
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۹۱/۵/۷
بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
در رمضان ۹۱، در استان سرسبز مازندران، موضوع بحثمان دربارهی گناه است، جبران گناه، دوری از گناه، سیمای گنهکار، سیمای متقین، یک خرده راجع به اینها صحبت میکنیم. چون سوژهی ما این بوده که امیرالمؤمنین از پیغمبر پرسید: بهترین کار در ماه رمضان چیست؟ فرمود: تقوا. بهترین زمانها ماه رمضان است. در ماه رمضان بهترین کارها دوری از گناه است.
در این جلسه دو تا تابلو داریم. یکی سیمای خلافکار، گنهکار و یکی سیمای متقین. ماجرای یوسف و برادرانش. فیلم یوسف هم پخش شده، خیلیها هم قصهاش را میدانند. ولی این به صورت یک تابلو دربیاید قشنگ است. آدم مقایسه میکند. چون قرآن چند صد آیه، من حدود ۳۵۰ آیه در قرآن پیدا کردم. که قرآن دوقلو حرف میزند. میگوید: این یا آن؟ «هَلْ یَسْتَوِی الْأَعْمى وَ الْبَصیر» (انعام/۵۰) «أَمْ هَلْ تَسْتَوِی الظُّلُماتُ وَ النُّور» (رعد/۱۶) «مِثْقالَ ذَرَّهٍ خَیْراً» (زلزله/۷) ،«مِثْقالَ ذَرَّهٍ شَرًّا» (زلزله/۸) این یا آن، این یا آن؟ یعنی وقتی آدم یک چیزی را با هم مقایسه کرد، بیشتر شناخته میشود. ما طلبهها میگوییم: «تعرف الاشیاء باضدادها» یک آدم معمولی که در خیابان راه میرود آدم حساس نمیشود که این قدش چقدر است؟ اما اگر یک آدم معمولی کنار یک آدم قد بلند بود، کوتاهیاش معلوم میشود. کنار یک آدم قد کوتاه بود، بلندیاش معلوم میشود.
پس موضوع بحثمان، سیمای کسی که از گناه دوری کرد یا گرفتار گناه شد. سیمای گرفتار به گناه، و سیمای پرهیزکار از گناه.
۱- تکیه بر خدا، نه داشتههای خود
مقایسه یوسف و برادران یوسف، در سورهی یوسف.
۱- یوسف میگفت: «ربّی»: خدا به من داده است. «آتانی»: خدا به من داده است. ولی برادران میگفتند: «نَحنُ». «نَحْنُ عُصْبَه» (یوسف/۸) ما هستیم که یک جمعی هستیم. یوسف یکی بود، میگفت: خدا. برادران که ده، دوازده نفر بودند، میگفتند: ما. «عصبه» از عصب، رشتههایی است که به هم پیوند دارد. ما چند تا برادر هستیم به هم چفت شدیم، جوش خوردیم و هم فکر و هم هدف هستیم. او یک بچه است. این خودش یک درس است. نمیگوید: من در المپیاد شاگرد اول شدم. من وزنه بردار شدم. من حالیاش میکنم. اینقدر من من نگوییم. هرکس هرچه دارد از خداست.
وقتی نماز میخوانید میگویید: «بحول الله و قوته اقوم و اقعد». «اقوم» یعنی بلند میشوم. «اقعد» یعنی مینشینم. بلند میشوم، مینشینم، اما دست خودم نیست. «بحول الله و قوته» اگر خدا حافظه را از شما بگیرد، اسمت را هم فراموش میکنی. کسی چیزی از خودش ندارد. تلویزیون گاهی برنامهی کودکان یک عروسک میآید سرش را تکان میدهد، با عروسک دیگر صحبت میکند، این یک کس دیگر پشت پرده است. این عروسک باورش نیاید که خودش حرف میزند. یک نخ است با آن نخ این را حرکت میدهد. کاغذ اسکناس پز ندهد، که من قیمتی هستم. یک نخی در اسکناس است که آن نخ به اسکناس ارزش میدهد.
الآن بنده اینجا حرف میزنم. حافظهی من از اوست. نفس من از اوست. عقل من از اوست. بیانم از اوست. اینکه کدام حرف را چه زمانی بزنم. کدام حرف چه زمانی اثر کند. خدا به پیغمبرش میگوید: ولو تو پیغمبر هستی ولی «إِنَّکَ لا تَهْدی» (قصص/۵۶) تو نمیتوانی هدایت کنی. «ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ» (مائده/۹۹) تو یک مطلبی را ابلاغ میکنی. اما اثرش برای من است. انسان خدا را فراموش نکند، من من نگوید.
برادران میگفتند: «إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ» (یوسف/۱۲) وقتی میخواستند یوسف را ببرند، پدرش گفت: میترسم او را ببرید و سر به نیست کنید. گرگ او را بخورد. گفتند: ما؟ «إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ»، «إِنَّا» یعنی ما. «إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ» (یوسف/۱۱)، «إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ» ما او را حفظ میکنیم. «إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ» ما خیرخواه او هستیم. «نَحْنُ عُصْبَه»! ببینید ما، ما، ما… دائم میگفتند: ما. اما یوسف میگفت: خدا، خدا!
۲- یوسف از گناه فرار کرد. فرار از گناه، چون وقتی زلیخا گفت: بیا با هم خلوت کنیم. گفت: «مَعاذَ اللَّه» (یوسف/۲۳)! «مَعاذَ اللَّه» همان اعوذ بالله است. پناهندگی خدا را خواست. اما برادران یوسف به سوی گناه رفتند. آنها یوسف را گرفتند، تا او را در بیابانها ببرند، در چاه بیاندازند. یکی از گناه فرار میکند. یکی به سوی گناه میرود. او گفت: «مَعاذَ اللَّه» او گفت: «أَرْسِلْهُ مَعَنا غَداً یَرْتَعْ وَ یَلْعَب» (یوسف/۱۲)
۳- یوسف یک نفر با خدا بود، پیروز شد. آنها یک گروه غافل شکست بودند خوردند. یوسف، یک تنه با خدا بود و پیروز شد. آنها جمعیت غافل از خدا شکست خوردند.
۴- یوسف از خودش ستایش نکرد. از خود ستایش نکرد ولی آنها از خودشان ستایش کردند. دائم میگفتند: «نَحْنُ عُصْبَه». ما هستیم که… کسی از خودش ستایش نکند.
قرآن یک آیه دارد میگوید: «فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُم» (نجم/۳۲) اینقدر از خودت تعریف نکن. امیرالمؤمنین میفرماید: بعضیها به هم قرض میدهند. من از او تعریف میکنم و او از من تعریف میکند. «یَتَقَارَضُونَ الثَّنَاء» (نهجالبلاغه/ص307) «یَتَقَارَض» یعنی قرض میدهند.او تعریف او را میکند، او تعریف او را میکند. یعنی تملق!
۲- کتمان عیوب دیگران، نه افشاگری یا اتهام زنی
۵- یوسف، عیبی را هم که بود کتمان کرد. برادرها عیبی را هم که نبود تهمت زدند. وقتی جام چون فیلمش را دیدید آشنا هستید. وقتی ظرف آبخوری دربار، در خورجین برادر یوسف پیدا شد، گفتند: این یک برادر داشت، او هم دزد بود. اگر این سرقت کرده، «سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْل» (یوسف/۷۷) قبل از ایشان هم یک داداش داشت، به نام یوسف… نمیدانستند که این خود یوسف است. گفتند: اگر لیوان در خورجین گندم بنیامین پیدا شده، ناراحت نباش، اینها فامیلاً دزد هستند. یک داداش هم داشت او هم… «أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْل»، قبلاً دزدی کرد. آنوقت قرآن میگوید: «فَأَسَرَّها یُوسُف» (یوسف/۷۷) یعنی یوسف این تهمت را در دلش نگه داشت «وَ لَمْ یُبْدِها لَهُم» نگفت: خجالت بکشید. داداشم دزد بود. یعنی من دزد بودم؟ میخواهم چه بگویم؟ یک متقی، عیبی را هم که هست، نمیگوید. آدم بیتقوا، عیبی را هم که نیست خلق میکند. حالا شما ببینید، ما واقعاً یوسفی هستیم؟ یعنی در جریانی که بر زندگی، حاکم است. قصه یوسف برای این است که آدم خودش را تطبیق بدهد. اگر به یک دختر پاکی، به یک پسر پاکی، به یک زن و شوهر پاکی تهمت زدی، در خط برادران یوسف هستی. اما اگر یک عیبی را با اینکه میدانی، آبرویش را حفظ کردی، یوسف هستی.
۳- احترام پدر و مادر، کاری یوسفی!
۶- یوسف احترام پدر را گرفت. «وَ رَفَعَ أَبَوَیْه» (یوسف/۱۰۰) وقتی پدر و مادرش را دید، گفت: شما بروید روی تخت بنشینید. «وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَى الْعَرْش» عرش یعنی کرسی. برو روی بلندی بنشین. پدر و مادرش را گفت جایگاه بالا بنشینید. اما برادران یوسف چه گفتند؟گفتند: «لَفی ضَلالِکَ الْقَدیمِ» (یوسف/۹۵) تو از قدیم منحرف بودی، هنوز هم منحرف هستی. «ضلال» گمراهی. او احترام پدر و مادر را گرفت، او به پدر و مادر جسارت کرد. دختر و پسرها! اگر احترام پدر و مادر گذاشتید، در خط یوسف هستید. اگر به پدر و مادر… اَه! تو که نمیفهمی. اصلاً مادرم نمیفهمد، پدرم نمیفهمد. پدر بزرگ و مادربزرگ نمیفهمد. «ضلال مبین» یعنی نمیفهمد. در اشتباه است. اگر به پدر و مادر جسارت کردی، از برادران یوسف هستی. اگر احترام کردید، یوسف هستید. اصلاً قرآن نازل شده، برای اینکه قرآن یک خطکش است، خودمان را با آن خطکش متر کنیم. و الا مگر خدا میخواهد قصه بگوید؟ قصههای قرآن خیلی نکته دارد.
سالهای قبل ما از قصهی یوسف، هشتصد، نهصد نکته درآوردیم. گفتیم: هرکس به این هشتصد تا، صد تا اضافه کند یک عمره جایزه دارد. خوب کسی هم میتواند وارد شود که یک خرده آشنا باشد با تاریخ یوسف و قصههای یوسف و تفسیر یوسف و حدود هفتاد رساله از اطراف ایران آمد و یکی هم برنده شد. بعد دیدم عجب، اینهایی که رفتند مطالعه کنند، صد تا اضافه کنند، یک چیزهایی هم اضافه کردند که در کتابهای تفسیر هم نیست. ما آنها را هم به تفسیر خودمان اضافه کردیم، حدود سیصد، چهارصد تا لطیفه و نکته. بعد مقابل آن یک علامت ستاره گذاشتیم. در مقدمه نوشتم: خواننده عزیز! آن جاهایی که مقابلش ستاره دارد، از من نیست. در کتابهای تفسیر هم نیست. بچههای ایران فکر کردند و خودشان از این نکته درآوردند. الآن کتاب «یوسف قرآن» حدوداً هزار و چهارصد نکته دارد. سورهی یوسف چند صفحه است؟ ده صفحه. با همین قرآنهای عثمان طه، سورهی یوسف ده، یازده صفحه است. کدام قصه نویس در تاریخ میتواند یک متنی بنویسد، ده صفحه هزار و چهارصد نکتهاش گیر یک طلبه آمده است، من که علامه نیستم. من نه فقیه هستم، نه فیلسوف هستم، نه عارف هستم، نه شاعر هستم، نه محقق هستم، نه تحلیلگر سیاسی هستم. هیچی! یک طلبه هستم، یک خرده فکر کردم. چه کسی میتواند یک قصه بنویسد که هزارها نکته در آن باشد. نفهمیدیم قرآن چیست. احترام به پدر و مادر، «وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَى الْعَرْش» توهین به پدر «لَفی ضَلالِکَ الْقَدیمِ». چند تا شد؟ کسی نوشت؟ شش تا.
۴- تلاش برای وحدت خانواده، نه جدایی و تفرقه
۷- یوسف عامل وحدت بود. «وَ أْتُونی بِأَهْلِکُمْ أَجْمَعینَ» (یوسف/۹۳) گفت: بروید همه خانواده را با هم بیاورید در مرکز، «أَجْمَعینَ» یعنی جمعتان، همه با هم باشید. اما برادرهای یوسف گفتند: این یوسف را در چاه بیاندازیم تا خودمان باشیم. دیگر ذهن پدر متوجه یوسف نشود. تمام فکر پدر متمرکز ما شود. «یَخْلُ لَکُمْ» (یوسف/۹) یعنی خالی شود، «وَجْهُ» هم یعنی صورت. «أَب» هم یعنی پدر. «یَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبیکُم» یعنی با این قیافه، یعنی فقط ما را ببیند. میگفتند: پدرمان یک دلش با ما است، یک دلش هم به یوسف. ما یوسف را سر به نیست کنیم که تمام توجهاش به ما باشد. اینکه زنها از هوو بدشان میآید، برای این است که میگویند: وقتی شوهر ما دو تا زن داشت، علاقه و عشقش پخش میشود، این باید چنین باشد. فقط متوجه ما باشد. تحلیل زنها این است، درست هم هست. نمیدانم شاید هم درست نباشد. گفتند: یوسف را نابود کنیم که توجه پدرمان…
یوسف گفت: همه با هم باشیم، آنها گفتند: نه با هم نباشیم. یوسف نباشد، ما باشیم. این خیلی جاها هست. یک کسی بگوید: هرچه داریم با هم بخوریم، یکی بگوید: نه، خودت بخور، لبت را پاک کن و به آنها نده! در خانهها الآن هم یوسف هست و هم برادر یوسف. در همهی خانهها هست. شاعر داریم شعرش را فتوکپی میکند و به باقی شعرا میدهد. شاعر هم داریم میگوید: اصلاً ضبط نکنید. میخواهم شعرم منحصر به خودم باشد. عروس داریم پیراهن عروسی که تمام شد، به مادرش میگوید: الحمدلله ما عروسیمان تمام شد. این پیراهن کلی قیمتش است. بدهم چهار تا عروس دیگر هم بپوشند. عروس هم داریم پیراهن عروسیاش را سی سال آویزان میکند، یک عروس دیگر از این پیراهن خیر نمیبیند. از اینکه پیراهن عروس را به یک عروس دیگر میدهی یا نه. یوسف هستیم یا برادرانش؟ بنده یادداشتهایم را اگر به یک طلبهی دیگر دادم معلوم میشود، در خط یوسف هستم. اگر گفتم: راضی نیستم، بر پدر و مادر کسی که یادداشتهای مرا بردارد لعنت! ای بابا، خوب تو در این مسجد این حدیث را خواندی، بگذار یک نفر دیگر هم این حدیث را در یک مسجد دیگر بخواند.
ما آدم داشتیم تولید قالی میکرد در یک شهری، حالا کار ندارم بگویم کاشان! نقاش را در خانه میآورد، به آن نقاش تریاک میداد، کباب برگ میداد، میگفت: در خانهی من نقشه بکش که این نقشه از خانه بیرون نرود. قالیهایی که من تولید میکنم نقشههایش منحصر به فرد باشد. نمونه نداشته باشد در دنیا. البته به جایی نرسید. رزق خدا دست این تیزبازیها نیست. یکوقت ممکن است قالی تولید کنی که بهترین نقشه در آن باشد. نقشه را هم به نقاش بگویی، راضی نیستم نسخه برداری کنی. الآن آمریکا برادر یوسف است. ایران یوسف است. ایران اختراعاتش را در اختیار کشورهای دیگر میگذارد، ولی آمریکا انرژی هستهای که به ما نمیدهد هیچ، اگر خودتان هم بفهمید میگوید: نه، نفهم! خودت هم نباید بفهمی. خودت هم نباید داشته باشی.
الآن در خانهها، در مدرسه، در آخوندها، خیلی جاها، همهجا هم یوسف هست و هم برادران یوسف. این قصهی یوسف را که میگویند: بخوان، یعنی تدبر کن! وگرنه حالا یوسف بود، خوب بود که بود. او را بردند، خوب بردند که بردند. به من چه! به اسم بازی او را بردند. خوب! به اسم بازی او را بردند، به من چه! پرتش کردند، خوب به من چه، پرتش کنند. اگر داستان یوسف را اینطور بگوییم، یک قصهی خشک بی خاصیت! اما اگر اینطور گفتیم، یوسفی بود. جوانها همه یوسف هستید. حسود داشت، جوانها همه شما حسود دارید. هرچه عکس سکس بخواهی برایت با ماهواره میفرستند. اما فرمول انرژی هستهایاش را آمریکا برایت نمیفرستد. عکسهای سکس را، هرچه شما را بیحیا و هرزه کند برایت مفت میفرستد. اما هرچه به شما رشد علمی بدهد، ممنوع است. خوب نمیفهمی حسود کیست؟ حسود کسی است که قرآن میگوید: علامت حسود این است که «إِنْ تُصِبْکَ حَسَنَهٌ تَسُؤْهُم» (توبه/۵۰) اگر به شما خیر برسد، ناراحت میشود. اگر به شما شر برسد، کیف میکنید. اگر شما عیاشی کنید، لذت میبرد. اگر شما اختراعی کنید، ناراحت میشود.
یوسفی بود، جوانهای ایران! همه شما یوسف هستید. حسود داشت، همهی شما حسود دارید. علامت حسود این است که نمیخواهد شما رشد کنید. سکس برایت میفرستد و اطلاعات علمیاش را به شما نمیدهد. او را بردند، جوانها، همهی شما را میبرند. به اسم بازی او را بردند، جوانها شما را هم به اسم بازی میبرند. پرتش کردند، شما را هم پرت میکنند. میگویند: بنشین، فلان کشور به فلان کشور گل میزند. تمام جوانها، با تمام توجه میخواهند ببینند توپ فلان کشور کجا رفت؟چرا؟ برای اینکه نفهمد نفتش کجا میرود. نفهمد پولهای مملکت کجا خرج میشود. نفهمد چه کسی حکومت میکند؟ چه کسی لیاقتش را دارد؟ چه کسی لیاقت ندارد؟ شما حواست باید جمع این توپ باشد که نفهمی چه خبر است. باید بفهمیم که بعضیها… ما با ورزش که موافق هستیم. ورزش درست است. اما ورزشی که بالاخره زرنگی برای کار باشد. نه خروجیاش مشت و لگد و آتش زدن اتوبوس و نمیدانم هرزهگویی و بد اخلاقی و… ورزشی که در آن سلامتی باشد برای یک کار مهمتر. نه ورزشی که در آن جر و بحث و دعوا باشد برای یک کار، اهداف دیگر.
۵- عزّت، در گرو تقوا و صبر
۸- یوسف که بود؟ یوسف میگوید: عزت میخواهی، از تقوا است. «إِنَّهُ مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِر» (یوسف/۹۰) این هم آیهی قرآن است. یوسف گفت: دلیل اینکه من عزیز شدم، چون تقوا داشتم و مقاومت کردم. تقوا و مقاومت عامل پیروزی است. آنها چه میگفتند؟ آنها میگفتند: انحصار طلبی عامل عزت است. «أَوِ اطْرَحُوهُ» طرحش کنید، «أَرْضاً» ببریم در یک بیابانی که «یَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبیکُمْ» (یوسف/۹) پدر ما دیگر او را نبیند و مجبور شود، تمام توجهش به ما باشد. او عزت را در یوسفکشی میبیند، یوسف عزت را در تقوا میبیند.
در جامعهی ما میگویند: اولاد کمتر، زندگی بهتر! بعضی از عروس و دامادها و زن و شوهرها میگویند: یک بچه بس است. دو تا بچه بس است. میگوییم: چرا؟ میگوید:میخواهم برسم تربیتش کنم. اینقدر آدم داریم که دو تا بچه دارد، دو تا جانور هستند. و اینقدر آدم داریم، نه تا بچه دارد، ده تا بچه دارد، ده تا گل هستند. چه کسی گفت هرکه اولادش کمتر است به تربیتش رسیده است؟ یک آمار علمی بدهید. آخر مملکت ما پر از استاد دانشگاه و لیسانس و فوق لیسانس و دکتر است. یک آمار بدهید بنده تقاضا میکنم یک آمار بدهید که آنهایی که بچهشان کمتر است، تربیت بچهشان بهتر است. اینطور نیست. تربیت مربوط به تعداد نیست. آدم ممکن است چهار تا کار داشته باشد برسد، آدم هم هست یک کار دارد و این را هم خراب میکند. آدم هم هست که سه تا کار دارد و هر سه را هم درست انجام میدهد.
یوسف دوید، زلیخا هم دوید. یوسف دوید که گناه نکنند. زلیخا عقب او میدوید که گناه بکند. فیزیکاش هر دو یکی است. شیمیاش فرق میکند. من این را یک وقتی هم گفتم. اجازه بدهید تکرار کنم. نسلها عوض میشود. الآن دو سه نسل پای تلویزیون عوض شدهاند.
۶- تفاوت نظام ولایت فقیه با نظام شاهنشاهی
یک کسی از من پرسید: فرق بین شاه و ولی فقیه چیست؟ زمان شاه به شاه بله قربان میگفتیم. حالا هم به ولایت فقیه باید بله قربان بگوییم. ما در سپاه و ارتش و بسیج و امت باید بگوییم، بله قربان! حالا یا رییس ما شاه باشد، یا ولی فقیه.
به او گفتم: قصهی یوسف را بلد هستی؟ گفت: بله. گفتم: زلیخا وقتی درها را بست و از یوسف تقاضای گناه کرد، چه شد؟ یک خرده فکر کرد و گفت: هیچی! درها را که بست یوسف پا به فرار گذاشت. گفتم: زلیخا چه کرد؟ گفت: او هم عقبش می دوید. گفتم: پس او میدوید و من میدویدم. فرق این دو تا چیه؟ یوسف میدود که گناه نکند، زلیخا عقب او میدود که گناه کند. فیزیکاش هر دو میدوند، شیمیاش فرق میکند.
فقیه را میگوییم بله قربان، شاه را هم میگفتیم: بله قربان، منتها شاه فاسق است و فقیه عادل. شاه نظر خودش را میگفت. فقیه نظر پیغمبر و امام صادق و قرآن را میگوید. هدف شاه این است که آمریکا راضی باشد، هدف فقیه رضای خداست. بله قرآن به عادلی که نظر پیغمبر را برای رضای خدا میگوید، فرق میکند با بله قربان به فاسقی که نظر شخصیاش را برای رضای آمریکا میگوید. بله قربان، بله قربان است. جراح و چاقوکش هردو شکم پاره میکنند. چاقوکش شکم پاره میکند بکشد، جراح شکم را پاره میکند، نجات بدهد. نیتها خیلی فرق میکند. کسی که ورزش کمر میکند با کسی که رکوع و سجود میکند، هردو خم و راست میشوند، فرق میکند.
۷- پذیرش زندان، برای حفظ دین
۹- یوسف برای تقوا میگوید: زندان بهتر است. برادران بیتقوا میگویند: برادرکشی بهتر است. قرآن بخوانم. قرآن میگوید: «رَبِّ السِّجْن» (یوسف/۳۳) خدایا من زندان بروم، که گیر زلیخا، گیر گناه نیافتم. حاضر است از شهرش، از رفاه بگذرد. افرادی هستند به خاطر رفاه حاضر هستند برادرشان را بکشند. او برای اینکه به خیال خودش عزیزتر شود، میگوید: برادر را بکشیم تا عزیز شویم. یوسف میگوید: زندان بروم که گناه نکنم. او میگوید: بالاترین گناه را بکنم، برادر خودم را، برادر معصومم را بکشم، یکی برای رفاه همه غلطی میکند. یکی رفاه را از دست میدهد که…
یک جوان را میبیند از تیپاش خوشش میآید. از فامیلش، به چه ماشینی! چه هیکلی! آه میکشد که زن این شود. میگوییم: خانم، این جوان نماز نمیخواند. این اهل مشروبات است. این فکرش سالم نیست. میگوید: ببین چه خانهای دارد؟! خانهی دربست، ماشین، دخترش را آتش میزند به خاطر یک خانه و ماشین. بابا، ماشین جماد است. خانه جماد است. دختر تو آدم است. آدم را فدای یک جماد میکنی.
یک بچه مسلمان دیگر میخواهد ازدواج کند. همه کمالاتی را دارد، حالا وضع مالیاش کمرنگ است. هیچکس به او دختر نمیدهد. خانه داری؟ نه. خوب ندارد، مگر خودت وقتی میخواستی داماد شوی، خانه داشتی؟ ۹۵ درصد شاید هم بیشتر، خوب حدود بگوییم که دروغ نشود. اکثر قریب به اتفاق جوانها لحظهی داماد شدن خانه نداشتند. بعد کم کم خانهدار شدند. چه گیری است که میدهی که داماد باید خانه داشته باشد. یکی میگوید: آقا خانه و زندگی نمیخواهم. یوسف در کاخ بود. اما میگوید: مرگ بر کاخ! خدایا بروم زندان، دین من حفظ شود بهتر است. افرادی هستند برای اینکه در کاخ زندگی کنند، هزار تا دروغ میگویند.
۱۰- یوسف تدبیر کرد. برادرها هم تدبیر کردند. تدبیر یوسف برای این بود که مردم را از قحطی نجات بدهد. فرمود: هفت سال گندم بکارید، گندمها را درو کنید، در خوشهاش باشد. چون گندم در خوشه که باشد، آن زمان که سیلو نبوده. گندم در خوشه، حفاظت میشود. هفت سال گندم بکارید، در خوشه باشد. گندمها را یکجا جمع کنید. جیرهبندی کنید، سوء استفاده نشود. تدبیر یوسف برای نجات مردم از قحطی بود. تدبیر برادران یوسف، برای کشتن برادر بود. یکی نقشه میکشد تا جامعه را نجات بدهد. یکی نقشه میکشد برادر خودش را بکشد.
۱۱- یوسف دور از پدر عزیز شد. زنهای مصر وقتی دستشان را بریدند، گفتند: «مَلَکٌ کَریمٌ» (یوسف/۳۱) این فرشته است. این که بود؟ فرشته است. اما برادرهای یوسف کنار پدر تحقیر شدند. گفت: «سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ» (یوسف/۱۸) نفس بر شما حاکم شد. شما حسادتتان گل کرد. اگر خدا خواسته باشد عزت بدهد، نوجوانی را در کشور بیگانه عزیز میکند. پسر کنار پدر ذلیل میشود. الله اکبر! من دخترم را به آن منطقه نمیدهم. ما ساکن آن منطقه هستیم. داماد میخواهد دختر من را ببرد، من دلتنگ دخترم میشوم. به این دختر نمیدهم! میخواهم دختر کنارم باشد، خوش باشم. اگر بنا باشد خوش باشی، دخترت در یک شهر دیگر هم برود زندگیشان شیرین است. با تلفن خوشیهایش را به تو میگوید، در تلفن میگویی: الحمدلله! الحمدلله! الحمدلله! اگر هم بناست ناخوش باشی، خانهاش کنار تو است، زجرت میدهد. گاهی بچهها کنار خانه هستند، دائم تلخیها، ساعت به ساعت به اینها منتقل میشود. اگر بنا باشد تلخ باشد، کنار خانه هم تلخ است. بنا باشد خوش باشد یک خرده عقبتر هم خوش است. یوسف دور بود، زنها گفتند: «مَلَکٌ کَریمٌ»، برادرها کنار پدر بودند، گفت: «سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ».
۱۲- یوسف در غیاب خیانت نکرد. با اینکه شوهرش نبود، زلیخا درها را که بست، شوهرش نبود. دور از شوهر خیانت نکرد. ولی برادران روبروی چشم پدر خیانت کردند. گفتند: «فَأَکَلَهُ الذِّئْبُ» (یوسف/۱۷)
۱۳- یوسف به همه امکانات رسید. «إِنَّکَ الْیَوْمَ لَدَیْنا مَکینٌ أَمینٌ» (یوسف/۵۴)، «مَکَّنَّا لِیُوسُف» (یوسف/۲۱) یوسف به همه امکانات رسید، برادرها محتاج یک کیلو گندم شدند. خیلی تابلو قشنگی است.الله اکبر! تقوا چه میکند. به خاطر تقوا به همه امکانات رسید، برادرها به خاطر بیتقوایی گدا شدند.
۸- کمک به دیگران، حتی در زندان
۱۴- یوسف در زندان به غریبهها کمک کرد. وقتی یوسف را زندان کردند، کمک زندانیها میکرد. در فیلم هم دیدید. یوسف به غریبهها کمک کرد. برادران یوسف، یوسف را در چاه قرار دادند، به خودیها کمک نکردند. یوسف به غریبهها کمک کرد، این به خودیها هم کمک نکرد. آدم داریم وام قرض الحسنه به غریبهها میدهد. آدم داریم پسرخالهاش، پسر عمویش، پسر داییاش، فامیلش نیازمند است، این هم دارد که کمک کند. اما کمک نمیکند.آدمهایی هستند به فامیلشان هم کمک نمیکنند، آدمهایی هستند به غریبهها هم کمک میکنند. خیلی قشنگ پیداست که چه کسی یوسف است و چه کسی برادران یوسف!
۱۵- یوسف یکی بود، همه را شناخت. «فَعَرَفَهُمْ» (یوسف/۵۸) یوسف همه برادرهایش را شناخت. آنها چند تا بودند، برادرشان را نشناختند. آخرش گفتند: این کیست که نامه پدر را دست او دادیم، گریه کرد. به چشمش مالید. احوال پدر ما را پرسید. آخرش گفتند: «أَ.. أَ.. أَ… انت یوسف؟» تو یوسف هستی؟ گفت: «أنا یوسف». من چهل سال پیش از شما جدا شدم حالا اینطور شدم. یوسف یکی بود همه را شناخت، آنها چند تا بودند، نشناختند.
میپرسید: چطور امام زمان همه را میشناسد، ما او را نمیشناسیم؟ چون حدیث داریم امام زمان را که میبینید، میگویید: اِ… ایشان است؟ من ایشان را یکبار دیگر دیدم. من دوبار دیگر هم ایشان را دیدم. امام زمان که ظهور کند، بعضیها خواهند گفت: ما او را دیدیم. بله، امام زمان ما را میشناسد. ما او را نمیشناسیم. یوسف یکی بود همه را شناخت، آنها خیلی بودند، یکی را نشناختند.
۱۶- آخرین کلمه، یوسف با آن همه ظلم، همه را بخشید. گفت: «لا تَثْریبَ عَلَیْکُم» (یوسف/۹۲) همه را بخشیدم. اما برادران یوسف با همه ظلمی که کردند، باز هم گفتند: برادر ما دزد بوده است.
ماه رمضان بینندهها بحث را گوش میدهند. اگر بخشیدی، یوسف هستی. نبخشیدی، برادران یوسف هستی. اگر به غریبهها کمک کردی، یوسف هستی. به خودیها هم کمک نکردی، برادران یوسف هستی. خیلی تابلو قشنگی است. آرزوی من است بیاید زمانی که ما مزهی قرآن را بفهمیم. مزهی قرآن را بفهمیم دیوانه میشویم. منفجر میشویم که قرآن اینقدر نکته دارد! ده صفحه سورهی یوسف، چند هزار نکته! قرآن این است. نفهمیدیم قرآن چیست.
خدایا به آبروی خود قرآن و به آبروی قلبی که قرآن بر آن نازل شد، مزهی قرآن را به ما بچشان و ما را نژاد قرآنی و اهل بیتی قرار بده.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»