عصر انتظار
به نام خدا
نگهبانی ایمان
یکی از ابعاد عظیم تکلیف حساس و بزرگ در روزگاران غیبت و انتظار، حفظ دین و نگهبانی مرزهای عقیدتی و حراست باورهای مقدساست. جامعهی منتظر نباید دربارهی این امر عظیم سستی روا بدارد
لازم است فروغ ایمان و نور یقین و پرتو عقیدهی به حق و تشعشع اعتقادات راستین همواره در دل و جان مردم محفوظ باشد و پیوستهژرفتر و ژرفتر شود و بارورتر و بارورتر گردد
لازم است جان و دل نوباوگان و نوجوانان و جوانان، هر دم در برابر تابش اعتقادات حقه قرار گیرد و از این تابش و تجلی آکنده گردد
لازم است ایمان جزء وجود آنان و مایهی تقوم هویت اصلی آنان باشد تا کمکم حق و فداکاری در راه اعتلای حق چون خون همهی وجودآنان را گرم کند و چون روح جوهر حیات آنان باشد
لازم است سعی شود تا ایمان اعتقادی با ایمان عملی در آنان اتحاد یابد و از نخستین سنین تکلیف و توجه بعد عمل به احکام نیز عملدرست در زندگانی آنان حضور قاطع بیابد
در روزگار غیبت امام و طولانی شدن عصر انتظار ممکن است شبهههایی در ذهن برخی بیابد یا شیاطین پنهان و شیاطین آشکار به سستکردن پایههای اعتقادی کسانی بویژه جوانان برخیزند. باید در برابر این شبههها مقاومت کرد و آنها را از ذهنها و دلها زدود .همچنین مطالب و مسائلی در روند زمانه و تحولات زندگی بشر و پیدا شدن افکار و مسلکها ،بروز میکند که ممکن است ظلمتهای فکری بیافریند و بهایمانها و روشناییهای قلوب زیان برساند باید در برابر این مطالب و مسائل نیز پایدار بود و پایداری کرد و در رد و رفع آنها و روشن کردنپوچی آنها به کوشش برخاست
بطور کلی حوزههای علمی و اعتقادی و نگهبانان میراث قرآنی و فرهنگ تربیتی اسلامی، باید در برابر همهی این تهاجمات پایداری کنندو به تناسب هر مورد به دفع این زیانها و خطرها بپردازند. اینهمه تاکید که در احادیث دربارهی حفظ ایتام آل محمد(ع) شده است، قسمتیاز آن تاکیدها ناظر به این بعد است، بعد اعتقادی. این ایتام، ایتام معنوی و تربیتی هستند و این حفظ، -از جمله- حفظ اعتقاد دینی و تربیتدینی است در تودهها، بویژه در جوانان و نوجوان. و اینهمه که اهمیت دادهاند به پاسداری از مرزهای اعتقادی و گفتهاند عالمان ،حافظ دینو نگهبانان عقاید مردم از انحراف، “پاسداران” مرزهای دینند، اینها همه در آن صورت است که این نگهبانی و پاسداری به نحو احسن بهعمل آید
حفظ و گسترش اعتقاد دینی و شناخت درست اعتقادی و عملی که وسیلهی تشخیص حق از باطل است در روزگار متصل به ظهور مفیدتر بلکه لازمتر است. چنانکه در احادیث رسیده است و این بدان علت است که تنها دارندگان عقیده و عملند که در مسائل و حوادثپیش از ظهور گم نمیشوند و دچار تردید نمیگردند و حق را تشخیص میدهند. آری آنان که اعتقاد صحیح و عمل صالح داشته باشند بهتصدیق و تایید مهدی(ع) مبادرت میکنند و به سعادت بزرگ میرسند. این است که تا به هنگام ظهور مهدی یعنی هنگامی که فریاد او بهگوش همگان برسد باید اعتقاد صحیح و عمل صالح در مردم منتظر حفظ گردد
در احادیث و تعالیم از اهمیت ایمان در عصر غیبت به گونههایی عجیب یاد شده است و منتظران مومن دارای مقام و منزلت شمشیرزنان در رکاب پیامبر دانسته شدهاند از این بالاتر پیامبر اکرم آنان را برادران خود خوانده است. همچنین از نظر خردمندی و بصیرت واعتقاد و اخلاص، مورد ستایش بسیار قرار گرفتهاند. دلهای منتظران مومن در سخن امام صادق(ع) که سپس نقل خواهد شد چونان “قندیلهای روشن” توصیف شده است.
پیامبر اکرم(ص) خطاب به اصحاب:
… شمایان اصحاب منید، لیکن برادران من مردمی هستند که در آخرالزمان میآیند. آنان به نبوت و دین من ایمان میآورند با اینکه مرا ندیدهاند… هر یک از آنان اعتقاد و دین خویش را با هر سختی نگاه میدارد چنانکه گویی درخت خار مغیلان را در شب تاریک با دست ،پوست میکند. با آتش بر دوام چوب داغ را در دست نگاه میدارد. آن مومنان مشعلهای فروزانند در تاریکیها. خداوند آنان را از آشوبهایتیره و تار (آخرالزمان) نجات خواهد داد. لاحدهم اشد بقیه علی دینه من خرط القتاد فی اللیله الظلماء او کالقابض علی جمر الغضا اولئکمصابیح الدجی ینجیهم الله من کل فتنه غبرأ مظلمه.
عدل و احسان
مسالهی دیگری که مسلمان منتظر باید به آن اهمیت بسیار بدهد و در تحقق و گسترش آن بکوشد ،عدل و احسان است. یکی از شعارهای سرلوحهای در قرآن کریم این شعار سترگ است: ان الله یامر بالعدل و الاحسان: خداوند به اقامهی عدل و اشاعهی احسان امر میکند
سخن از عدالت و دادگری در اسلام و قرآن، اصلی است بنیادی و همهگیر که نیازی به توضیح ندارد. اهمیت این اصل تا آنجاست که دربسیاری از احکام فقهی و عبادی نیز به گونهای به لزوم عدالت بر میخوریم. از جمله در نماز جماعت که میگویند پیشنماز باید عادلباشد و این عدالت که در پیشنماز شرط است نیز به نوعی ترک ظلم است نسبت به نفس و نسبت به غیر
این است که منتظران ظهور دولت حق و حکومت عدل که دینشان اسلام است و کتابشان قرآن و نخستین امامشان علی بن ابیطالب است(یعنی تجسم اعلای عدالت و دادگری) و خود، در انتظار تحقق حکومت عدل جهانی به سر میبرند باید پیوسته نمونهی این عدل وعدلطلبی باشند و این چگونگی را نشان دهند و جامعهی خویش را از احسان سرشار سازند باید جامعهی آنان نمونهی آن عدل و دادیباشد که از آن دم میزنند و منتظر ظهور ابعاد ملی و جهانگیر آنند
میشود جامعهای ،خود را منتظر حکومت عدل جهانی بداند و خود در محیط خود در روابط خود در معاملات و حقوق و قوانین خودعدالت را عملی نسازد و رعایت نکند و به عدل و داد نگراید و از عدل و داد طرفداری نکند و در راه آن به پا نخیزد و نشانی از بسط وعدل و احسان در آن جامعه نباشد؟ این امر چگونه میتواند بود؟ و اگر باشد صدق اینگونه مردمی در انتظار از کجا نمودار خواهد گشت؟
دینداری
از ویژگیهاى انسان منتظر دیندارى است و دیانت پیشگى، جز این نمى توان تصور کرد. انسان در دوران غیبت، باید با مواظبت بیشتر، به امر دین خود، و به دیندارى و صحّت اعمال خود بپردازد و از هر گونه سستى، انحراف دورى گزیند و در خط صحیح قرار گیرد و دائماً متوجه و متوسل به امام خود باشد امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «براى صاحب الامر غیبتى طولانى است; در این دوران هر کسى باید تقوى پیشه کند و چنگ در دین خود زند».
آمادگى نظامى: امر بسیار جالب و بسیار مهم امر آمادگى نظامى در عصر انتظار است. مؤمن منتظر باید همیشه آمادگى نظامى و نیروى سلحشورى داشته باشد تا به هنگام طلوع حق، به صف پیکارگران رکاب آنحضرت بپیوندد. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: «لِیُعِدَّنَّ أحدُکم لخروج القائم ولو سهماً فإنّ اللّه إذا علم ذلک من نیّته رجوتُ لأن ینسئ فی عمره حتّى یُدرکُه ویکون من أعوانه وأنصاره» مى بایست هر یک از شما براى قیام قائم اگر چه یک تیر تهیه کند. همانا خداوند هنگامى که این نیت را در او مى بیند امیدست که عمرش را طولانى سازد تا آنکه او را دریابد و از یاران و یاوران او باشد.
در گذشته شیعیان به این امر توجه بیشترى داشتند تا جایى که برخى شمشیر یا سلاحى دیگر درخانه نگاه مى داشتند.
به بعد انسانى این کار بنگرید! انسان در مدت عمر خود اسلحه داشته باشد که به هنگام ظهور منجى انسانیت و گسترنده ى اصول عدالت و در هم کوبنده ى جباران به او بپیوندد و براى نجات بشریّت مظلوم و انسانیّت محروم به پا خیزد. این چه زلال جارى و چه باور تابناکى است. آفرین بر این اعتقاد و آمادگى.
تمرین و ریاضت
منتظران با اخلاص در مرحله ى تربیت نفس و خود سازى به امر دیگرى نیز باید توجه کنند توجهى عمیق. آن امر، تمرین زندگى است ساده و خشن و دور از رفاه و تن آسانى، تا بدینگونه با زندگى پیشواى قیام هماهنگ گردند و تاب پیروى از او پیدا کنند.
هیچگونه ضعفى و سستى و امیال و علایقى نباید شخصیت صخره سانِ انسان منتظر را دستخوش قرار دهد. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: «درباره ى خروج قائم، خیلى عجله دارید، هان! به خدا سوگند، او جامه ى مویین مى پوشد و نان جوین مى خورد.
روزگار قیام او، روزگار به کار بردن شمشیر است . . . او شبانگاهان به دردمندان و نیازداران سر مى زند و روزها به نبرد در راه دین مى پردازد. . .»
آرى درد آشنایان! به همراهى آن پیشواى درد آشنا به پا مى خیزند و جباران را با مجاهده و جنگ، در پرتو یارى و نصر خدایى، از میان بر مى دارند و خود مانند محرومترین محرومان زندگى مى کنند. خوراکى خشک و اندک مى خورند و جامه اى خشن و کم بها مى پوشند. اینسان رفتار مى نمایند تا محرومیت را از جهان بردارند.
تقید مکتبی
یکی از ابعاد مهم در فلسفه ی عالی تشیع تقید به مکتب و خط مکتب است در صخرهی استوار اعتقادات شیعی به تعبیر دیگر تولی وتبری متابعت محبتآمیز از حق و دستورات اهلبیت در تمامی شؤون و مخالفت خصمانه با ناحق و دوری از دشمنان خدا و اهل بیت(ع)
این است شعار شیعه در طول تاریخ شیعه فقط دین خدا را میشناسد و به آن عشق میورزد و هیچ گونه انعطافپذیری در برابر دشمناندین در سراسر وجودش راه ندارد پیامبراکرم(ص) فرمودند «خوشا به حال منتظرانی که به حضور قائم برسند آنان که پیش از قیام او نیزپیرو اویند با دوست او عاشقانه دوستند و موافق و با دشمن او خصمانه دشمنند و مخالف.
پارسایی
انسان منتظر حکومت علیوار مهدی موعود، علاوه بر تدین و تقوی باید پارسا باشد و خود را چنان که آن پیشوا دوست دارد بسازد و بدارد و به او و یاران او شباهت به هم رساند تا به لطف خدا در شمار آنان به حساب آید امام صادق میفرماید: هر کس خوش دارد درشمار اصحاب قائم باشد باید چشم براه باشد و پارسایی پیش گیرد و کردار با ورع داشته باشد
در حدیثی دیگر امام محمدباقر(ع) میفرماید: تقوی پیشه سازید و بار سنگین انتظار را به کمک ورع و پارسایی به منزل رسانید و باکوشش بسیار در عبادت و اطاعت خدا
هر یک از شما دینداران هنگامی غرق شادمانی میشوید که به آستانهی ورود به جهان دیگر پا نهید و دورهی دنیا را سپری کنید. آنجاچشمانتان به نعمت الهی و کرامت خدایی و بهشت جاودانی روشن میگردد. آنجاست که همهی اندوهها از میان میرود و آنجاست کهمیبینید راهی که شما پیمودید، حق بوده است و راهی که مخالفان شما پیمودهاند،باطل
انتظار، دوران تکلیف حساس
با توجه و تامل در ابعاد عملی انتظار ، میبینیم که انتظار تجلی جامع و تبلور کامل تربیتهای مکتب است. پسانتظار هم «شاخص مُنّور اَبعاد عَقاید حَقّه» است و هم «تبلور کامل تربیتهای مکتب». آری غیبت، جریانی بسیار عمیق و انتظار، جریانی بسیارسازنده و مهم است. دورهی غیبت و انتظار از یک جهت مانند مدتی است که معلم از کلاس خارج میشود چنانکه در پیش اشاره شد تابنگرد که شاگردان در غیاب او چه میکنند؟ و دربارهی تعالیم و تکالیف خود چه سان رفتار مینمایند انسان منتظر که شاگرد مکتبپیامبران و حاضر در کلاس درس حق است باید همواره مراقب خود باشد و در علم و عمل بکوشد و بداند که معلم از کلاس بیرون رفتهاست و هر لحظه ممکن است برسد و او را در آن حال که هست ببیند باید همیشه در حالی باشد که رضای کامل خاطر معلم را فراهم آورد.
آمادگی نظامی
امر بسیار جالب و بسیار مهم، امر آمادگی نظامی در عصر انتظار است. مومن منتظر باید همیشه آمادگی نظامی و نیرویسلحشوری داشته باشد تا به هنگام طلوع حق به صف پیکاران رکاب آنحضرت بپیوندد امام صادق(ع) فرمودند: «لیعدن احدکم لخروجالقائم و لو سهما فان الله اذا علم ذلک من نیته رجوت لان ینسی فی عمره حتی یدرکه و یکون من اعوانه و انصاره» میبایست هر یک ازشما برای قیام قائم، اگر چه یک تیر تهیه کند. همانا خداوند هنگامی که این نیت را در او میبیند امیدست که عمرش را طولانی سازد تاآنکه او را دریابد و از یاران و یاوران او باشد
در گذشته شیعیان به این امر توجه بیشتری داشتند تا جایی که برخی شمشیر یا سلاحی دیگر در خانه نگاه میداشتند. به بعد انسانی اینکار بنگرید! انسان در مدت عمر خود اسلحه داشته باشد که به هنگام ظهور منجی انسانیت و گسترندهی اصول عدالت و در هم کوبندهی جباران به او بپیوندد و برای نجات بشریت مظلوم و انسانیت محروم به پا خیزد. این چه زلال جاری و چه باور تابنکی است.
اخلاق اسلامی
معلوم است که این بعد نیز باید در جامعهی منتظر حضور محسوس داشته باشد. جامعهی منتظر باید جامعهای اسلامی باشد و بزرگترینوجه تمایز جامعهی اسلامی از دیگر جامعهها همان اخلاق نورانی اسلام است. انسان منتظر باید دارای اخلاق اسلامی باشد و جامعهیمنتظر باید مظهر اخلاق اسلامی باشد. امام جعفر صادق(ع) در حدیثی که بخشی از آن ذکر شد میفرماید: هر کس خوش دارد در شمار اصحاب قائم باشد باید در عصر انتظار مظهر اخلاق نیک اسلامی باشد. چنین کسی اگر پیش از قیام قائمدرگذرد، پاداش او مانند کسانی باشد که قائم را درک کنند و به حضور او برسند پس (در دینداری و تخلق به اخلاق اسلامی) بکوشید و درحال انتظار ظهور حق به سر برید .این (کردار پاک و افکار تابناک) گوارا باد بر شما ای گروهی که رحمت خدا شامل حال شماست
و اینکه تاکید شده است که شیعه باید« زَین »امامان خود باشد نه «شَین» آنان، رعایت آن در عصر انتظار به صورتی موکدتر لازم است. شیعهباید با رفتار انسانی و اخلاق محمدی- علوی و فضائل جعفری، همواره مایهی زینت و افتخار و آبروی ائمهی طاهرین باشد نه مایهی ننگآنان. باید طوری باشد که ائمه بتوانند به شیعیان خود افتخار کنند و این رعایت در دوران غیبت امام به احترام امام واجبتر است.
