عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۶۹/۱/۱۳
بسم الله الرّحمن الرّحیم
در قرآن سه مرتبه فرموده »لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ« التوبه(۳۳) و معنایش این است که اسلام حکومتش در زمین گسترده خواهد شد و در جایى دیگر مى فرماید »وَ لَنْ یُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ« الحج(۴۷) خدا خلف وعد نمى کند حالا براى اینکه حکومت اسلام همه دنیا را بگیرد طرحمان چیست طرحرا امیر المومنى(علیه السلام) داده و ما طرحمان را از امیر المومنین(علیه السلام) مى گیریم.
نهج البلاغه سه قسمت است. قسمت اول نهج البلاغه خطبه هاست که معمولاً اصول عقائد است قسمت دوم نامه هاست به استاندارها که چگونه مردم دارى کنید حکومت دارى کنى و قسمت سوم حکمت‌ها و موعظه‌ها یعنى عقائد، سیاست و اخلاق در این قسمت(قسمت دوم) ۷۷ نامه است نامه ۵۳ بزرگترین نامه است که این نامه، به مالک اشتر است.
اگر ما یک جایى مشکلى داشتیم یعنى دیدیم حکومت جمهورى اسلامى به حکومت امام على(علیه السلام) نرسیده باید سعى کنیم خودمان را برسانیم امیر المومنین اینرا مى فرماید:
»ثُمَّ اعْلَمْ یَا مَالِکُ» بدان اى مالک اشتر. گفتم که مالک اشتر کسى بود که امام(علیه السلام) در مورد او فرمود نقشى که مالک اشتر براى من داشت مانند نقشى بود که من براى رسول الله داشتم «أَنِّی» من که امیر المومنین هستم « قَدْ وَجَّهْتُکَ» تو را سرازیر مى کنم «إِلَى بِلَادٍ» تو رامى فرستم به یک منطقه اى «مصر» آن منطقه منطقه مهمى است چون «قَدْ جَرَتْ عَلَیْهَا» جارى شد بر این شهرها «دُوَلٌ قَبْلَکَ» دولت هاى قبل از تو بوده تو یک جایى نمی‌روى که قبلاً بیابان بوده بلکه مزرعه بوده و قبلاً کشاورز روى سر آن کار کرده است مصر جاى حساسى هست بالاخره مردم حکومت‌ها دیده‌اند تلخ و شیرین دیده‌اند بصیرند سیاست مدار بوده‌اند خیلى باید حواست را جمع کنى مثل طلبه اى که مى رود یک مسجدى هیئت امنا مى گویند سالهاى قبل اینجا فلان واعظ و فلان واعظ منبر رفته یعنى خلاصه مواظب باش حرفهات کم نیاورى.
«مِنْ عَدْلٍ وَ جَوْرٍ» حکومت هایى که بعضى هاشان عادل بودند وبعضى جور بوده‌اند واین خودش یک انصاف است که انسان حکومت هاى قبل را همه نگوید از دم فاسدند نه بعضى عادل وبعضى فاسد واینطور نیست حالا که من آمده‌ام تمام فرماندارها را عوض کنم مثل اینکه تمام آنها ظالم بوده‌اند خبرى نیست حالا شما آمدى بسم الله آخر بعضى‌ها رئیس وزیر یا استاندار مىشوند فکر مى کنند تمام قبلى‌ها ظالم بوده‌اند خیال مى کنند کودتا کردهاند مواظب باش کسانى که آمده‌اند «مِنْ عَدْلٍ وَ جَوْرٍ» عادل هم بوده‌اند و فاسد هم داشته‌اند.
بعد اى مالک شوخى نگیرى «وَ أَنَّ النَّاسَ» مردم «یَنْظُرُونَ مِنْ أُمُوأنى» نظر مى کنند به کارهایت بى خود نیست که امیر المومنین نامه مى نویسد به یکى از فرماندارهایش که چرا رفتى بیخودى دستت را سر سفره افطارى یا مهمانى دراز کرده اى که تمام پول دارها آنجا بوده‌اند ولى فقیرها نبوده‌اند. آن استاندار چقدر کباب سر آن سفره کوفت کرده بود که حضرت امیر ۱۴۰۰ سال آبرویش را برد، حساب کباب خوردن استاندار با بقیه فرق مى کند زیر نظر هستی، اگر پدر یا مادرى کار خلاف کند دختر یاد مى گیرد سیگار کشیدن معلم گناه کبیره است گناه صغیره سیگار کشیدن بقیه است چون اگر معلمى سیگار بکشد شاگرد یاد مى گیرد «وَ أَنَّ النَّاسَ یَنْظُرُونَ» مردم نگاه مى کنند به معلم و مادر دختر بچه مى فهمد مادر سر کیف پدر پول برداشت یاد مى گیرد البته زن و شوهر باید به حدى رفیق بشوند که پول برداشت یاد می‌گیرد البته زن و شوهر باید به حدى رفیق باشند که پول از جیب هم بردارند خیلى همچین باصفا باشند جیبشان یکى باشد. حضرت فرمود هر وقت دست کردید توى جیب هم وحشت نداشتید مسلمان خوبى هستى.
آیت الله مشکینى مى فرمود ما چند تا طلبه بودیم هرچه پول داشتیم زیر فرش مى گذاشتیم مى گفتیم هرکس از طلبه مى خواهد بردارد و خرج کند اصلاً نپرسیم پول مال کى بود من چقدر زیر فرش گذاشتم تو چقدر زیر فرش گذاشتى باید برسیم به آن جایى که یکى باشیم الان تمام دنیا به جمهورى اسلامى نگاه می‌کند که آیا غیر از ابر قدرت شرق وغرب کس دیگر هم قابل پیاده شدن هست یا نه و تمام ابر قدرتها از طریق صدام که به ایران حمله کردند بخاطر اینکه این فرهنگ را بکشند که اسلام قابل حکومت دارى نیست چون ماآمدیم گفتیم نه شرقى نه غربى جمهورى اسلامى همه بسیج شدند که بگویند نه، یا شرقى یا غربى. به همین خاطر یک کارمند جمهورى اسلامى گناهش نابخشونی است چون مردم را به نظام بدبین مى کند خداوند در قرآن مى فرماید زنان پیامبر خلافشان دو برابر محسوب مى شود چونکه باقى زنها هم نگاه به زن پیغمبر مى کنند. به همین خاطر مى گویند: عالم که خراب شد عالَم خراب مى شود چونکه عالَم دارد به عالِم نگاه مى کنند.
مالک تو را فرستادم به جایى به شهرى که «قد جرت» جریان هایى در آنها بوده و دولت هایى قبل از تو بوده که بعضى از آنها حق بوده‌اند و بعضى فاسد و مردم دارند به تو نگاه مى کنند چطور «فى مثل ما کنت تنظر فیه» در مثل همان کارهایى که تو نظر مى کردى چطور وقتى خودت حاکم نبودى دولت را به باد انتقاد مى گرفتى حالا که خودت دولت شده ایى مردم تو را به باد انتقاد خواهد گرفت «وَ یَقُولُونَ فِیکَ مَا کُنْتَ تَقُولُهُ فِیهِمْ» همانطور که تو نظر مى کردى به والیانى که قبل از تو هستند به والیان قبل تو چطور دقت مى کردى همینطور که تو حاکم قبل را زیر نظر داشتى مردم هم امروز تو را زیر نظر دارند و مواظب باش.
«وَ یَقُولُونَ فِیکَ» خواهند گفت درباره تو «مَا کُنْتَ تَقُولُهُ فِیهِمْ» هرچه براى مردم گفته اى برایت خواهند گفت. حدیث داریم(هرکس تو را مسخره کند نمى میرد مرگ اینکه به آن بلا مبتلا مى شود) کسى را مسخره نکن اگر دید یا کبوتر باز بالاى پشت بام است نگاهش نکن بگو خاک توى سرت، براى اینکه عشقى که در سر او هست در تو هم مى بود تو هم مى رفتى بروى پشت بام قصه‌ات بشود ولى نیشش نزن براى همین گفته‌اند که اگر خواستى مجرمى را شلاق بزنى به او نیش نزن.
زنها مسخره مى کردند ذلیخا را مى گفتند زلیخا عجب زن بدى بود عاشق یوسف شد چقدر زشت است که زن عاشق پسر بشود. ولى وقتى خودشان یوسف را دیدند قرآن مى فرماید «وَ قَطَّعْنَ أَیْدِیَهُنَّ« یوسف(۳۱) دست خودشان رابریدند باز رحمت به پدر ذلیخا باز دست خودش را نبرید ذلیخا این همه دید عاشق شد شما یک بار دیدید دست قطع کردید.
خیلى نفرین مى کنیم به قاتلین کربلا اما تابحال هیچ فکر کرده‌اید اگر شما آنجا بودید جزء کدام خط بودید گاهى آدم در عالم خیال کى چیزى مى گوید در عالم عمل چیزدیگرى از آب درمى‌اید. خیلى کسى بود مىگفت «یَا لَیْتَنِی کُنْتُ مَعَکُمْ» کاش ما باشما بودیم در مقابل طاغوت زمان و قد علم مى کردیم و ۸ سال توى مملکت ایران جنگ بود قد علم نکردید و بیست لیتر هم گریه کردند و گفتند این حسین جان کاش ما بودیم و در مقابل طاغوت قد علم مى کردیم طاغوت بود اما اینها تکان نخوردند.
«أُولئِکَ هُمُ الْکاذِبُونَ« النحل(۱۰۵) دروغ مى گویند به همین خاطر در اصول بابى داریم بنام عاریه یعنى آن کسانى که عمرى ایمانشان عاریه است ولى وقت خطر و وقت مرگ ایمانشان از آنها گرفته مى شود و بى دین از دنیا مى روند. جنگ امتحان خوبى بود تا معلوم بشود کسى چه نقشى داشت در جنگ.
«قَدْ جَرَتْ عَلَیْهَا دُوَلٌ قَبْلَکَ» چیزى که از این جمله فهمیده می‌شود این است که انسان وقتى مى خواهد کارى انجام دهد باید از تاریخ قبل اطلاع داشته باشد طلبه اى که توى یک مسجد نماز مى خواند باید سوال کند چه کسانى توى این مسجد منبر مى رفته‌اند.
« و انما یستدل على الصالحین » فقط استدلال مى شود بر خوبى مردم چطور آدمى بفهمد که فلانى خوب است یا نه ببین مردم چه مى گویند، مى گویند خوب است یا نه البته مردم خوب مردم صالح مردم مومن.
«حِینَ بِمَا یُجْرِی اللَّهُ لَهُمْ عَلَى أَلْسُنِ عِبَادِهِ» ببین(عباد) بندگان خدا با بندگان صالح قضاوتشان درباره تو چیست استدلال مى شود در صالحین به چیزى که خداوند بر زبان بندگان خوبش جارى مى کند یعنى اگر دیدى خوبها مى گویند یک چیزى خوب است این پیداست که موفق است.
نشانه موفقیت چیه: اینکه قضاوت مردم خدا پرست در مقابل گاهى تحریکات است گاهى تعلقات است آدم هایى هستند مثل لنگ، لنگ خاصیتش این است که توى حمام هر ساعتى دور پاى کسى است و اینها هم هر ساعتى دور کسى هستند امروز این رئیس بله قربان فردا آن رئیس بله قربان این بله قربان گو است کارى ندارد. کى هست ستار العیوب است مثل لنگ باند بازى بعضى‌ها روزنامه‌ها را پر مى کند به در و دیوار پس پرده پیش پرده اگر تب کند دنیا را خبر مى کنند چونکه از تیپ خودمان است از تیپ ما نباشد اگر سرطان هم بگیرد والله به نظرم پشه گزیده سرطان را پشه مى کنند چون از باند ما نیست و پشه را عقرب مى کنند چونکه از باند ما است جوسازى، شایعه سازى کار اینهاست.
داریم که پیغمبر(صلی الله علیه و آله) مى فرماید خدا یا قرار بده براى من زبان صدق یعنی مردم درباره من خوب بگویند. اگر مردم خوب، خوب گفتند ارزش است یا داریم که »إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ« مریم(۹۶) کسانى که عمل صالح و ایمان دارند «سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» قرار می‌دهد خداوند براى اینها(وداً) یعنی مودت، مردم دوستش دارند محبوبیت الهى ارزش است لسان صدق ارزش است «فَاجْعَلْ أَفْئِدَهً مِنَ النَّاسِ تَهْوی إِلَیْهِمْ« ابراهیم(۳۷) حضرت ابراهیم گفت خدایا دل مردم را کارى کن «تَهْوی إِلَیْهِمْ» بسوى بچه هاى من وزریه من سرازیر بشود، خدایا جورى کن که مردم ذریه مرا دوست داشته باشند «وَ أَلْقَیْتُ عَلَیْکَ مَحَبَّهً مِنِّی» خدا مى فرماید موسى به تو منت گذاشتم که مهر تو را در دل دربار فرعون قرار دادم که تصمیم قتل تو را نداشتند.
در زیارت امامها داریم «مَحْبُوبَهً فِی أَرْضِکَ وَ سَمَائِکَ» خدایا جورى را قرار بده که هم در زمین محبوبیت داشته باشم اگر کسى در زمین محبوبیتداشته باشد ولى پیش خدا آبرو نداشته باشد ارزش ندارد. روایت داریم که خوشا بحال کسى که «دعی فی ملکوت السموات عظیما» فرشته‌ها بگویند خوب است.
« وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ« الشرح(۴) خداوند به پیغمبر مى فرماید من نام تو را در جامعه بلند داشتم.
حضرت امیر مى فرماید »إِنَّمَا یُسْتَدَلُّ عَلَى الصَّالِحِینَ بِمَا یُجْرِی اللَّهُ لَهُمْ عَلَى أَلْسُنِ عِبَادِهِ» اگر مردم مومنین بودند باید مواظب افکار عمومى مومنین را داشت اما اگر مردم مگس دور شیرینى بودند لنگ صفت بودند هرچه مى خواهند بگویند.
ما باید حساب کنیم اگر به مملکت هجوم شد کى مى رود دفاع کند آنکه از رهبرى ما امت، آن کسى که موقع حمله از کشور دفاع مى کند باید دل او را نگه داشت. زمان شاه که آقایان سخنرانى انقلابى مى کردند مى آمدند دم در یک پا را داخل مسجد مى گذاشتند یک پا را بیرون یک نگاه به داخل مى کردند یک نگاه به توى خیابان. جلب امت صالحین مهم است نه این طور آدمها.
«أَحَبُّ الذَّخَائِرِ إِلَیْکَ» بهترین ذخیره براى تو «ذَخِیرَهَ الْعَمَلِ الصَّالِحِ» کسى نگوید آقا چقدر پس انداز دارم، یک قطعه زمین دارم و. . . اینها همه ذخیره هاى دنیا است. ببین در صندوق قولک قیامت چقدر جمع کردهام.
در قولک دل براى آینده خویش جز عشق خدا و دین پس انداز نکن.
شعر براى(جواد محدثى) است. اولاد، فرزند نمى توانند کارى بکنند در این ماه رمضان ثواب یک آیه قرآن خواندن برابر با خواندن کل قرآن است پس قرآن بخوانید خلاصه استفاده از ایام شریف ذخیره عمل صالح با توجه به اینکه ما نمى دانیم ماه رمضان دیگر هستیم یا نه پارسال ماه رمضان ما امام داشتیم امسال نیستند.
یک کاغذ بردارید بنویسد چند درصد کار با اخلاص انجام دادید. این آخر ما کارهایمان با اخلاص نیست اگر عید قربان یک گوسفندى را مى کشتیم اسمش را مى گذاریم قربانى اى قربان نیست این یک رانش خانه دادمانمى رود یک رانش خانه خواهرمان مى رود باز این خورده حسابها را تسویه مى کنیم چى داده‌ایم که هیچ رنگى جزء رنگ خدانداشت.
«فَامْلِکْ هَوَاکَ» اى مالک تو مالک هوا و دوست باش خودت را کنترل کن. پهلوان این نیست که وزنه بلند کندپهلوان اینست که خودش را نگه دارد مى خواهم بکشمش خودت رانگه دار مى خواهم بزنمش خودت رانگه دار. مواظب بخل نفست باش بخلت را نگه دار هوا و حواست را نگه دار از چى؟ از «لَا یَحِلُّ لَکَ» چیزى که بر تو حلال نیست.
«فَإِنَّ الشُّحَّ بِالنَّفْسِ الْإِنْصَافُ مِنْهَا فِیمَا أَحْبَبْتَ وَ کَرِهْتَ وَ أَشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحْمَهَ» باید انسان چه چیزهایى که دوست دارد و چه چیزهایى را کراهت دارد.
آدم در حب و بغضش براى خدا باشد حالا ما اگر با یک کسى بدیم او از قصاب گوشت بگیرد ما دیگر از آن قصاب گوشت نمى گیریم اینها دیگر براى خدانیست اینها کینه است قرآن مى فرماید روز قیامت همه مردم گیرند مگر کسى که قلبش پاک باشد قلب سلیم قلبى است که کینه نداشته باشد.
در قرآن داریم که «لا تَجْعَلْ فی قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذینَ آمَنُوا« الحشر(۱۰) مومنین مى گویند خدایا کارى کن که در قلب ما کینه مومن نباشد بیاید اگر مى خواهیم خدا ما را ببخشد کینه کسى را در دل نداشته باشیم. پیامبر فرمود(اگر مسلمانى سه روز با هم قهر باشند روز چهارم آشتى نکنند اینها دیگر مسلمان نیستند)
خلاصه بحث این شد حاکم باید از جریانات باخبر باشد، همه حکومت هاى قبل را ظالم نداند، مسئولین زیر نظرند، قضاوت مردم اگر براساس تعلقات و تعلیقات و جوسازى‌ها وباندبازى‌ها بود ارزش ندارد.
اما اگر قضاوت «عَلَى أَلْسُنِ عِبَادِهِ» از زبان مومنین بود باید به افکار عمومى حزب الله توجه کرد. مالک دنیا شدن مهم نیست خودت را و هوى و حواست را نگه دار اگر یک وقتى میل داشتى کارى را انجام دهى خودت را براى رضاى خدا نگه داشتى آنوقت خدا هم جبران مى کند یوسف خودش رانگه داشت به کجا رسید.
این ماه رمضان ماه خوددارى است یعنى 30روز نان خودت رانخور تا به نان مردم که مى رسى قدرت کنترل را داشته باشى.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»
