عصر انتظار
به نام خدا
مسیحیان و بازگشت مسیح
اندیشه بازگشت عیسی علیهالسلام یکی از باورهای جامعه مسیحیت را تشکیل میدهد. این شوق و انتظار در بخش‌های قدیمیتر عهد جدید مانند رساله اول و دوم پولس به تسالونیکیان به خوبی منعکس شده است، اما در رسالههای بعدی مانند رسالههای پولس به تیموتاؤس و تیطس، همچنین رساله پطرس، به بعد اجتماعی مسیحیت توجه گشته است.
این مسأله از آنجا ناشی میشد که با گذشت زمان پی بردند که بازگشت مسیح بر خلاف تصور آنها نزدیک نیست18، هر چند اقلیتی از آنان بر این عقیده باقی ماندند که عیسی به زودی خواهد آمد و حکومت هزار ساله خود را تشکیل خواهد داد؛ حاکمیتی که به روز داوری پایان خواهد یافت. از همین رو از دیر باز گروههای کوچکی به نام هزاره گرا در مسیحیت پدید آمدند که تمام سعی و تلاش خود را صرف آمادگی برای ظهور دوباره عیسی در آخر الزمان میکنند19.
البته وجود آیاتی در انجیل این حالت انتظار را تشدید میکند و با اشاره به عدم تعیین وقت ظهور، آن را ناگهانی معرفی میکند. به عنوان مثال در انجیل متّا از زبان عیسی علیهالسلام این گونه نقل شده است که: شما نمیتوانید زمان و موقع آمدن مرا بدانید؛ زیرا این فقط در ید قدرت خداست. هیچ بشری از آن لحظه «زمان ظهور» آگاهی ندارد؛ حتی فرشتگان، تنها خدا آگاه است.۲۰»
یا آن که در انجیل لوقا این چنین آمده است: «مسیح میگوید: همیشه آماده باشید، زیرا که من زمانی میآیم که شما گمان نمیبرید.۲۱»
روشن نگه داشتن چراغ انتظار در لابهلای انجیل به چشم میخورد، مثلا در انجیل آمده است: «کمرهای خود را بسته و چراغهای خود را افروخته بدارید. باید مانند کسانی باشید که انتظار آقای خود را میکشند که چه وقت از عروسی مراجعت کند. تا هر وقت آید و در را بکوبد، بیدرنگ برای او باز کنند. خوشا به حال آن غلامان که آقای ایشان چون آید ایشان را بیدار یابد. پس شما نیز مستعد باشید، زیرا در ساعتی که شما گمان نمیبرید، پسر انسان میآید.۲۲»
مسیحیت ضمن تأکید بر غیر منتظره بودن بازگشت عیسی، هدف از این بازگشت را ایجاد حکومتی الهی در راستای حکومت الهی آسمانها ارزیابی میکند23.
علاوه بر این ظهور مسیح را یگانه راه حل برای ادامه حیات و زندگانی بر میشمرد24. عیسی را منجی انسانها و پادشاه پادشاهان معرفی میکند25. وی بر اساس سخنان دانیال نبی سیستم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، تربیتی و مذهبی جهان را عوض خواهد کرد و جهانی بر مبنای راه و روش خدا بنا میکند26. مسیحیان همچنین برای ظهور حضرت عیسی بن مریم علاماتی قائل میباشند: «عنقریب بعد از آن آزمایش سخت، روزگاران خورشید تیره و تار میگردد و ماه نور خود را از دست خواهد داد و ستارگان افول خواهند کرد و قدرتهای آسمانی نیز به لرزه در خواهند آمد و سپس آثار و علائم ظهور آن مرد آسمانی اشکار خواهد شد و سپس تمامی قبائل زمین نگران و غمگین میگردند و آنگاه عیسی از ابرهای آسمان با جلال و شکوه و قدرت فرو خواهد آمد.۲۷»
در انجیل مرقس نیز ضمن تاکید بر مضامین گذشته، به جمعآوری یاران توسط مسیح اشاره شده است: «سپس عیسی با شکوه و جلال و قدرت خواهد آمد و فرشتگان تحت امر خود را به اطراف و اکناف عالم روانه خواهد کرد و منتخبان خود را از چهار گوشه جهان از بالاترین نقطه آسمان تا پایینترین نقطه زمین جمع خواهد کرد.۲۸»
روایات اسلامی نیز بر آمدن حضرت مسیح علیهالسلام صحه میگذارند. از جمله آن که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمودند: «وَالَّذی نَفْسی بِیَدِهِ لَیُوشَکَنَّ اَنْ یُنَزَّلَ فیکُمُ ابْنُ مَرْیَمَ حَکَما عَدْلاً وَ اِماما مُقْسِطا؛ سوگند به آن که جانم به دست او است به طور یقین عیسی بن مریم به عنوان داوری عادل و پیشوایی دادگر در میان شما فرود خواهد آمد.۲۹»
همچنین مفسران در تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء آن رابا بازگشت حضرت مسیح در آخر الزمان مرتبط میدانند و این آیه را در همین رابطه ارزیابی میکنند30. به هر حال مسأله فرود آمدن مسیح علیهالسلام و بازگشت وی در آخرالزمان از نقاط مشترک اندیشه انتظار نزد مسلمانان و مسیحیان است.
البته اسلام در این رابطه منجی موعود را مهدی علیهالسلام معرفی نموده، او را پیشوای آخرالزمان معرفی میکند: «کَیْفَ بِکُمْ (اَنْتُمْ) اِذا نَزَلَ عیسَی بْنُ مَرْیَمَ فیکُمْ وَ اِمامُکُمْ مِنْکُمْ؛ چگونه خواهید بود، آنگاه که عیسی بن مریم در میان شما فرود آید و پیشوای شما از خود شما باشد.۳۱» یا آنکه در روایتی دیگر از قول امام باقر علیهالسلام نقل شده است: «یَنْزِلُ قَبْلَ یَوْمِ الْقِیامَهِ اِلَی الدُّنْیا فَلا یَبْقی اَهْلُ مِلَّهِ یَهُودیٍّ وَ لا نَصْرانیٍّ اِلاّ آمَنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ یُصَلّی خَلْفَ الْمَهْدیِّ؛ پیش از قیامت، [عیسی] به دنیا فرود میآید و هیچ کس از ملت یهود و مسیحی نمیماند مگر آنکه پیش از مرگ به او ایمان آورد و [آن حضرت] پشت سر مهدی علیهالسلام نماز میگذارد.۳۲»
بیگمان بر هر پژوهشگر آگاه روشن است که روایات اسلامی و اعتقادات مسیحی در رابطه با ظهور از نزدیکی فراوانی برخوردار میباشند. مقایسه خبرهای رسیده از روایات اسلامی در رابطه با پیشرفت غیر قابل تصور علوم در زمان ظهور33؛ ایجاد رفاه اجتماعی34؛ علائم ظهور35 و دیگر موارد، با آنچه آمد به روشنی این مدعا را ثابت میکند.
این مسأله به خودی خود میتواند زمینههای گفت وگو و هماندیشی بین انتظار اسلامی و مسیحی را فراهم آورد. ناگفته نماند که حتی در برخی از انجیلهای مورد پذیرش گروهی از پروتستانها، به روشنی از ظهور نجات دهندهای صحبت به میان میآید که از فرزندان پیامبر عربی است: «مسیح در وصایای خود به شمعون پطرس میفرماید: ای شمعون! خدای من فرمود، تو را وصیت میکنم به سید انبیا که بزرگ فرزندان آدم و پیغمبران امی عربی است. او بیاید، ساعتی که فرج قوی گردد و نبوت بسیار شود و مانند سیل جهان را پر کند.۳۶»
بازگشت مسیح از زاویهای دیگر
همان گونه که پیش از این گذشت هزاره گرایی در میان مسیحیت همواره وجود داشته است. این اندیشه اگر چه در طول تاریخ دارای اوج و افولهای بسیار بوده است اما همینک با گذر از قرن بیستم و ورود به قرن بیست و یکم امیدهای تازهای را پدید آورده است.
با نگاهی به پایگاههای اینترنتی و حجم گسترده اطلاعات آنها، شور انتظار به راحتی قابل لمس است37. این مسأله به تنهایی خطر خیز نیست، اما اگر این مطلب را به علاوه وقوع انقلاب اسلامی، ادعای زمینه سازی ظهور ـ که به وسیله برخی روایات نیز تأیید میشود 38ـ، نگاه جهان شمول اسلام،۳۹ جذابیتهای ذاتی شیعه و محتوای غنی آن در نظر بگیریم، مسأله پیچیدهتر خواهد شد.
حال اگر به آنچه گذشت تمامیتطلبی غرب، نظریه جهانی سازی، اندیشه پایان تاریخ فکویاما و جنگ تمدنها را بیافزائیم خواهیم دید، اندیشه انتظار یکی از میادین چالش خیز بین جهان اسلام به ویژه ایران و دنیای غرب است. ساخت فیلمهای روز استقلال، آرماگدون و ماتریکس در پایان دهه نود و نوشته آداموس در دهه هشتاد نمادی از همین تقابل است. تقابلی که با گذشت زمان روز به روز جدیتر میشود.
پی نوشت ها :
18ـ آشنایی با ادیان بزرگ، ص170.
19ـ جهت اطلاع ر.ک: توفیقی، حسین، هزاره گرایی در فلسفه تاریخ مسیحیت، مجله موعود، شماره17، ص14 ـ ۲۰.
20ـ انجیل متا، باب ۲۴:۳۶.
21ـ لوقا، باب12:۴۰.
22ـ لوقا، باب12 : ۳۵ ـ ۴۰.
23ـ انجیل متا، باب ۶: ۱۰.
24ـ همان، باب24:۲.
25ـ مکاشفه، باب17:۱۴ و باب19:۱۶.
26ـ دانیال، باب2 :۴۴ ـ ۴۵.
27ـ انجیل متا، باب ۲۴: ۲۹ ـ ۳۰.
28ـ مرقس، باب ۱۳: ۲۴ ـ ۲۷.
29ـ کورانی العاملی ،علی، عصر ظهور، ص ۳۴۱، به نقل از ابن حماد، الفتن (خطی)، ص ۱۶۲.
30ـ نک: مجمع البیان، ج3، ص212؛ نمونه، ج4، ص204؛ المیزان (عربی)، ج5، ص143؛ همچنین در رابطه با آیات عروج و تصلیب عیسی علیهالسلام نک:آل عمران/۵۵؛ نساء/۱۵۷ ـ ۱۵۸.
31ـ نبی اسلام صلیاللهعلیهوآله ، بحار الانوار، ج ۱۴، ص ۳۴۴؛ همچنین نک: صحیح بخاری، ج ۴، ص ۱۴۳ و صحیح مسلم، ج ۱، ص ۹۴.
32ـ بحار الانوار، ج ۱۴، ص ۳۴۹.
33ـ حدیث از امام صادق علیهالسلام ، بحار الانوار، ج52، ص336.
34ـ بحار الانوار، ج51، ص868.
35ـ نک: میزان الحکمه، ج1، ص177 به بعد.
36ـ همشهری، ۲۶/۱۰/۷۴، به نقل از مصلح جهانی؛ نقل از (آرمان شهر در ادیان)، بزنونی، محمد علی، پگاه، ش24، ص2.
37ـ جهت اطلاع بیشتر نک: سید احمد رضا یکانی فرد، آخرالزمان، منجی گرایی در اینترنت، مجله موعود، ش31، ص64 به بعد.
38ـ نک: عصر ظهور، علی کورانی، ص299 به بعد.
39ـ الاسلام یعلوا ولا یعلی علیه؛ پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله وسایل الشیعه، ج26، ص14.
منبع: www.bfnews.ir
مقالات مرتبط
• اندیشه انتظار در ادیان جهان (۱)
• اندیشه انتظار در ادیان جهان (۲)
• اندیشه انتظار در ادیان جهان (۳)
برگرفته از سایت :راسخون
