تعصب و غیرت

متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش   ::   ۱۳۶۹/۹/۲۹

بسم الله الرّحمن الرّحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی.
در خدمت عزیزان و دانشجویانی هستیم در دانشگاه علوم پزشکی. بحث ما بحث غیرت و تعصب است مقداری آیات و روایات را برایتان نقل می‌کنیم. اهمیت غیرت، قرآن انتفاد می‌کند «وَمَا لَکُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ» النساء/۷۵ چرا شما بی غیرت هستید و حاضر نیستید در راه خدا و مستضعفین جنگ کنید مگر نمی‌بینید که مستضعفین در فشار طاغوتها می‌گویند «رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَهِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا» النساء/۷۵ خدایا ما را نجات بده از این قریه‌ای که اهلش ظالم هستند.
قرآن به ما دستور داده است که هر جا مظلومی آهی کشید شما باید به مقدار توان تلاش کنید تلاش نکردید بی غیرتی است. علامه طباطبایی این آیه را تحت عنوان غیرت در تفسیر المیزان آورده است. تعصب و غیرت حق است یا باطل؟ هم خوب است و هم بد، تعصب راجع به حق، حق است و نسبت به مسئله باطل، باطل است.
اگر یکوقت نیاز داشتی به مردم نگو آقا بیا و من را نجات بده هر وقت هر مشکلی داشتی ارتباط باید ارتباط مستقیمی باشد منتهی آن کسی که بغل دست تو نشسته است و فهمید مسئول است علامه می‌فرماید قشنگی توحید این است که جامعه موحد وقتی هم مستضعف توی آن است به این و آن نمی‌چسپد او هست و ایمان او هست و توکل منتهی مسلمان اگر غیرت داشته باشد باید وقتی می‌بیند که از خدا کمک می‌خواهد بعنوان ابزار کمک کند. بعضی‌ها می‌گویند آقا ما نداریم اگر هم نداری باید دلالی کنی دو تا آیه داریم یکی «یحض» است و یکی هم «یحضون» یعنی اگر نداری باید دلالی کنی نه اینکه بی تفاوت باشی.
امام صادق(علیه السلام) فرمود کسی که غیرت نداشته باشد(إِذَا لَمْ یَغَرِ الرَّجُلُ فَهُوَ مَنْکُوسُ الْقَلْبِ) الکافی ج ۵ ص ۵۳۶ معلوم می‌شود که روح او چپه شده است یعنی حالت انسانیت خودش را از دست داده است یعنی مسخ شده است. چطور آدم بی غیرت می‌شود؟ امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید اگر در یک خانه زدند و رقصیدند و افرادی را هم جمع کردند صاحبخانه دیگر روحیه تعصب و غیرتش را از دست می‌دهد یعنی نوازندگی و خانه را تبدیل به عیاشی کردن، غیرت را از بین می‌برد. عده‌ای را در جنگ اسیر کردند و نزد پیغمبر آوردند حضرت برای آنها دستورات حادی نوشت غیر از یکی از آنها که فرمود این آزاد بشود گفتند آقا چرا اینرا آزاد می‌کنی؟ گفت خداوند از طریق وحی به من فرمود که این آدم با غیرتی است و با تعصب است اینرا آزاد کنید این اسیر هم گفت اگر دین شما اینقدر دین ارزشهاست که حتی دشمن با غیرت و با تعصب و با سخاوت را مورد لطف قرار می‌دهد من این دین را قبول دارم شهادتین را گفت و یکی از یاران خالص پیغمبر شد و در یکی از جبهه‌ها هم شهید شد.
بسیاری از دسته گل‌هایی که آب می‌دهند این است که می‌گویند ما خواهر و برادر هستیم اول یک خورده تعصب دارد بعد یک ذره یک ذره قصه شل می‌شود بعد به عناوین. . . امام علی(علیه السلام) می‌فرماید: (یَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نُبِّئْتُ أَنَّ نِسَاءَکُمْ یُدَافِعْنَ الرِّجَالَ فِی الطَّرِیقِ أَ مَا تَسْتَحْیُونَ) الکافی ج ۵ ص ۵۳۶- شنیده‌ام توی خیابانها و کوچه‌ها خانم هایتان با مردهایتان قاطی هم راه می‌روند خجالت نمی‌کشید؟ ! غیرتتان رفت؟ در حدیث دیگر فرمود: (أَ مَا تَسْتَحْیُونَ وَ لَا تَغَارُونَ نِسَاءَکُمْ یَخْرُجْنَ إِلَى الْأَسْوَاقِ وَ یُزَاحِمْنَ الْعُلُوجَ) الکافی ج ۵ ص ۵۳۷- خانم هایتان وارد بازار و خیابان می‌شوند، (علوج) یعنی مرد خوش هیکل، یعنی دخترها مزاحم مردها می‌شوند بعد فرمود(أَ مَا تَسْتَحْیُونَ) اینقدر بی غیرت شده‌اید؟
در حدیث داریم که پیغمبر هفت گروه را لعنت کرد یکی فرمود: (الْمُتَغَافِلُ عَنْ زَوْجَتِهِ وَ هُوَ الدَّیُّوثُ) مستدرک‏الوسائل ج ۱۴ ص ۲۹۱ کسی که نسبت به خانمش بی خیال است با کی می‌اید با کی می‌رود با کی می‌خندد، نمی‌گویم به خانمتان سوء ظن داشته باشید اما اینکه خانم‌تان سوار هر ماشینی می‌شود با هر کسی صبحت می‌کند، بعد فرمود(وَ هُوَ الدَّیُّوثُ) رسول خدا فرمود دیوث کسی است که نسبت به اهل و عیالش غیرت نداشته باشد گاهی هم دستور به بی غیرتی می‌دهد که الحمدالله در ما نیست اما داریم که به دخترش می‌گوید بلند شو و پیش اینها فلان حرکت را انجام بده که این خیلی زشت است.
امام صادق(علیه السلام) فرمود سه دسته روز قیامت خیلی گرفتار هستند یکی‌شان این است کسی است که(یَجْتَمِعُ النَّاسُ فِی بَیْتِهِ عَلَى الْفُجُورِ وَ المَرْأَهُ تُوطِئُ فِرَاشَ زَوْجِهَا) مستدرک‏الوسائل ج ۱۴ ص ۲۹۱- مردم را توی خانه جمع می‌کند تا سکس‌ها و ویدئوها و. . . خانه‌اش را عیاش خانه کرده است برای دیگران و معرکه گردان است موسس است گاهی آدم خودش گناه بکند آسان است و گاهی هم بانی گناه می‌شود(قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ نِعْمَتِهِ وَ صِدْقُهُ عَلَى قَدْرِ مُرُوءَتِهِ وَ شَجَاعَتُهُ عَلَى قَدْرِ أَنَفَتِهِ وَ عِفَّتُهُ عَلَى قَدْرِ غَیْرَتِه‏) وسائل‏الشیعه ج ۱۵ ص ۲۵۱- امام علی(علیه السلام) غیرت مرد به قدر غیرت او است، خداوند افراد غیور را دوست دارد انسان باید بی خیال نباشد بداند که اطرافیان خانمش چه افرادی هستند یکوقت ممکن است آلوده خانه‌ای باشد مرکز فساد باشد و این پول با چه قیمتی تمام می‌شود مردهایی که خانم‌شان کارمند هستند محیط سالم باشد حالا بسیاری از جاها زن و مرد هستند اما محیط سالم است خوب الحمدالله.
موارد غیرت:
غیرت در برابر مقدسات دینی، غیرت در برابر ناله مظلومین، غیرت در برابر گرسنگان، غیرت در برابر اهل و عیال، در برابر گناه و فساد، در برابر مراکز دینی و علمی، اصلاً پشت در دانشگاه چیزهایی می‌فروشد که توهین به مرکز علم است اینجا خدایی ناکرده اسمش دانشگاه است دانشگاه باید پیاده رو آن هم جز کتابهای علمی چیزی نباشد اینها لبو و شکلات می‌آورد می‌فروشد.
(مَنْ سَبَّ النَّبِیَّ ص قُتِل) کسی که دشنام بدهد به پیغمبر باید او را کشت. وقتی آمدند به امام گفتند که حکم اعدام شما از اینطرف دنیا به آنطرف دنیا برای اعدام سلمان رشدی این خلاف قوانین بین المللی است امام فرمود به درک! آبروی رسول الله رفت این غیرت است.
غیرت در مقابله ناله مظلومان، داریم که ایمان به خدا ندارد کسی که شکم‌اش سیر است و همسایه‌اش گرسنه است یعنی نسبت به گرسنه‌ها بی خیال است. امام علی(علیه السلام) می‌خواست برود خانه دید یک کسی پشت در خانه دارد گریه می‌کند فرمود چیه؟ حادثه‌ای برایش پیش آمده بود که می‌ترسید برود خانه اربابش به او بزند توی هوای داغ حجاز رفت در خانه و سفارش کرد تا اربابش به آن برده کتک نزند، یعنی نباید بی تفاوت باشیم.
کسانی که پشت در خانه ما پست می‌دهند ما باید همینطوری از کنار آنها رد شویم و برویم؟ باید احوال آنها را بپرسیم خیلی از اینها دردها دارند اگر ما غیرتمان جوش بیاید خیلی مشکلات حل می‌شود هر چه بلندگو می‌گوید(حی علی الصلاه) این بی خیال است تخمه می‌شکند حالا اگر یکمرتبه بگویند شانه تخم مرغ این فوری از جایش می‌پرد سه تا پله را یکی می‌کند برای شانه تخم مرغ، همسایه مسجد اگر نمازش را توی مسجد نخواند نمازش ارزشی ندارد پیداست که بی غیرت شده است این بی خیال است. حدیث داریم اذان که شنیدید شما هم زمزمه کنید یعنی پیدا باشد که توی باغ هستی.
غیرت در برابر عیال، امام حسین(علیه السلام) در گودال قتلگاه دید که به زن و بچه‌اش هجوم آوردند فرمود(ان لم یکن له دین) اگر هم دین ندارید مرد باشید تا من زنده هستم کاری به زن و بچه من نداشته باشید این غیرت است.
در جبهه یک نفر مرخصی گرفت که بیاید پیش زن و بچه‌اش تا آمد توی خانه دید یک مرد توی خانه است و زن هم بی حجاب بیرون خانه است به مرد حمله کرد غافل از اینکه توی خانه ماری در آمده است زن ترسید و فرار کرده بعد به مرد همسایه گفته است که بیا و مار را بکش یکوقت هم می‌بینی که زود عجله می‌کنیم.
این غیرتی را که گفتیم مردها باید غیرت داشته باشند نه زنها، آخر گاهی وقتها زنها غیرت دارند می‌گوید کی بود تلفن کرد؟ بگو کی بود؟ بابا ولم کن حالا باید گفت به صد و بیست و چهار هزار پیغمبر سوال شرعی داشت گاهی زن مواظب شوهرش است البته حفاظت باید از دو طرف باشد اما غیرت به سوء ظن کشیده نشود.
امام علی(علیه السلام) به امام حسن(علیه السلام) فرمود: (إِیَّاکَ وَ التَّغَایُرَ فِی غَیْرِ مَوْضِعِ الْغَیْرَهِ فَإِنَّ ذَلِکَ یَدْعُو الصَّحِیحَهَ مِنْهُنَّ إِلَى السَّقَم‏) الکافی ج ۵ ص ۵۳۷
مواظب باش آنجایی که نباید غیرت به خرج بدهی بیخودی غیرت به خرج ندهی برای اینکه(فَإِنَّ ذَلِکَ یَدْعُو الصَّحِیحَهَ مِنْهُنَّ إِلَى السَّقَم) اگر حساسیت نابجا آدم به خانمش داشته باشد زن سالم هم فاسد می‌شود امام فرمود(لا غیره فی الحلال) در حلال نباید غیرت بخرج بدهیم می‌گوید من اجازه نمی‌دهم که پسر مردم بیاید خانه ما و دخترمان را ببیند آقا اسلام گفته است هر پسری که می‌خواهد دختر را ببیند بیاید ببیند برای اینکه حلال است.
ما باید به یهودیها و مسیحی‌ها هم غیرت داشته باشیم چون در کشور اسلامی هستند به امام علی(علیه السلام) گفتند خلخال از پای یک زن غیر مسلمان در آورده‌اند امام فرمود: اگر مرد مسلمان از غصه بمیرد جا دارد گرچه مسلمان نیست اما در کشور اسلامی اقلیت‌های اسلامی هم باید آرام زندگی کنند کسی حق ندارد به زن یهودی تعرض کند.
«لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِیَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ یُذْکَرُ فِیهَا اسْمُ اللَّهِ کَثِیرًا وَلَیَنصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنصُرُهُ» الحج/۴۰ اگر مردم غیرت نداشته باشند مرکز عبادت مسیحی‌ها هم از بین می‌رود مرکز عبادت یهودیها هم از بین می‌رود از این آیه معلوم می‌شود که مرکز عبادت مقدس است گرچه مرکز عبادت مسلمانها نباشد. تورات و انجیل مقدس هستند با اینکه ما معتقدیم که تحریف شده‌اند.
یک مسلمان چیزی را دزدید تا خواستند او را بگیرند جنس را توی خانه یک یهودی انداخت و گفتند او دزیده بعد هم پاپوش درست کردند و این یهودی را آوردند که این دزدیده است فوری جبرئیل نازل شد و گفت محمد اینرا مسلمان دزدید می‌بینیم آیه نازل می‌شود آبروی مسلمانی را می‌ریزد و حق را به یهودی می‌دهد و زنده باد اسلامی که حق است اگر ما مسلمان واقعی بودیم حالا حالاها انقلابمان به دنیا صادر شده بود ولی ما خراب کردیم یعنی من پارتی بازی کردم او هم رشوه گرفت و همه آبروی همدیگر را ریختیم رسیدیم به اینجایی که الان. . .
امام باقر(علیه السلام) داشت با کسی می‌رفت دید رفیق‌اش یک فحش داد به مادر نوکرش حضرت ناراحت شد و فرمود چی گفتی؟ گفت آقا نوکرم است دوم اینکه فحش مادرش را دادم به خودش که ندادم سوم اینکه مادرش که مسلمان نیست فرمود حق نداری فحش بدهی با اینکه بیست سال است که با تو بودم ولی دیگر طرفِ من نیا، بخاطر اینکه آبرو را لت و پار کرد اینچنین با او برخورد کرد.
پیغمبر فرمود خدا چون غیرت دارد بعضی کارها را گفته که حرام است حدیث داریم
(إِنَّ الْغَیْرَهَ مِنَ الْإِیمَانِ) من‏لایحضره‏الفقیه ج ۳ ص ۴۴۴ غیرت از ایمان است حدیث داریم بعضی آدمها هر چی می‌گویی همینطوری نگاه می‌کند تکان نمی‌خورد. خوب بحث غیرت چه فایده‌ای داشت؟ اگر مسلمانها غیرت داشتند الان به فلسطینی‌ها تجاوز نمی‌شد امام فرمود اگر هر مسلمان یک سطل آب بریزد اسرائیل را غرق می‌کنند. بارها امام علی(علیه السلام) فرمود شماها دل من را خون کردید که هر چه می‌گویم در دنیای بی خیالی و بی غیرتی هستید.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»