
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۸/۱۲/۵
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
(وَ لَا تَبْتَلِیَنِّی بِالْکَسَلِ عَنْ عِبَادَتِکَ، وَ لَا الْعَمَى عَنْ سَبِیلِکَ، وَ لَا بِالتَّعَرُّضِ لِخِلَافِ مَحَبَّتِکَ، وَ لَا مُجَامَعَهِ مَنْ تَفَرَّقَ عَنْک) الصحیفهالسجادیهص92
(اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحجه ابن الحسن صلواتک علیه و علی آبائه فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَکِّنَهُ فِیهَاطَوِیلا)
این دعا، دعایی است که سفارش شده زیاد بخوانید، یعنی: خدارا نسبت به قطب عالم هستی(امام زمان ع)یار باش و یاور باش چشم باش و حکومتش را در جهان مستقر کن.
بحث ما در باره تفسیر دعای مکارم الاخلاق بود از ماه رمضان به آن جمله رسیدیم که امام سجاد ع میفرماید:(وَ لَا تَبْتَلِیَنِّی بِالْکَسَلِ عَنْ عِبَادَتِکَ، وَ لَا الْعَمَى عَنْ سَبِیلِکَ)
خدایا: مرا گرفتار نکن که نسبت به عبادت دچار کسالت بشوم. نماز در قله عبادات است. خدمت به مردم، نگوئیم یک زمانی این کارها مثل خدمت به محرومان را داشتیم ,ولی الان حوصله آن را نداریم، حوصله مسجد و مطالعه، خدمت به مردم را نداریم.
-عوامل کسالت و نشاط:
الف: ایمان به رضا و پاداشهای الهی
اگر یک قالی را به دوش میگیرد دومی را گفتند یک پانصد تومانی دیگر میدهیم تحمل میکند و سومی و چهارمی تابتواند بار را قبول میکند.
گاهی رضایت مهمان عامل میشود که زن زحمات آشپزی را ساعتها تحمل کند که موجب شادی و رضایت باشد.
ب: توجه به مسئولیت
پس انداز در بانک دارد و رفیق و دوست و هم شاگردی او برگشت چک و ورشکستگی دارد خداوند به شما داده و ازاو گرفته و هر دو امتحان است. ما مسئول در مقابل دیگران هستیم، مگر این که غفلت کنیم.
ج: دوستان با نشاط
رفیق ترسو در انسان تأثیر میگذارد. حدیث داریم که با انسان ترسو مشورت نکنید. به رانندگی یک بار تصادف میکنی و برای شنا غرق میشوی.
حدیث: علی ع میفرماید: از هر چه ترسیدی بپر داخل آن، بینداز داخل آن ,داخل کتابخانه که کسی نباشد انسان یک ربع ساعت خسته میشود و نشاط ندارد و اگر همه مطالعه کنندانسان تحریک و تشویق میشود.
د: کار دسته جمعی
اگر کسی تنهایی امر به معروف و نهی از منکر میکند و دیگران پشتیبانی نمیکنند او سرد میشود، اگر دید همه میگویند و از هم دفاع میکنند برای این کار نشاط پیدا میکند.
ه: تفریح
کارها زیاد دنبال هم نباشد، امام جمعه خطبه میخواند میفرماید: وسط خطبهها بنشینید نمازهای یومیه با هم نیست جدا از هم است.
مثل آنهایی که با یک نفس یک کیلو آبغوره میخورد حالش خراب میشود.
طلبههایی که وسط درس تفریح میکنند تا آخر عمر با نشاط مطالعه میکنند و آنها که یکسره میخوانند چند مریض پیدا میکنند و میروند.
و: انتخاب کاری که با میل باشد، تمایل و فطرت
مثل کسی که میلی به شعر ندارد بگویند شعر حفظ کند مشکل میشود، باید گرایشهای روحی هم لحاظ شود انسان باید به کار خود علاقه داشته باشد.
ز: نیاز
اگر صبح که حال رفتن دکان نانوایی نداری، ببینی نان ندارید و مهمان و هست و بچه مدرسهای بالاخره انگیزه برای تهیه نان پیدا میشود، نیاز خود و جامعه.
اگر دید جامعه نیاز دارد و از زحمات او قدردانی میکند.
ح: زیبایی محل کار
محل کار و مسجد اگر با نظافت و زیبا باشد به انسان انگیزه خواهد داد.
ط: کارهای کوتاه مدت
مثلاًاگر دختر میخواهد قالی بافی یاد بگیرد با قالی متری شروع کردی، حوصله نمیکند. برای سوره بقره میبردولی سورههای کوچک انگیزهاش قوی میشود.
ی: حمایت دولت و تشویق مردم
اینها نمونه عواملی است که به انسان نشاط میدهد و اگر ما بخواهیم تخوبیها زیاد شود باید این عوامل را توکجه کنیم. در گرایشها و نیازها – حال وقت کت و شلوار یا درست کردن پوستین است حالا کسی گرایش به پوستین ندارد، زحمات پوچ شده از بین میرود و کار بردی نخواهد بود حال هر کدام از این عوامل نباشد مایه و سبب کسالت خواهد شد. وجود آنها نشاط و نبود آنها کسالت خواهد بود.
البته این که امام ع میفرماید: مرا گرفتار به کسالت نکن؛ گاهی هم کسالت در عبادت برای این است که انسان اسرار آن را نمیداند. بخوانیم و نخوانیم چه میشود چرا سلام نکردی؟ کیست؟ بوعلی سینا: فوری سلام میکند، چون نمیداند.
اگر ما خدا را بشناسیم برای حرف زدن با او عشق میورزیم. بلوغ معرفتی پیدا نکرده، گر چه سنش زیاد باشد چون ماچند رقم بلوغ داریم.
الف: بلوغ شهوت
ب: بلوغ اقتصاد-ممکن است ۴۰ ساله باشد ولی برای سبزی خریدن کلاه سرش بگذارند میفرماید: (فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَیْهِمْ أَمْوالَهُمْ)نساء(۶)درباره یتیمها پس اگر به رشد رسیدند اموالشان را به آنها برگردانید بگذاریدچند معامله کند، میتواند خرید و فروش کند، اگر توانست این بلوغ اقتصادی است.
ج: بلوغ عرفانی
شما به یک بچه بگو عروس میخواهی یا بستنی میگوید بستنی، اما به یک جوان ساله بگو عروس میخواهی یابستنی، میگوید: همه دنیا فدای عروس این مسئله شناخت است.
کسی که در نماز کسل است باید بببیند چیست.
۱- گناه وسیله کسالت است
حدیث: به امام ع عرض کرد من قبلاً نماز شب میخواندم الآن کسالت دارم.
فرمود: روز گناه میکنی شب توفیق از شما سلب میشود.
با چشمی که گناه شده نه گریه دارد ونه میتواند حضرت مهدی(عج)را ببیند.
موقع نماز حضور قلب ندارم. چون حرفهای نامربوط زده و فکر کرده ای. ما تا قبل از نماز حرفهای متفرقه میزنیم در باره نخود و لوبیا و دلار و سکه و قالی. بالاخره گرانی است پیاز هم گران است «قد قامت الصلوه»، «الله اکبر»
نمی شود از پیاز رفت توی خداوند. کله پر از پیاز و سیب زمینی است. خداوند گم میشوداگرروح ازغیرخداپرشدجایی برای خداوندنمی ماند. گاهی هم کسالت مربوط به جسم و توان انسان است که بدن دیگر نمیکشد و آمادگی ندارد.
قرآن در باره نشاط در دینداری میفرماید: باید جدی باشد.
(خُذِ الْکِتابَ بِقُوَّهٍ)مریم(۱۲)قرآن را محکم بگیرید
(فی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ)مؤمنون(۲) نماز با خشوع و ذوق باشد-از این که با خداحرف میزنی لذت ببری
اگر با یک وزیر و وکیل و رئیس و مدیرکل، رئیس جمهورورهبری، صحبت داشته باشیم با نشاط است، هر چه در باره آن مقام شناخت بیشتر باشد لذت و نشاط بیشتر است.
امام سجاد ع میفرماید:(وَ لَا الْعَمَى عَنْ سَبِیلِکَ) براه توای خدا کور نشوم، قاطی نشود حق و باطل، بگوئیم بالاخره ما نفهمیدیم چه کسی حق است.
شخصی در جنگ صفین دید یک طرف علی بن ابیطالب ع و طرف دیگر طلحه و زبیر از اصحاب پیامبر ص، هر دو ازاصحاب پیامبر با هم دعوا میکنند.(حالا هم میگویند که این آخوندهاباهم دعوادارندواین مسئولین هم)حضرت فرمود: چه فکرممی کنی گفت چنین، فرمود: چرا به آدمها نگاه میکنی اول ببین منطقت چیست بعد دنبال آدمها برو.
مثلاً: اول شناخت پیدا کن که غیبت بد است. بعد هر کس غیبت کرد معلوم میشود او هم بد است. اشتباه ما این است که وقتی منطق نداشتیم سراغ آدمها میرویم. بعد هم وقتی دیدیم آن آدم غیبت کرد میگوئیم پس لابد غیبت هم جایزاست.
علی ع میفرماید: اعرف الحق تعرف اهله:
اول حق را بشناس، آدمها را دنبال منطق ببر نه منطقها را دنبال آدمها
فحش بد است, پس هر کس فحش داد آدم بدی است، شما میگوئید این بزرگوار است لابد فحش او هم خوب است. عوامل کوردلی:(وَ لَا الْعَمَى عَنْ سَبِیلِکَ)
الف: جهل و غرور نمیشناسد تا اطاعت و تبعیت کند.
ب: غرور: اجازه نمیدهد تا حق برایش ثابت شود. توپ اگر بسته باشد به اقیانوس اطلس برود آب در آن نمیرود.
ج: گاهی هم علم
مثل این که شب اگر یک لامپ کوچک روشن باشد انسان ستارهها را نمیبیند ولی اگر خاموشدشود به راحتی آن هادیده میشوند. گاهی برای علم کم هم انسان از حقیقت باز میماند و نمیبیند. پس اینجا علم مایه و باعث جهلش میشود.
د: تقلید نابجا
من یک وقتی گفتهام بعضی حرفها را باید تکرار کرد چون ما ۲۰ سال قبل آمدهایم در تلویزیون و در این سالها یک نسلی عوض شدهاند اجازه بدهید تکرار کنم در یک دقیقه
۱ – تقلید عالم از عالم: بد است اگر میفهمی چرا آن را کنار میگذاری.
۲ – جاهل از جاهل: خود هم نمیداند.
۳ – عالم از جاهل: مثل این که انسان میفهمد خوب و بدی لباس را ولی میگوید مد است.
۴ – جاهل از عالم: این خوب است.
معنای تقلی این است که خدایا مرا خلق کردی چیزهایی از من میخواهی من هم نمیدانم و قرآن را هم نمیفهمم پس از کسی که قرآن و اسلام را میفهمد تقلید میکنم.
تقلید یعنی راه و رسم زندگی و احکام را از کسی که قرآن و اسلام شناس است یاد بگیریم.
زلف را وقتی نمیتوانیم میدهیم به دست آرایشگاهی، و پیراهن به خیاط. میفرماید:(فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ)نحل(۴۳)از کارشناس بپرسید.
تقلید: یعنی مراجعه به کارشناس و این مربوط به اسلام و آخوندها نیست، در همه دنیا در همه مسائل به کارشناس مراجعه میکنند.
ه: خرافات
و: تعصب: مادر وقتی بر بچه خود تعصب دارد اگر با دیگری دعوا کرد گر چه حق با او باشد از بچه خود طرفداری میکند. تحقیق هم نمیکند حق با کدام است چون بچه خود را دوست دارد اجازه نمیدهد.
ز: جو زدگی
می گوید: خواهی نشوی رسوا هم رنگ جماعت شو، همه زدند ما هم رقصیدیم، دیدم همه اینطور میگویند:(أَطَعْنا سادَتَنا)احزاب(۶۷)
فردای قیامت به آنها میگویند چرا گمراه شدید و مجرم همه به همدیگر میگویند تقصیر دیگری است.
می گویند:(لَوْ لا أَنْتُمْ لَکُنَّا مُؤْمِنینَ)سبا(۳۱) اگر شما نبودید ما دین داشتیم.
در جواب میشنوند:(قالُوا بَلْ لَمْ تَکُونُوا مُؤْمِنینَ)صافات(۲۹) شما ازاصل دین نداشتید.
ح: دوست بد
ط: آرزوها: به خاطر آرزوها حق را نمیتواند بشناسد.
فردی و آقایی رفت نجف به عشق درس و اجتهاد و رشد، پدرش به او نامه نوشت که من پیر شدهام و نیاز به تو دارم. اوهم رفت داخل حرم امبیر المؤمنین ع و گفت: یا علی خود میدانی که من نسبت به علم و دانش و فقه و این که در جوار تو هستم عشق میورزم ولی پدرم امروز به من نیاز دارد و من فعلاً دست از آرزوهای خود برای نیاز پدر برمی دارم. آمد کنار پدر و به همین خاطر به مقام مهمی رسید و اگر بگویم همه شماها او را میشناسید و به عکس هم سراغ دارم که20 سال پدر و مادرش سوخت و او هم اعتنا نکرد و گفت میخواهم درس بخوانم، میخواست مهم شود اتفاقاً هم مهم نشد.
کسی که برگشت چایی به دست پدر داد مهم شد و او که نیامد مهم نشد. عزت و ذلت دست خداست ,افرادی برای عزت خود خیلی تلاش میکنند به این طرف و آن طرف آخر هم ذلیل میشوند.
ی: دنیاپرستی
ک: بدعتها
این عوامل وابرهایی است جلو حق را میگیرد و انسان نمیتواند حقیقت را ببیند.
انشاءالله راه کربلا باز و بازتر شود همه بروید کربلا و کاظمین، در زیارت امام جواد ع بعد از سلام یک دعا است که:(اللهم أرنا الحق حقا) رسالهحولحدیثنحن. . . ص23 حق را حق و باطل ببینیم و در فهم حق و باطل گیج نشویم.
بسیاری از آنها که تریاکی شدهاند از کانال حق بوده، گفتهاند تریاک برای اعصاب و استخوان ونشاط خوب است، یک بست طوری نیست. بعد از یک بست، یک بست عادت میکنند. (وَ لَا بِالتَّعَرُّضِ لِخِلَافِ مَحَبَّتِکَ،)
جمله بعد:(وَ لَا مُجَامَعَهِ مَنْ تَفَرَّقَ عَنْک)خدایا به من توفیق بده که من با کسی که از تو جدا شده وصلت نکنم.
با کسانی که از خدا بریدهاند رفیق نشوم. قرآن میفرماید:(لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّه. . .)محادله(۲۲) اگر دین داری با دشمن خدا رفیق نشوید.
خداوند در قرآن میفرماید: اگر پدرهم ازدین برید تسلیم او نباشید, گر چه نباید با او هم بد رفتاری کنید.
دختران، پسران اگر پدران و مادران خواستند شماها را از دین جدا کنند تسلیم آنها نشوید و این هم که میفرماید:(بِالْوالِدَیْنِ إِحْسانا)بقره(۸۳)به پدر و مادر نیکی کنید.
این در صورتی است که آنها عوامل انحراف انسان نباشند ولی اگر:
(وَ إِنْ جاهَداکَ عَلى أَنْ تُشْرِکَ بی ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما)لقمان(۱۵)اگر آنها تلاش کردند که از خدا جدا شده و شرک بورزید پس آنها رااطاعت نکنید.
چه کافر و چه مسلمان، نه بد رفتاری کنیم و نه تسلیم شویم نسبت به پدران و مادران منحرف
آیاتی در قرآن داریم برای بایکوت و از گردونه خارج کردن(دَع)احزاب(۴۸) و(ذَرْهُم)حجر(۳)و(أَعْرِضْ عَنْهُمْ)مائده(۴۲) و یعنی رهاکنید آنها را.
(وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَهً أَبَدا)نور(۴)هرگز از آنها شهادت و گواهیشان را نپذیرید.
(وَ لَا تُدْخِلَنَّ فِی مَشُورَتِک)مستدرکالوسائل ج8 ص ۳۴۹ با آنها مشورت نکنید.
(لا تدخلن فی وزرائک): نگذار جزء هیأت وزیران باشد.
(لَا تُجَالِس) منلایحضرهالفقیه ج2ص ۶۱۸ ننشین(با این افراد)
(لَا تُصَاحِب) مستدرکالوسائل ج8ص352 مصاحبت نکن(با این افراد)
(لَا تَزَوَّجَن)وسائلالشیعهج20ص35 زن به او نداده و با او ازدواج نکنید.
(لا تُطِع)وسائلالشیعهج15ص85 اطاعت نکن.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته