن: «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدینَ عَلَى الْقاعِدینَ» نساء/۹۵.
د- سابقه: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ» واقعه/۱۱-۱۰.
ه- خانواده: قرآن: علی علیه السلام به استاندار جهت گزینش افراد می‌فرماید:
«وَ أَهْلِ الْبُیُوتَاتِ الصَّالِحَهِ»(نهج‏ البلاغه، نامه ۵۳) ببین از چه خانواده‌ای است
قرآن: «وَ لا یَلِدُوا إِلاَّ فاجِراً کَفَّاراً» نوح/۲۷ بعضی نسلشان خراب است
قرآن: «ما کانَ أَبُوکِ امْرَأَ سَوْءٍ وَ ما کانَتْ أُمُّکِ بَغِیًّا» مریم/۲۸ بعضی هم خانواده خوب است. به مریم گفتند: پدر و مادر تو که خوب بوده اند.
و- قدرت و توان بدنی
بعضی همه را دارد ولی وارفته است، دختر شعیب به پدر گفت: «إِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِیُّ الْأَمینُ» قصص/۲۶ موسی را اجیر کن چون او قوی و امین است.
ز- امانت: یکی در آیه فوق است «الْقَوِیُّ الْأَمینُ»
و در جای دیگر: «وَ زادَهُ بَسْطَهً فِی الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ» بقره/۲۴۷ لت انتخاب طالوت برای رهبری از جانب خداوند توان بدنی او بود.
سوال: آیا درست است انسان خود را کانیدا کند؟
جواب: اگر صادقانه باشد و لیافت را در خود ببیند. اینجا یوسف خود را کاندیدا کرد و اشکالی هم ندارد.
یوسف علیه السلام گفت: «اجْعَلْنی‏ عَلى‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ» یوسف/۵۵.
سوال: آیا درست است که یک پیابر معاون یک نفر کافر(عزیز مصر) شود
جواب: این اشکال را به امام رضا علیه السلام هم کردند وی حضرت فرمود: من که ولایتعهدی مأمون را قبول کردم او مسلمان که بود ولی طاغوتی… ولی اینکه یوسف معاون شاه کافر شد این مصلحت نظام است که امتی نجات پیدا کند با معاونت کافر اگر هم کسی سوال کرد که با توجه به شورای اسلامی و نظرات رهبری چه ضرورتی برای چیزی به نام مصلحت نظام است جوابش همین است. این آیه تأیید می‌کند.
از نظر قرآن و حدیث و عقل «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرینَ عَلَى الْمُؤْمِنینَ سَبیلاً» نساء/۱۴۱.
کفار نباید نافذ بر مسلمانها باشند اما اگر مصلحت نظام در پذیرش کاری بود اشکال ندارد همانطور که امام حسن مجتبی عیه السلام صلح را پذیرفت. و همینطور که امام رضا علیه السلام ولیعهد مأمون شد. امام رضا علیه السلام هم در جواب این اشکال داستان یوسف را مطرح فرمود که:
– یوسف پیامبر بود و من فرزند پیامبر
– یوسف معاونت کافر را پذیرفت و من معاونت یک مسلمان طاغوتی
قانونی داریم به نام «اهم» و «مهم» که همان مصلحت نظام است.
علی بن یقطین شعیه بو ولی امم کاظم علیه السلام فرمود: تو معاون و وزیر بنی عباس و هارون شو تا گره از کار شیعیان باز کنی و او عامل نفوذی امام علیه السلام در دربار بود
قصه: همین وزیر(علی بن یقطین) یکروز آمد مدینه پشت درب خانه حضرت او را راه نداد، گفت من وزیر و ماینده شما در دربار هستم سه روز است مرا راه نمی‌دهی. حضرت فرمود روزی چوپانی آمد به ملاقات تو راه ندادی، امسال مکه هم نرو که خدا هم به تو راه نمی‌دهد و حج تو قبول نیست.
«علی بن بقطین» آمد درب خانه چوپان صورت به زمین گذاشته از چوپان تقاضا کرد پایش را روی صورت او گذاشته تا غرورش شکسته و امام علیه السلام او را راه بدهد، او را راضی کرده، برگشت امام علیه السلام او را اجازه داد و ایکه حج او قبول است.
برای کسانی که رئیس هستد فکر نکنند که باید بر دیگران فخر فروش کرده و اعتنا نکنند.
پس: این دو آیه چه گفتند: قدرت بیان و کسی که امین است پست بدهید و اگر لایق هستید خود را کاندیدا کنید، و ملاکهای عزل و نصب در قرآن این آیات را دارد که در چند دقیقه با آنها آشنا شدیم.
خدایا: دقیق‌های عمر ما را مبارک و در راه فهم و عمل تبلیغ اسلام قرار بده.
خدایا: مزه دین و عمل به آن و شیرین عبادت و تحصیل و خدمت به مردم را نصیب ما بفرما.
خدایا: کشور ما را از انواع قحطی‌ها، تقوا، مادی و معنوی و از همه خطرات کشورهای اسلامی را حفظ بفرما.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»

ثبت دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *