
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۸۸/۳/۲۸
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
یکی از بحثهایی که میخواهم امروز داشته باشم، بحث احترام و تحقیر است. به عنوان درس هایی از قرآن. یک جاهایی داریم احترام قائل شوید. هم یک جاهایی داریم به طرف بی اعتنایی کن. کجا احترام، کجا بیاعتنایی؟ موضوع بحث این است. کجا احترام، کجا تحقیر؟ بعضی وقتها میگویند: فلانی خاک شیر مزاج است. با همه کنار میآید. ولی درست نیست. بعضیها میگویند: فلانی اخمو است. یعنی نگاهش میکنی مثل اینکه یک ساعت دیگر میخواهند اعدامش کنند. با همه برخورد خشن دارد. به قول شهید مطهری دافعه کجا و جاذبه کجا؟ کجا توّلی، کجا تبّری؟ کجا اعتنا، کجا بیاعتنایی؟ اول جایی که باید ادب داشته باشیم، نسبت به خداوند متعال.
۱- حفظ قداست نام و صفات خداوند
ادب و احترام و قداست برای ذات مقدّس خداوند. ۱- ایمان به خدا ۲- توکّل به خدا ۳- پناه بردن به خدا از شرها، اطاعت از اوامر خدا، احترام اولیای خدا، احترام خانهی خدا و مساجد، احترام کتاب خدا، احترام نام خدا، «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى» (اعلی/۱) «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ» یعنی حتی اسم خدا را هم باید دست بیوضو به الله نگذاریم. اینها که زنجیر طلا گردن میکنند، الله و علی و محمد و اینها نوشته، دو تا گناه میکنند. یک اصل طلا، یکی اینکه بدن بیوضویشان به این اسمها میخورد. افرادی که پیشانیبند میبندند و وضو ندارند، حالا اگر آیهی قرآنی یا اسم الله یا اهل بیتی یا پیغمبری باشد، این ولو فکر میکند چون حزب اللهی است پیشانیبند بسته است، ولی چون اگر وضو نداشته باشد این گناه دارد. اسمها قداست دارد.
۲- احترام نام و جایگاه پیامبر در سخن و رفتار
دوم پیغمبر؛ یک آیه در قرآن داریم «لا تَرْفَعُوا»، «رَفَعَ» یعنی بالا. «لا تَرْفَعُوا» بلند نکنید «أَصْواتَکُمْ» «اصوات» صوت، صوت یعنی… «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَکُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِیِّ» (حجرات/۲) یعنی پهلوی پیغمبر داد نزنید. ادب کنید. حتی داریم که نسبت به پدر و مادرت هرطور پدرت حرف میزند، یک خرده صدایت را پایینتر بیاور. مثلاً اسم من محسن است، اگر پدرم گفت: محسن! بگویم: بله! اما اگر گفت: محسن، گفتم: بله! (با تندی) خوب این بیادبی است. حدیث داریم صدای تو از صدای پدر و مادر یک خرده پایینتر باشد. «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَکُمْ»آیهی دیگری داریم که این «سبحان الله» بود. یعنی منزّه است خدا، همچنین «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى»، «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى» دوم پیامبر، راجع به پیغمبر هم داریم «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَکُمْ» صدایتان را بلند نکنید. هم داریم «لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُول» (نور/۶۳) «لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُول» پیغمبر را صدا میزنید اینطور نباشد که پسر عمه را صدا میزنی. پسرخالهات را صدا میزنی. میآمدند پشت دیوار پیغمبر میگفتند: محمد! بیا بیرون! آیه نازل شد که عمل بیادبها از بین میرود. احترام قائل شوید. اگر یک کسی مهندس است، بگویید: جناب مهندس! احمد بیا. حسین! حسین چیست؟ بالاخره این دکتر است. این عالم است. اگر عالم است و مجتهد است خوب بگو: آیت الله! اصلاً بزرگ که شده دیگر آقا بگو. پیغمبر حتی بچهها را آقا صدا میزد. آقا حسن، آقا حسین. یعنی با کُنیه، نه اینکه آقا میگفت. کُنیه! کنُیه یک کلاس بالایی از اسم است. یعنی اسم بچهها را هم قشنگ میبرد. چرا میگویی: فاطی؟ فاطمه خانم! زهرا خانم! «لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُول» سه نوع معنا شده است. یکی در صدا زدن. یکی اگر او دعوت کرد، دعوتش را اجابت نکن. بگو: گفت که گفت. «لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَیْنَکُمْ کَدُعاءِ بَعْضِکُمْ بَعْضا» (نور/۶۳) یعنی اگر همدیگر را صدا میزنید، پیغمبر را صدا میزنند، حتماً گوش بدهید. یکی «لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ» نفرین پیغمبر را حساب کنید. اگر او نفرین کند، گیراست. یعنی خلاصه برای پیغمبر حریم قائل شوید.
یکی ملائکه، افرادی ملائکه را اسم دختر میگذاشتند. من خودم هم در همین کاشان خودمان یادم هست که یک جایی مقبرهی عالمی بود، عکس فرشتهها را به صف کشیده بودند، همه دختر بودند. قرآن میفرماید: «لَیُسَمُّونَ الْمَلائِکَهَ تَسْمِیَهَ الْأُنْثى» (نجم/۲۷) فکر میکنند فرشتهها دختر هستند. اسم پیغمبر را، با کرامت ببرید. خدا میگوید: من صلوات میفرستم. فرشتهها صلوات میفرستند. بعد میگوید: تو انسان اسم پیغمبر را میشنوی، صلوات نمیفرستی؟ (صلوات حضار) «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِی» (احزاب/۵۶) این آیهی قرآن است. ولی شما ترجمهاش را بلد هستید. «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ» خدا و ملائکه دائماً صلوات میفرستند. بعد میگوید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» (احزاب/۵۶) حالا وقتی خدا و پیغمبر صلوات میفرستند، پس شما کم نگذارید. «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً» (احزاب/۵۶) (صلوات حضار)
۳- رعایت احترام نام و عنوان امامان معصوم
احترام اهل بیت، اسم امام را… امیرالمومنین (ع)، علی گفت. خوب علی گفت درست است؟ در شأن امیرالمومنین است؟ علی گفت! امیرالمومنین فرمود. امیرالمومنین (ع)، حتی حدیث داریم اگر یک کلمهای (علیه السلام) بنویسی، حدیث داریم تا این کلمه روی کاغذ هست، مورد ثواب قرار میگیرید. ممکن است که آدم یک (علیه السلام) بنویسد، این کاغذ مثلاً دهها سال بماند. شما دهها سال در حال عبادت هستی، چون ادب کردی. (علیه السلام) بگویید. ادب نسبت به اسمشان، قرآن میگوید که: «یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیرا» (احزاب/۳۳) اهل بیت معصوم هستند. اسم معصوم را با اسم گناهکار یک طور نبرید. اسم معصوم را شما، در بشقاب اگر یک بشقابی جنسش بهتر است، کنار دست نمیگذارید. در فرشها اگر یک فرشی قیمتیتر است، پیش پا نمیاندازی. فرشهای عادی را در راه پهن می کنی. اگر یک فرشی قیمتی است، یک جای برتری، قاب میکنی مثلاً به هر حال… شما پشم اگر بهتر باشد، احترام میگذاری. کتاب آسمانی، «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ کَریمٌ» (واقعه/۷۷) قرآن عظیم، قرآن مجید، چرا قرآن گفته: کریم؟ در قرآن سه تا هست. «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ کَریمٌ» در قرآن آمده است. قرآن عظیم هم آمده، قرآن مجید هم آمده است. این سه لقب در قرآن آمده است. کریم است یعنی تو هم تکریم کن. عظیم است، یعنی تو هم تعظیم کن. مجید است، یعنی تو هم تمجید کن. وقتی خدا تکریم میکند پس تو هم، خدا میگوید: عظیم پس تو هم تعظیم. خدا میگوید: مجید، پس تو هم تمجید.
اهل بیت! حرم امام رضا میروند جیغ میکشند. چرا جیغ میکشی؟ آقا دست من به ضریح نرسید. نرسد! اصلاً زیارت به معنای این نیست که آدم دستش به ضریح برسد. اصلاً همین که وارد حرم شدی، زیارتنامه هم نخواندی، نخواندی. آنجا بایست، بگو: سلام علیکم! یک زیارت میشود. شما وارد حرم شدی، یک کلمه بگویی: «السلام علیک یا امام حسین». یک زیارت کامل است. «السلام علیک یا علی بن موسی الرضا» یک زیارت کامل است. زیارت نه معنایش این است که دستمان بچسبد، نه معنایش این است که جیغ بزنیم، نه معنایش این است که فشار بدهیم، به امام صادق گفتند: شما وقتی طواف میکنی، چرا نمیروی حجرالاسود را ببوسی؟ پیغمبر میبوسید. امام فرمود: برای پیغمبر کوچه میدادند، خود مردم کنار میرفتند. پیغمبر بدون اذیّت میرفت میبوسید. الآن شلوغ است. خواسته باشم بروم باید به مردم فشار بیاورم. نمیصرفد! نمیصرفد! مردم نباید اذیّت شوند. وارد مسجد میشود میگوید: یا الله! پانصد نفر را دَمَر نگه داشته که آقا به نماز برسد. خوب به نماز نرس. تو چرا زور میگویی؟ به من چه که تو میخواهی به نماز برسی. زودتر بیا. دیر میآید که مردم همه خم شوند من برسم. این لوس بازی است. میخواهد عزاداری کند، خیابان را بند میآورد. میخواهد شتر بکشد، وسط هیئت میکشد که این شتر رَم میکند یک عده میترسند، خیابان نجس میشود، اگر باران باشد. همه آلوده. که چه شود؟ حقوق مردم خیلی مهم است. شما که سیگار میکشی، هوای اتوبوس و تاکسی و مسجد برای همه است. به چه دلیل تنفس این کنار دستیات را از بین میبری؟ شما میخواهی سیگار بکشی گناه این بنده خدا چیست که کنار دست تو نشسته است؟ مرد در خانه حق ندارد سیگار بکشد اگر زن او اذیّت میشود. خانهی خودم است. زن من است. خوب زن من است، کنیز که نیست. اگر زن از دود اذیّت میشود، سیگار کشیدن مرد حرام است. یعنی یک حرام روی حرامها است. خود سیگار کشیدن را که بعضیها هم میگویند: اگر کسی معتاد نباشد، سیگار کشیدنش هم گیر دارد. یک مقداری باید احترام قائل شویم. میشود کسی، کسی را بترساند؟ میگفت: آمدم خانهی امام صادق رنگ امام پریده بود. گفتم: آقا رنگ شما پریده است. گفت: بله!من به خانمم گفته بودم پشت بام نروید. بارها گفتم خانمها پشت بام نروند. وارد خانه شدم دیدم، خانم بچّه به بغل گرفته دارد از پلّهها به پشت بام میرود. پلّههای نردبان یا هرچه. تا من را دید چون چند بار گفتم نروید، تا من را دید ترسید. بچّه از دست او افتاد و مُرد. امام صادق فرمود: از مرگ بچهام ناراحت نیستم. از این ناراحت هستم چرا زن خود را ترساندم؟ ما میگوییم: مرد باید طوری باشد که زن از او بترسد. خوب گرگ هم همینطور است. لازم نیست مرد باشی. گرگ باش همهی دنیا از تو میترسند. اگر علامت مردی ترساندن زن است، پس رییس مردها گرگ است. همه از گرگ میترسند. مردانگی به این نیست که آدم در گوشش بزند. آقا یک سیلی به او زدم. اوه….! (خنده حضار) بسیار آدم بیخودی هستی.
۴- قداست قرآن و آیات الهی
احترام، کتاب آسمانی. قرآن را باید احترام کنیم. البته حالا اسم الله در روزنامه و اینها باشد، این طوری نیست. چون اگر ما اسم الله را دیدیم باید احترام کنیم. اما لازم نیست روزنامهها را بخوانم، ببینم… بخوانم ببینم الله اینطرف و آنطرفش نیست. به ما چه! تجسّس لازم نیست. بله اگر آیهی قرآن دیدی، بردار. آقا بارها این را به من گفتند. خیلی به من گفتند. شاید بیش از هزار بار. که شما در تلویزیون بگو که آیات و روایات در روزنامهها نباشد. گفتم: چرا؟ میگوید: برای اینکه یک وقت میبینی این روزنامه در دست و پا میافتد. خوب یکوقت میبینی. پس کبریت هم خلق نکنیم. یکوقت میبینی یک جایی آتش میگیرد. ما اگر دیدیم وظیفه داریم. اگر ندیدیم که باید باشد. حضرت سلیمان یک نامه به زن کافر نوشت. در نامهای که به دست زن کافر میرسد بسم الله نوشت. آیه ی قرآن میگوید. «إِنَّهُ مِنْ سُلَیْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» (نمل/۳۰) یعنی حضرت سلیمان بسم الله نوشت در نامهای که میدانست این نامه دست زن کافر میافتد. ما نمیتوانیم انگار…به هر حال احترام گرفتن.
احترام اهل بیت، بزرگان ما مثل علامه طباطبایی، مثل آیت الله حائری، اینها فقط ضریح را هم نمیبوسند. من دیدم آیت الله حائری را که سنگهای حرم حضرت معصومه را میبوسید. چون این مسئلهی سنگ و طلا که نیست. ما اگر در طلایی را ببوسیم، در چوبی را نبوسیم، پیداست طلا را میبوسیم. ما به خاطر حضرت معصومه میبوسیم. به خاطر امام رضا میبوسیم. حالا چه چوب باشد، چه طلا. احترام اهل بیت.
احترام قرآن؛ احترام قرآن، احترام قرآن به چاپ کردن قرآنهای مجلّل نیست. چند وقت پیش یک کسی منزل ما آمد. من هم او را نمیشناختم. منتهی قبلاً یکی از روحانیون تلفن کرد که ایشان خانهی تو میآید. او را تحویل بگیر. آمد دیدم یک قرآنی آورده تقریباً ۱۵ کیلو. گفت: چند میلیون دادم این را خریدم. هر ورقش… یک خرده نگاه کردم و گفتم: برو توبه کن. ما گاهی هم که میخواهیم تکریم کنیم، کاشیکاری میکنیم. نزدیک پشت بام. بعد هم چنان عربی است و خطهایش در هم است که هیچ جنّی نمیتواند یک مترش را بخواند. کسی هم خواسته باشد بخواند، اگر کلاه سرش باشد باید چنین کند، تازه نمیتواند بخواند. خوب این که چه؟ تکریم قرآن یعنی چه؟ اصلاً ما نمیدانیم چه کنیم؟ ما وقتی هم میخواهیم احترام بگذاریم اصلاً نمیفهمیم چه کنیم. یا مثلاً یک نفر از هندوستان میآورند، در هتل جایش میدهند. در نمایشگاه قرآن معرّفیاش میکنند که ایشان یک آیه الکرسی را به یک دانهی برنج نوشته است. خوب حالا این خیلی کمال است. یک قرآن دیگر من دیدم، ورقهایش را با جرثقیل ورق میزدند. یعنی آهنی بود. یعنی گاهی وقتها آدم نگاه میکند حالا هم که میخواهند نمایشگاه قرآن بزنند…
در عزاداریهای ما، شب بیست و یکم این قرآن سرش است. بارها دیده شده، بارهای بارها! این قرآن سر گرفته، بابا این «بِکَ یا الله» را با چهارده معصوم جمعاً هفت دقیقه طول میکشد. «بعلی، بعلی» ده مرتبه، «بالحسن» ده مرتبه. «بالحسین» ده مرتبه. این وسطش روضه میخواند. دوباره خوابش میبرد، این قرآن میافتد. ما مردم را با این عبادتها زجرکش میکنیم. ما از بعضی از عبادتها باید توبه کنیم. شیپورمان، بوق مسجدمان، بلندگویمان، کاشیکاریمان، احترام یعنی چه؟
احترام قبله، ما برای کعبه خیلی ارزش قائل هستیم. برای ما کعبه به قدری عزیز است که از هزار کیلومتری که هیچ، از صد هزار کیلومتری هم کسی خواست بنشیند ادرار کند، حق ندارد رو به مکّه باشد. یعنی اینقدر مکّه برای ما ارزش دارد. از افتخارات شیعه این است که میگوید: دستشویی نباید رو به قبله باشد یا پشت به قبله. احترام قبله…
۵- احترام به مصیبت دیدگان صابر و بردبار
احترام صابرین، افرادی که در سختیها خودشان را نبازند. جیغ نکشند. ناراحت نباشند، خدا میگوید: «أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ» (بقره/۱۵۷) «مِنْ رَبِّ» یعنی خود خدا به آنها صلوات میفرستد. داغ دیده، مصیبت دیده، میسوزد. ولی میگوید: خدایا هرچه تو صلاح میدانی. سوختم ولی اگرتو، مصلحت تو، تو اگر این را مصلحت بدانی، من صبر میکنم. قرآن میگوید: کسانی که «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْف» (بقره/۱۵۵) «خوف» یعنی ترس. «وَ الْجُوعِ» گرسنگی، «وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ» اموالش آتش میگیرد. در دریا غرق میشود. دزد میبرد. زیر آوار میرود. بالاخره جان، نفس، داغ، ادمی که در تلخیها به او مصیبت وارد میشود، برای رضای خدا صبر میکند. خدا میگوید: برای این خودم صلوات میفرستم. «صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ» اما آنهایی که نه، خوش هستند. پولدار هستند. منتهی زکات هم میدهند. خدا به پیغمبر میگوید: خوب، زکات را از اینها بگیر. ولی «صَلَواتٌ مِنْ رَبِّ» خبری نیست. «وَ صَلِّ عَلَیْهِمْ» (توبه/۱۰۳) به پیغمبر میگوید: تو بر آنها صلوات بفرست. یعنی پولدارهای خوب را، خدا به پیغمبر میگوید: تو بر آنها صلوات بفرست. آنهایی که در آب و آتش و تلخیها و سختیها خوب هستند، به پیغمبر نمیگوید: تو بر آنها صلوات بفرست. میگوید: «صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ» مثل یک کسی رییس جمهور استقبال او میرود. یک کسی رهبر میرود. یک کسی را معاون اول میرود. یک کسی را رییس مجلس میرود. یک کسی را نماینده میرود. تا ببینیم که چه کسی کجا میرود؟ هرکسی یک کُدی دارد.
یکوقت مقام معظم رهبری رییس جمهور بود، چند تا کشور رفت. جمعی همراهشان بودند، یکی هم بنده. وارد پاکستان که شدیم، دیدیم ۲۱ توپ زدند. خوب ما هم فکر کردیم فرودگاه را به توپ بستند. کاشی هم هستیم شجاع هستیم، (خنده حضار) گفتیم: چه شد؟ گفتند: اینجا قانون این است که اگر کسی رییس جمهور بیاید توپ در میکنند. گفتیم: اینجا رسم است. تشریفات است؟ گفتند: بله! گفتیم: خوب مثلاً چه کسی بیاید چه؟ چه کسی بیاید چه؟ چه کسی بیاید چه؟ گفتند: هرکسی یک کدی دارد.گفتم: آقا من تنهایی بیایم چه؟ گفتند: تو تنهایی یک تیرکمان! (خنده حضار) حالا هرکسی یک کدی دارد. کسانی که در آب و آتش خوب هستند، «صَلَواتٌ مِنْ رَبِّ» کسانی که در رفاه آدم خوبی هستند، میگوید: «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً» (توبه/۱۰۳) «وَ صَلِّ عَلَیْهِم» فرق است بین اینکه پیغمبر صلوات بفرستد، یا خدا صلوات بفرستد. اینها مهم است. حالا یک جایی را خدا میگوید: «سَقاهُمْ رَبُّهُمْ» (انسان/۲۱) خود خدا به اینها چیزی میدهد. به اینها آب میدهد. یک عده را میگوید: نه این، «وَ یُسْقَوْنَ فیها کَأْسا» (انسان/۱۷) «سَقاهُمْ» یک کد دارد. «یُسْقَوْنَ» یک کد دارد. افرادی که میوه پخش میکنند، گاهی به افرادی میرسند، برمیدارد خودش به او میدهد. بعضی افراد نه. جلویش نگه میدارد خودش بردارد. بعضی افراد نه، اصلاً یک بشقاب ویژه میآورد آنجا میگذارد. یعنی به او بدهیم. بگذاریم خودش بردارد، کلاسش بالاتر است. یک ظرف مخصوص بگذاریم، کلاسش بالاتر است. درجه فرق میکند. بهشت هم درجه دارد. «جَنَّاتِ عَدْن» داریم. «جَنَّاتُ الْفِرْدَوْس» (کهف/۱۰۷) داریم. ولذا بعضیها را میگوید: بیا باغ خودم. «یَأَیَّتهَُا النَّفْسُ الْمُطْمَئنَّهُ» (۲۷) «ارْجِعِى إِلىَ رَبِّکِ رَاضِیَهً مَّرْضِیَّه»ً (۲۸) «فَادْخُلىِ فىِ عِبَادِى» (۲۹) «وَ ادْخُلىِ جَنَّتىِ» (فجر/۲۷ تا30) نمیگوید: «وَادخُلی جَنّات عَدنِهِم»، «جَنَتّی» یعنی بهشت مخصوص. بهشت مخصوص. در دنیا مثلاً میگوید: دربست. دیگر کس دیگری سوار نشود. یا مثلاً کباب مخصوص، بستنی مخصوص، نمیدانم فرش مخصوص. ما در کاشان داشتیم بعضی از تجّار قالی که نقّاش را خانه میبردند، یک پذیرایی ویژه میکردند، که این نقشهاش فتوکپیاش بیرون نباشد. که این نقشهی قالی منحصر به این تاجر باشد که بگویند: این نقشه مشابه در بازار ندارد. بینظیر است. در دنیا این کارها میشود. دنیا چیزی نیست. چند روزی بیشتر نیست. حالا صابرین. از شجاعت تجلیل…
۶- حفظ حرمت دلیرمردان و وفاداران
آدمهای شجاع باید عزیز باشند. قرآن می گوید: یک نوجوانی ۱۶، ۱۷ ساله به نام داود بود. در جبهه که همه فرار کردند، جز اندکی یکی از اینهایی که فرار نکرد این پسر ۱۶، ۱۷ ساله بود. قرآن می گوید… اسمش داود بود. میگوید: «وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوت» (بقره/۲۵۱) عربیهایی که میخوانم قرآن است. این داود ۱۶، ۱۷ ساله رهبر کفر را کشت. قرآن میگوید: «وَ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْک وَ الْحِکْمَه» (بقره/۲۵۱) این داود، حضرت داود شد. پیغمبر شد. پسرش هم سلیمان بن داود شد. بچهاش هم پیغمبر شد. یعنی مقام نبّوت را به بچّهی ۱۶، ۱۷ ساله دادند به خاطر هنری که دارد. جُربُزهای که دارد. جگری که دارد. از شجاعت تجلیل میشود.
وفاداران مورد احترام هستند. قران می گوید که: «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَه» (احزاب/۲۳) «نحب» یعنی وفا کردن به نذر و عهد و پیمانی که گرچه به خطر کشیده شود. میگوید من روی پایم میایستم. «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَه» تجلیل از آدمهای وفادار. یک آیه داریم یک کلمه در آن است. میگوید: «وَ إِبْراهیمَ» بعد میگوید: «الَّذی وَفَّى» (نجم/۳۷) ابراهیم «وفی» آیات دیگر از حضرت ابراهیم چند تا صفت را میگوید. میگوید: ابراهیم، این بود و این بود و این بود و این بود و این بود. ولی به یک آیه که میرسد، میگوید: ابراهیم وفادار، همین یکی را میگوید. میخواهد بگوید: همین وفاداری وزنش به اندازهی این است که وزنش سنگین است. وفادار، افرادی هستند بیوفا هستند. نسبت به همسرشان بیوفا هستند. نسبت به نظام بیوفا هستند. نسبت به مسئولینشان بیوفا هستند. وفاداران مورد تجلیل هستند.
۷- سلام پیامبر به زائران شهر مدینه
زائران، قرآن به پیغمبر در سورهی انعام میگوید که: کسانی که مدینه میآیند خدمت شما زیارت، قبل از آنکه آنها بگویند: «السلام علیک یا رسول الله» تو به اینها سلام کن. آیهاش این است. خیلی مهم است. عنایت کنید. آقایانی که عمره میروند. حرم امام رضا! شما وارد حرم امام رضا که میشوی، قبل از آنکه شما بگویی: «السلام علیک یا امام رضا» امام رضا به شما سلام میکند. آیهاش را بخوانم. از آن عربیهای آسان است. دقّت کنید میفهمید. «وَ إِذا»، «إِذا» بگویید… «جاءَکَ»، «جاء» یعنی «وَ إِذا جاءَک» وقتی میآیند. چه کسی؟ «الَّذینَ یُؤْمِنُونَ بِآیاتِنا» کسانی که ایمان به آیات آوردند، یعنی «مومنین» یعنی «اذا جاءک» یعنی وقتی مومنین میآید پهلوی تو «فَقُلْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ» (انعام/۵۴) نمیگوید: «اذا جاءک فقالوا سلاما فقل» آخر یک جای دیگر داریم میگوید: «قالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ» (هود/۶۹) او سلام کرد، تو هم جواب او را بده. اینجا نمیگوید: چون او سلام کرد، جواب بده. میگوید: همینکه آمد، تا آمد تو به او سلام کن. زائر احترام دارد. زائر خانهی خدا احترام دارد. زائر کسی است که پیغمبر به او سلام میکند. حالا شما کار نداشته باشید که وهّابیها با زائران پیغمبر چه برخورد بدی میکنند، این هم برخورد بیمنطق. برخورد بیمنطق. خوب حتی اگر یک حیوانی منصوب به خدا شد، باید مواظب بود. به حضرت صالح گفتند: ما نمیدانیم تو پیغمبر هستی یا نیستی؟ الآن از این شکم کوه یک شتر بیرون بیاور. اگر این کار را کردی ما ایمان میآوریم.
یک اصلی برای شما بگویم، دقّت کنید. شاید نشنیده باشید. معجزه را اگر خود پیغمبر آورد، مردم ایمان نیاوردند خدا آنها را داغان نمیکند. اما اگر معجزه به پیشنهاد مردم شد و مردم گوش ندادند فوری آنها را داغان میکند. گرفتید چه شد؟ مثل مهمان. مهمان اگر خودش در را زد و در خانه آمد، هرچه هست به او بده بخورد. اما اگر او را دعوت کردی باید درست از او پذیرایی کنی. معجزه را اگر مردم گفتند: ما این معجزه را میخواهیم، اگر آمد و ایمان نیاوردند خدا آنها را عذاب میکند. اما اگر نه مردم پیشنهاد نکردند، خود پیغمبر آورد، اینجا پیشنهاد گفتند… به صالح گفتند: ما معجزههایی که تو میآوری قبول نداریم. آنچه که ما میگوییم. گفت: چه میگویید؟ الآن از شکم کوه یک شتر بیرون بیاور. گفت: ببین اگر شتر بیرون بیاید، ایمان نیاورید، نابود میشوید. گفتند: باشد. پیغمبر از خدا خواست، از دل کوه شتر بیرون آمد. خدا همه کاری میتواند بکند. چوب را اژدها کرد. آب دریا را در یک لحظه خشک کرد. درخت خشک را در یک لحظه برای مریم خرما دار کرد. مریم بیشوهر بچهدار شد. سینهی حلیمهی سعدیه که خشک بود، تا پیغمبر را بغل کرد شیر آمد.
قرآن میگوید: «هذِهِ ناقَهُ اللَّه» این شتر با باقی شترها فرق میکند. ارادهی ویژهی خدا در این بوده است. بعد میگوید: «وَ لا تَمَسُّوها بِسُوء» قداست او را نشکنید. بعد دو تا آیه داریم. یک آیه میگوید: «فَیَأْخُذَکُمْ عَذابٌ أَلیمٌ» (اعراف/۷۳) یک جا میگوید: «فَیَأْخُذَکُمْ عَذابٌ قَریبٌ» (هود/۶۴) اگر دست به این شتر بزنید، سوء قصد داشته باشید، الیم، قریب، یعنی هم عذاب دردناک، هم فوری نابود میشوید.
خوب اینها مورد احترام هستند. چه شد؟ خدا، پیغمبر، کتاب آسمانی، اهل بیت، مومنین، زکاتدهندگان، افراد شجاع، وفادار، زائران، و هرچه که منصوب به خداست.
۸- عالم بیعمل و دنیاپرست، در کنار ظالمان و مفسدان
یک سری از افراد هم باید تحقیر شوند. اشاره میکنند وقت تمام شده، من تحقیرها را سریع بخوانم. به بعضیها میگوید: مثل الاغ، «کَمَثَلِ الْحِمار» (جمعه/۵) عالم بیعمل مثل الاغ است. به بعضیها مثل سگ، بلعم مستجاب الدعوه بود. یعنی دعا میکرد مستجاب میشد. اما هوا پرست شد و «أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْض» (اعراف/۱۷۶) به زمین و مادیات چسبید. خدا میگوید: مثل او مثل سگ است. «کَالْحِجارَهِ» (بقره/۷۴) مثل سنگ است. تحقیر میکند. آدمهای سنگدل. مثل گاو است. «أُولئِکَ کَالْأَنْعام» (اعراف/۱۷۹) به چه کسانی میگوید: «کَالْأَنْعام» به آدمهای غافل. بیخیال است. نمیفهمد جوانیاش کجا میرود؟ نفتش کجا میرود؟ سرنوشتش چه میشود؟
به پیغمبر گفتند: «اَبتَر» یعنی تو که پسر نداری. دختر هم زمان جاهلیّت جزء آدم حساب نمیشد. ابتری! فرمود: «إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَر» (کوثر/۳) این با همین ده تا پسرش ابتر است. پیغمبر با همین یک دختر میماند. او با ده تا پسر محو میشود. «ابتر». میگفتند: اینهایی که ایمان آوردند خُل هستند. اینها عوام هستند که ایمان آوردند. ما تحصیل کردههای روشنفکر… فرمود: اینها خُل هستند. «أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ» (بقره/۱۳) خودشان خُل هستند. «إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُون» (بقره/۱۲) اینها خودشان فساد میکنند. «فَأَعْرِضْ عَنْهُم» از آنها اعراض کن. «ذَرْهُم» رهایشان کن. عربیهایی که میخوانم قرآن است. «فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ» (نساء/۱۴۰) پای او ننشین. در یک جلسه میبینی یک مومنی خوار میشود، یا جلوی جلسه را بگیر، یا بلند شو برو. به او لبخند نزن. تا میبینی کار میکند «وُجُوهِ أَهْلِهَا مُکْفَهِرَّه» (کافی/ج1/ص60) اگر میبینی یک کسی خلاف میکند، لااقل عبوس کن. چون اگر خندیدی، گناهش را بیشتر میکند. عبوس کن، احساس کند که به او بیاعتنایی شد. «هُمُ الْعَدُوُّ» (منافقون/۴) دشمن واقعی همینها هستند. «أُمِرُوا أَنْ یَکْفُرُوا بِهِ» (نساء/۶۰) نسبت به طاغوت هرچه گفت، ضد آن را انجام بده. «وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ» (توبه/۸۴) فراریهایی که از جبهه مردند، به جنازهشان نماز نخوان. سر قبرشان نرو. اگر شهادت دادند، کسی که نسبت زنا به مردم میدهد. میگوید: این زناکار است، «وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَهً» (نور/۴) گواهیاش را در هیچ دادگستری قبول نکن. «وَ اغْلُظْ عَلَیْهِم» نسبت به اینها غلیظ باش. خشن باش. «إِنَّهُمْ رِجْس» (توبه/۹۵) رجس را بعضیها نجس میگویند.
ببینید ما در اسلام هم احترام داریم، هم تحقیر. نسبت به مومنین، صابرین، قرآن، کتاب آسمانی، اهل بیت، والدین، خانهی خدا، علم، کتاب، اصلاً کتاب بوسیدنی است. دست استاد بوسیدنی است. در کلاس بوسیدنی است. من در این ساختمان چیز یاد گرفتم. باید در کلاس را ببوسم. کتاب، این کتاب به من چیز یاد داده است. میبوسم. دست استاد را میبوسم. یک جایی باید قداست و احترام گذاشت، یک جا هم باید تحقیر کرد. فاسد، مفسد. یعنی ما نباید بیخیال باشیم. همینطور به هم سَرسَری نگاه کنیم. افراد خاک شیر مزاج، افراد بیهویّتی هستند. انسان باید نسبت به خوب حسّاس باشد. نسبت به بد هم حسّاس باشد. پیدا باشد کار خوبی انجام داد، پیدا باشد کار بدی انجام داد. اگر کسی از کنار رد بشود، خوب و بد نزد او یکسان باشد، این افراد بی تفاوت مورد تحقیر هستند.
خدایا ایمانی به ما بده که در جامعه هم خوب را بشناسیم، هم خودمان عمل کنیم. هم همیشه حامی خوبیها باشیم. به ما یک اراده و شجاعت بده که در مقابل فساد جبهه بگیریم. قیافه بگیریم. خشن باشیم. آب به آسیاب آنها نکنیم. نسبت به فسادهایی که انجام میشود برخوردی داشته باشیم که لااقل حرکات ما افراد منکراتی، افراد فاسد را متنبّه کند. ما نباید از کنار همه بگذریم. به ما چه؟ هرکس هر کاری میخواهد بکند، بکند. من و او را که در یک قبر نمیگذارند. عیسی به دین خود، موسی به دین خود. یعنی چه؟ یعنی من سیبزمینی هستم. عیسی به دین خود، موسی به دین خود، یعنی من سیبزمینی هستم. بیرگ بیرگ. برای من فرق نمیکند، چه یزید حکومت کند چه امام حسین! چه مثلاً دُبی برویم چه برویم کربلا! فرق نمیکند. یک جا برویم. یک جایی برویم. حالا یک چیزی بخوریم. چه حلال چه حرام! آدمهای این رقمی خیلی مورد انتقاد هستند. انسان باید نسبت به خوبها حسّاس باشد، نسبت به بدها حسّاس باشد. آدمهای بیحساسّیت، سیب زمینی هستند. بیتفاوت هستند.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»