عصر انتظار
به نام خدا
برای اثبات امکان رجعت ، به برخی از دلایل عقلی اشاره می کنیم :
۱- قسر دائمی یا اکثری محال است
تقریر دلیل :
الف ) روح ، علاقه ای تام به بدن عنصری دارد ، به جهت ربط ذاتی طبیعی بین قوه ی روحانی و قوه ی مادی طبیعی ؛ خواه قوه ی روحانی کلی باشد ، مثل قوه ی مؤثر کلی که مجموع عالم طبیعت در نظام اراده ی او حرکت می کند و خواه قوه ی روحانی جزئی ، که نظام شخصی طبیعی بدن در تحت نفوذ اوست . و هر گاه توجه نفس ناطقه به بدن طبیعی از مرگ به شکل کامل تری صورت گیرد ، زندگی جدید ممکن است .
ب ) هر حقیقت را خاصیت و اثری است که نماینده ی مقام وجود و مرتبه ی هستی اوست . خاتمیت همان قوه ی تکمیل و تعلیم شخص خاتم نسبت به همه ی مراتب مختلف بشر ، و خارج نمودن نفوس آنان در کمال علمی و عملی از حد قوه به فعلیت محض تا روز قیامت است . و مقام امام نیز – که خلافت از مقام منیع نبی است – همین گونه می باشد .
ج ) در حکمت به اثبات رسیده که قسر دائمی یا اکثری محال است . قسر در اصطلاح به معنای منع کردن و ممنوع شدن موجودی است از ظهور و بروز اثر طبیعی خود که طبعاً طالب اوست و به حسب فطرت وجود الهی روی به او دارد یا در غالب اوقات از آن اثر محروم است. حال اگر بخواهد این قوه و جوهر همیشه یا در بیشتر اوقات از کمال خود محروم و اثرش در عرصه ی عالم کبیر نمایان نشود لغو و عبث محض خواهد بود .
نتیجه این که : رجعت به معنای رجوع ارواح و نفس ناطقه ی مقدس حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه ی طاهرین علیهم السلام به بدن های عنصری خویش ممکن ، بلکه به ضرورت عقل واجب است ،زیرا بروز اثر آنان به واسطه ی وجود موانع در زمان خودشان ممکن نشد ، پس باید روزی فرا رسد که نفوس کلیه ی معلمامن الهی به بدن های خود توجه نموده و در مقام تعلیم ارواح مردم بر آیند .
در این جا توجه به یک نکته ضروری است که « نفس کل الهی » در نبی و امام دارای دو نوع اضافه و علاقه است :
نوع اول : علاقه و ارتباط با بدن خود؛
نوع دوم : علاقه و ارتباط و استیلای نفس کلی به مجموع عالم کبیر. و در اثر همین ارتباط کلی است که فرموده اند : « آب ها به برکت ما جاری است و درختان به یمن ما برگ دارند و میوه ها می رسد … » و علاقه ی دوم به موت باطل نمی شود .
۲- ضرورت تداوم راه مصلحان
تقریر دلیل
الف ) هر فرد مصلحی که در صدد برپایی انقلاب بزرگ فرهنگی – اجتماعی درسطح جامعه ی بشری است که به جانشینانی نیاز دارد که اصول ترسیمی او را تبیین و تطبیق نمایند . به همین دلیل بعد از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به امامانی معصوم احتیاج است تا این خلاً جبران شود .
ب ) تبیین کننده و تطبیق دهنده ی شریعت و اصول نهضت باید اشخاصی معصوم باشند ؛ همان گونه که خود مؤسس نهضت فرهنگی و صاحب شریعت باید معصوم باشد .
ج ) طبق نصوص متواتره نزد شیعه و اهل سنت ، امامان بعد از پیامبر تا روزقیامت دوازده نفر ، و همه ی آنان از قریش اند .
د ) امام زمان علیه السلام بزرگ ترین قیام کننده ی جهانی است که با هدف برپایی حکومت عدل توحیدی ، قیام کننده ی به امری جدید است .
ه ) امر جدید احتیاج به اشخاصی دارد که تطبیق دهنده و تبیین کننده و ادامه دهنده ی آن راهی باشند که شخص قائم به آن حکومت ، آورده است .
نتیجه آن که : ضرورت اقتضا می کند که بعد از امام زمان علیه السلام افرادی معصوم رجعت کنند تا ادامه ی دهنده ی راه و مرام آن حضرت و تطبیق دهنده و تبیین کننده ی آن باشند ، خصوصاً با در نظر گرفتن این نکته که با ظهور آن حضرت عصر جدیدی آغاز خواهد شد .
۳- قاعده ی « حکم الامثال »
تقریر دلیل
الف ) رجعت در عالم مادی ، به طور کلی به معاد ، بعث و حیات جدید در روز قیامت شباهت دارد .
آلوسی می گوید : « و کون الاحیاء بعد الاماته و الارجاع الی الدنیا من الأمور المقدره له – عزوجل و مما لاینتطح فیه کبشان ، إلا إن الکلام فی وقوعه » ؛(۱) « زنده شدن بعد از مرگ و رجوع به دنیا از اموری است که مقدور خداوند متعال است ، که هیچ کس در آن شک و شبهه و ندارد ، و تنها بحث در وقوع آن است . »
ب ) معاد ممکن الوقوع است ، پس رجعت نیز به دلیل قاعده ی : « حکم الامیثال فیما یجوز و فیما لایجوز واحد » چنین می باشد و اموری که مانند یکدیگرند در جایز بودن و یا نبودن یکسانند .
نتیجه آن که : از جنبه ی عقلی ممکن است .
زیر نویس ها
۱- روح المعانی ، ج ۲۰ ، ص ۲۷.
منبع: برگرفته از کتاب غیبت کبری.
برگرفته از سایت :راسخون
