عقل کلید گنج سعادت – قسمت دهم – عقل و دعا

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی جمیع الأنبیاء والمرسلین وصل علی محمد وآله الطاهرین.

یکى از نعمت‏هاى بزرگ خداوند که داراى منافع بى‏شمار و ابدى است (البته، به شرطى که مردم این نعمت را به طور صحیح به کار بگیرند) عقل است. کتاب خدا و روایات و اخبار رسول خدا، صلى‌الله‌علیه‌‌وآله، و ائمه طاهرین، علیهم‌السلام، عالى‏ترین سخنان و برنامه‌ها را درباره عقل بیان کرده‏اند. حاصل مطلب این است که اگر عقل با غذاى مربوط به خود، که عبارت از علم و معرفت است تغذیه شود، به بلوغ و کمال مى‏رسد. آن‌گاه، ظاهر و باطن انسان را تحت تأثیر قرار مى‏دهد، حالات و خواسته‏ها و امیال و غرائز او را نظام مى‏دهد، و وجود انسان را تبدیل به کارگاه خیر مى‏کند؛ اما اگر عقل انسان تغذیه نشود و او گوشش را برای شنیدن حقایق و چشمش را برای دیدن واقعیات باز نکند، عقلش ضعیف مى‏ماند و به علت ضعف عقل، در همه نواحى وجود دچار اختلال مى‏شود و تبدیل به منبع شرّ و ظلم و فساد مى‏گردد:

«إن شر الدواب عند الله الصم البکم الذین لا یعقلون».

قطعاً، بدترین جُنبندگان نزد خدا، کران از شنیدن حق و لالان از گفتن حق هستند که کلام حق را نمى‏اندیشند.

این، سخن صریح کتاب خداست؛ کسانی که گوش خود را بر شنیدن حقایق اصیل عالم بسته‌اند و زبانشان دنبال سؤال از واقعیات نیست و، به همین علت، قدرت تعقل و اندیشه و تفکر و بینش و عاقبت‏بینى ندارند، شرّترین جنبدگان عالم‌اند. تجربه تاریخ بشر هم این معنا را نشان داده است که وقتى یک نفر به حقایق گوش مى‏دهد و در برابر واقعیاتِ مسلم تسلیم مى‏شود، در خانه فرعون و از مقام همسری فرعون تبدیل به بنده‌ای از بندگان صالح خداوند به نام آسیه مى‏شود :

«وضرب الله مثلا للذین آمنوا امرأه فرعون إذ قالت رب ابن لی عندک بیتا فی الجنه ونجنی من فرعون وعمله ونجنی من القوم الظالمین».

و خدا براى مؤمنان همسر فرعون را مثل زده است هنگامى که گفت: پروردگارا، براى من نزد خودت خانه‏اى در بهشت بنا کن و مرا از فرعون و کردارش رهایى بخش و مرا از مردم ستمکار نجات ده.

کار این زن به جایی مى‏رسد که پروردگار عزیز عالم او را براى همه اهل ایمان تا روز قیامت اسوه و نمونه قرار می‌دهد، در حالی که تا وقتى گوش او با صداى حق آشنا نبود و زبانش دنبال حق نمى‏گشت، وجودش هیچ خیرى نداشت. تنها بعد از شنیدن حق و تقویت عقل و به قوت رسیدن اندیشه بود که او مَثَل و اسوه ‏و نمونه‌ای براى تمام مردان و زنان باایمان تا روز قیامت شد و بی‌شک، او این ارزش را از قوت و قدرت عقل به دست آورد.

چه خوب است ما نیز، از طریق آیات قرآن و روایات، با کسانى آشنا شویم که عقل آن‌ها کامل بود و از این نور عظیم الهى به درستی استفاده مى‏کردند و رفتار و کردار و منش آن‌ها نشانه عقل فعال، بالغ و کاملشان بود و خواسته‏هاشان نسبت به خود و جامعه نشانه قوت عقلشان  بود.

– حضرت ابراهیم (ع) نمونه عقل کامل

– درخواست اول: طلب امنیت

– درخواست دوم: تقاضای رزق و نعمت

–  توبه کنید!

-نتایج عقول ضعیف در جامعه‏

– معناى دقیق شکر

– درخواست سوم: قبولی اعمال

– امام حسین با خدا معامله نکرد

– درخواست قبولی عمل: نشانه عقل کامل‏

– درخواست چهارم: تسلیم در برابر اراده حق

– درخواست پنجم: برای فرزندانش

– درخواست ششم: طلب راه

– درخواست هفتم: توبه

– آخرین درخواست

– نتیجه

اصفهان – مسجد سید – صفر ۱۳۷۴

پی‌نوشت:

.  انفال، ۲۲.  در آیه ۵۵ سوره انفال خداوند کافران را با این الفاظ معرفی کرده است.

. درباره منزلت همسر فرعون نگا: ۱/ ۸/۲۵-۲۶/۲۲۵-۲۲۶.

. تحریم، ۱۱.

.  بقره 126ـ129: «وإذ قال إبراهیم رب اجعل هذا بلدا آمنا وارزق أهله من الثمرات من آمن منهم بالله والیوم الآخر قال ومن کفر فأمتعه قلیلا ثم أضطره إلى عذاب النار وبئس المصیر * وإذ یرفع إبراهیم القواعد من البیت وإسماعیل ربنا تقبل منا إنک أنت السمیع العلیم * ربنا واجعلنا مسلمین لک ومن ذریتنا أمه مسلمه لک وأرنا مناسکنا وتب علینا إنک أنت التواب الرحیم * ربنا وابعث فیهم رسولا منهم یتلو علیهم آیاتک ویعلمهم الکتاب والحکمه ویزکیهم إنک أنت العزیز الحکیم».

.  انعام، ۷۵.

.  انعام، ۷۶: «فلما جن علیه اللیل رأى کوکبا قال هذا ربی فلما أفل قال لا أحب الآفلین».

. سبأ، ۱۳.

.  ابراهیم، ۷.

. این روایت در مجمع البیان شیخ طبرسی در تفسیر سوره نور آمده است (مولف). در نهج البلاغه، خطبه ۱۴۳ آمده است: «إن الله یبتلی عباده عند الاعمال السیئه بنقص الثمرات وحبس البرکات، وإغلاق خزائن الخیرات، لیتوب تائب ویقلع مقلع، ویتذکر متذکر، ویزدجر مزدجر. وقد جعل الله سبحانه الاستغفار سببا لدرور الرزق ورحمه الخلق فقال: «استغفروا ربکم إنه کان غفارا یرسل السماء علیکم مدرارا ویمدد کم بأموال وبنین» فرحم الله امرأ استقبل توبته، واستقال خطیئته، وبادر منیته».

.   هود، ۵۲.

.  انفال، ۵۳.

. زبده البیان، محقق أردبیلی، ص ۱۴، و کشف الغطاء، ج1، ص ۱۱: «قوله صلى الله علیه واله له: ستقتلک الفئه الباغیه، وأنت مع الحق و الحق معک».

.  معجم رجال الحدیث، ج13، ص ۲۸۲: عمار بن یاسر: عده الشیخ فی رجاله (تاره) من أصحاب رسول الله صلى علیه وآله، و (أخرى) فی أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام، مضیفا قوله: یکنى أبا الیقظان، حلیف بنی مخزوم، ینسب إلى عنس بن مالک، وهو من مذحج بن أدد رابع الأرکان. وعده البرقی من أصحاب رسول الله صلى الله علیه وآله، قائلا: أبو الیقظان عمار بن یاسر: حلیف بنی مخزوم، وینسب إلى عنس بن مالک وهو مذحج بن أدد، وعده من الأصفیاء من أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام. روى الصدوق باسناده، عن حفص بن غیاث، عن أبی عبد الله علیه السلام، قال: سأل رجل عن حروب أمیر المؤمنین علیه السلام، وکان السائل من محبینا، فقال له أبو عبد الله علیه السلام: إن الله عزوجل، بعث محمدا صلى الله علیه وآله بخمسه أسیاف… (إلى أن قال): وقال عمار: قاتلت تحت هذه الرایه مع رسول الله صلى الله علیه وآله وأهل بیته ثلاثا وهذه الرابعه، والله لو ضربونا حتى یبلغوا بنا السعفات من هجر، لعلمنا أنا مع الحق، وأنهم على الباطل. الخصال: باب الخمسه فی بعث النبی بخمسه أسیاف، الحدیث ۱۸. وروى أیضا باسناده أنه قال النبی صلى الله علیه وآله لعلی سلام الله علیه: الجنه تشتاق إلیک، وإلى عمار، وسلمان، وأبی ذر، والمقداد. الخصال: باب الخمسه: إن الجنه تشتاق إلى خمسه، الحدیث ۸۰، ورواه فی العیون: الجزء ۲، باب ۳۱ ما جاء عن الرضا علیه السلام من الأخبار المجموعه، الحدیث ۳۰۶. وروى أیضا أنه قال أمیر المؤمنین علیه السلام فیما قاله للیهودی: فکتب (ابن آکله الأکباد) یتحکم علی یتمنى الأمانی، ویشترط علی شروطا لا یرضاها الله عزوجل ورسوله، ولا المسلمون، ویشترط فی بعضها أن أدفع إلیه أقواما من أصحاب محمد صلى الله علیه وآله أبرارا، فیهم عمار بن یاسر، وأین مثل عمار، والله لقد رأیتنا مع النبی صلى الله علیه وآله وما تقدمنا خمسه إلا کان سادسهم، ولا أربعه إلا کان خامسهم، إشترط دفعهم إلیه لیقتلهم ویصلبهم! (إنتهى). الخصال: باب السبعه، فی امتحان الله عزوجل أوصیاء الأنبیاء فی حیاه الأنبیاء فی سبعه مواطن، وبعد وفاتهم فی سبعه مواطن، الحدیث ۵۸، فی السادسه من المواطن السبعه التی ذکر علیه السلام أن الله تعالى امتحنه فیها بعد النبی صلى الله علیه وآله. وهو من الذین أنکروا على أبی بکر جلوسه فی الخلافه. رواه الصدوق فی الخصال: فی أبواب الاثنی عشر، الحدیث ۴. وذکره البرقی فی آخر رجاله. وهو من الذین لم یغیروا، ولم یبدلوا بعد نبیهم. رواه الصدوق فی الخصال: باب الواحد إلى المائه فی خصال من شرائع الدین، الحدیث ۹، ورواه فی العیون: فیما کتبه الرضا علیه السلام فی محض الاسلام وشرایع الدین، الجزء ۲، الحدیث ۱. وقال الکشی:

– حدثنی علی بن محمد بن قتیبه النیسابوری، قال: حدثنا الفضل بن شاذان، عن محمد بن سنان عن أبی خالد، عن حمران بن أعین، عن أبی جعفر علیه السلام، قال: قلت: ما تقول فی عمار؟ قال: رحم الله عمارا – ثلاثا – قاتل مع أمیر المؤمنین صلوات الله علیه وآله، وقتل شهیدا. قال: قلت فی نفسی: ما تکون منزله أعظم من هذه المنزله، فالتفت إلی فقال: لعلک تقول مثل الثلاثه هیهات هیهات، قال: قلت: وما علمه أنه یقتل فی ذلک الیوم؟ قال: إنه لما رأى الحرب لا تزداد إلا شده والقتل لا یزداد إلا کثره ترک الصف وجاء إلى أمیر المؤمنین فقال: یا أمیر المؤمنین هو هو؟ قال: إرجع إلى صفک. فقال له ذلک ثلاث مرات کل ذلک یقول له: إرجع إلى صفک، فلما أن کان فی الثالثه، قال له: نعم، فرجع إلى صفه وهو یقول: الیوم ألقى الأحبه محمدا وحزبه.

– محمد بن أحمد بن أبی عوف البخاری ومحمد بن سعید بن یزید الکشی، قالا: حدثنا أبو علی المحمودی محمد بن أحمد بن حماد المروزی، قال: عمار بن یاسر الذی قال فیه رسول الله صلى الله علیه وآله – وقد ألقته قریش فی النار – (یا نار کونی بردا وسلاما على عمار کما کنت بردا وسلاما على إبراهیم)، فلم یصبه منها مکروه، وقتلت قریش أبویه ورسول الله صلى الله علیه وآله یقول: صبرا یا آل یاسر، موعدکم الجنه، ما تریدون من عمار؟ عمار مع الحق والحق مع عمار حیث کان، عمار جلده بین عینی وأنفی، تقتله الفئه الباغیه. وقال وقت قتلهم إیاه: الیوم ألقى الأحبه محمدا وحزبه، عمار یدعوهم إلى الجنه ویدعونه إلى النار.

– حمدویه وإبراهیم، قالا: حدثنا أیوب بن نوح، عن صفوان، عن عاصم ابن حمید، عن فضیل الرسان، قال: سمعت أبا داود، وهو یقول: حدثنی بریده الأسلمی، قال: سمعت رسول الله صلى الله علیه وآله یقول: إن الجنه تشتاق إلى ثلاثه. قال: فجاء أبو بکر فقیل له: یا أبا بکر أنت الصدیق! وأنت ثانی اثنین إذ هما فی الغار، فلو سألت رسول الله صلى الله علیه وآله من هؤلاء الثلاثه؟ قال: إنی أخاف أن أسأله فلا أکون منهم فتعیرنی بذلک بنو تیم، قال: ثم جاء عمر، فقیل له: یا أبا حفص، إن رسول الله علیه وآله قال: إن الجنه تشتاق إلى ثلاثه، وأنت الفاروق، وأنت الذی ینطق الملک على لسانک! فلو سألت رسول الله صلى الله علیه وآله من هؤلاء الثلاثه؟ فقال: إنی أخاف أن أسأله فلا أکون منهم، فتعیرنی بنو عدی، ثم جاء علی علیه السلام فقیل له: یا أبا الحسن إن رسول الله صلى الله علیه وآله قال: إن الجنه لتشتاق إلى ثلاثه فلو سألته من هؤلاء الثلاثه؟ فقال: أسأله إن کنت منهم حمدت الله وإن لم أکن منهم حمدت الله، قال: فقال علی علیه السلام: یا رسول الله إنک قلت: إن الجنه لتشتاق إلى ثلاثه، فمن هؤلاء الثلاثه؟ قال: أنت منهم وأنت أولهم وسلمان الفارسی، فإنه قلیل الکبر وهو لک ناصح، فاتخذه لنفسک، وعمار بن یاسر یشهد معک مشاهد غیر واحده لیس منها إلا وهو فیها، کثیر خیره ضئ نوره عظیم أجره.

– محمد بن مسعود، قال: حدثنی جعفر بن أحمد، قال: حدثنا حمدان بن سلیمان النیسابوری، والعمرکی بن علی البوفکی النیسابوری، عن محمد بن عیسى، عن یونس بن عبد الرحمان، عن عبد الله الحجال، عن علی بن عقبه، عن رجل، عن أبی عبد الله علیه السلام، قال: کان رسول الله صلى الله علیه وآله وعلی وعمار یعملون مسجدا، فمر عثمان فی بزه له یخطر، فقال له أمیر المؤمنین علیه السلام: أرجز به، فقال عمار: لا یستوی من یعمر المساجد یظل فیها راکعا وساجدا ومن تراه عاندا معاندا عن الغبار لا یزال حائدا. قال: فأتى النبی صلى الله علیه وآله فقال: أسلمنا لتشتم أعراضنا وأنفسنا. فقال رسول الله صلى الله علیه وآله: أفتحب أن یقال بذلک، فنزلت آیتان (یمنون علیک أن أسلموا…) ثم قال النبی صلى الله علیه وآله لعلی علیه السلام: أکتب هذا فی صاحبک، ثم قال النبی صلى الله علیه وآله: أکتب هذه الآیه (إنما المؤمنون الذین آمنوا بالله ورسوله…).

– جعفر بن معروف، قال: حدثنا الحسن بن علی بن نعمان، عن أبیه، عن صالح الحذاء، قال: لما أمر النبی صلى الله علیه وآله ببناء المسجد قسم علیهم المواضع وضم إلى کل رجل رجلا، فضم عمارا إلى علی علیه السلام، قال: فبینا هم فی علاج البناء إذ خرج عثمان من داره وارتفع الغبار فتمنع بثوبه وأعرض بوجهه، قال: فقال علی علیه السلام لعمار: إذا قلت شیئا فرد علی، فقال علی علیه السلام: لا یستوی من یعمر المساجد یظل فیها راکعا وساجدا کمن یرى عن الطریق حائدا قال: فأجابه عمار، کما قال، فغضب عثمان من ذلک فلم یستطع أن یقول لعلی شیئا، فقال لعمار: یا عبد، یا لکع، ومضى، فقال علی علیه السلام لعمار: أرضیت بما قال لک، ألا تأتی النبی صلى الله علیه وآله فتخبره؟ قال: فأتاه فأخبره، فقال: یا نبی الله إن عثمان قال لی: یا عبد، یا لکع. فقال رسول الله صلى الله علیه وآله: من یعلم ذلک؟ فقال: علی علیه السلام، قال: فدعاه وسأله، فقال له کما قال عمار، فقال لعلی علیه السلام: إذهب، فقل له حیث ماکان یا عبد، یا لکع، أنت القائل لعمار یا عبد یا لکع، فذهب علی علیه السلام فقال له ذلک فانصرف.

– جعفر بن معروف، قال: حدثنی محمد بن الحسن، عن جعفر بن بشیر، عن حسین بن أبی حمزه، عن أبیه أبی حمزه، قال: والله إنی لعلى ظهر بعیری بالبقیع إذ جاءنی رسول فقال: أجب یا أبا حمزه، فجئت وأبو عبد الله علیه السلام جالس، فقال: إنی لأستریح إذا رأیتک، ثم قال: إن أقواما یزعمون أن علیا علیه السلام لم یکن إماما حتى شهر سیفه، خاب إذا عمار، وخزیمه بن ثابت وصاحبک أبو عمره، وقد خرج یومئذ صائما بین الفئتین بأسهم فرماها قربى یتقرب بها إلى الله تعالى حتى قتل، یعنی عمارا.

– ومن طریق العامه: خلف بن محمد الملقب بالمنان الکشی، قال: حدثنا محمد بن حمید، قال: حدثنا أبو نعیم، قال: حدثنا سفیان، عن سلمه، عن مجاهد، قال: رآهم وهم یحملون حجاره المسجد، فقال رسول الله صلى الله علیه وآله: مالهم ولعمار یدعوهم إلى الجنه ویدعونه إلى النار، وذلک دار الأشقیاء الفجار.

– خلف بن محمد، قال: حدثنا عبید بن حمید، قال: حدثنا هاشم بن القاسم، قال: حدثنا شعبه، عن إسماعیل بن أبی خالد، قال: سمعت قیس بن أبی حازم، قال: قال عمار بن یاسر: إدفنونی فی ثیابی فإنی مخاصم.

– خلف بن محمد، قال: حدثنا عبید بن حمید، قال: أخبرنا أبو نعیم، قال: حدثنا سفیان، عن حبیب، عن أبی البختری، قال: أتی عمار یؤمئذ بلبن، فضحک ثم قال: قال لی رسول الله صلى الله علیه وآله: آخر شراب تشربه من الدنیا مذقه من لبن حتى تموت.

– وفی خبر آخر قال له: آخر زادک من الدنیا ضیاح من لبن.

– خلف بن محمد، قال: حدثنا عبید، قال: حدثنا أبو نعیم، قال: حدثنا سفیان، عن أبی قیس الأودی، عن الهذیل، قال: قیل للنبی صلى الله علیه وآله: إن عمارا سقط علیه جدار فمات، فقال: إن عمارا لن یموت.

– خلف، قال: حدثنا فتح بن عمرو الوراق، قال: حدثنا یحیى بن آدم قال: حدثنا إسرائیل، وسفیان، عن أبی إسحاق، عن هانی بن هانی، قال: قال علی علیه السلام: إستأذن عمار على النبی صلى الله علیه وآله فعرف صوته فقال: مرحبا، إئذنوا للطیب ابن الطیب.

– خلف، قال: حدثنا حاتم بن نصیر، قال: حدثنا حاتم بن یونس عن أبی بکر، قال: حدثنا أبو إسحاق عن هانی بن هانی، عن علی علیه السلام، قال: إستأذن عمار على النبی صلى الله علیه وآله فقال: من هذا؟ فقیل: عمار. قال: مرحبا بالطیب ابن الطیب.

– خلف، قال: حدثنا أبو حاتم، قال: سمعت أحمد بن یونس، قال: سمعت أبا بکر بن عیاش فی قوله عز وجل: (أم من هو قانت آناء اللیل) قال: ساعات اللیل (ساجدا وقائما یحذر الآخره ویرجو رحمه ربه) قال: عمار، (هل یستوی الذین یعلمون) قال: عمار (والذین لا یعلمون) موالیه بنو المغیره.

– خلف، قال: حدثنا حاتم، قال: حدثنا عمرو بن مرزوق، قال: حدثنا شعبه، قال: حدثنا سلمه بن کهیل، قال: سمعت محمد بن عبد الرحمان بن عوف، عن عبد الرحمان بن زید، عن الأشتر، قال: کان بین عمار وخالد بن الولید کلام، فشکى خالد إلى رسول الله صلى الله علیه وآله فقال رسول الله صلى الله علیه وآله: إنه من یعادی عمارا یعادیه الله، ومن یبغض عمارا یبغضه الله، ومن سبه سبه الله. قال سلمه: هذا أو نحوه.

– خلف، قال: حدثنا أبو حاتم، قال: حدثنا أحمد بن یونس، قال: حدثنا اللیث بن سعد، عن عمر مولى غفره، قال: حبس عمار فی من حبس وعذب، قال: فانفلت فیمن انفلت من الناس، فقدم على رسول الله صلى الله علیه وآله، فقال: أفلح أبو الیقظان. قال: ما أفلح ولا أنجح لنفسه لأنهم لا یزالون یعذبونه حتى ینال منک. قال: إن سألوا من ذلک فزدهم.

– خلف، قال: حدثنا الفتح بن عمرو الوراق، قال: حدثنا یزید بن هارون، قال: أخبرنا العوام بن حوشب، قال: أخبرنی أسود بن مسعده، عن حنظله بن خویلد العنزی، قال: إنی لجالس عند معاویه إذ أتاه رجلان یختصمان فی رأس عمار، یقول کل واحد منهما: أنا قتلته! فقال عبد الله بن عمرو بن العاص: لیطب به أحدکم نفسا لصاحبه، فإنی سمعت رسول الله صلى الله علیه وآله یقول: تقتله الفئه الباغیه، فقال معاویه: ألا یغنی عنا (مخبرتک) بجنونک یابن عمرو فما بالک معنا؟ فما بالک معنا! قال: إنی معکم ولست أقاتل، إن أبی شکانی إلى النبی صلى الله علیه وآله، فقال لی رسول الله صلى الله علیه وآله: أطع أباک مادام حیا ولا تعصه، فإنی معکم ولست أقاتل. أقول: الروایات فی مدح عمار وجلاله شأنه کادت أن تکون متواتره إجمالا وهی مذکوره فی أبواب متفرقه، تطلب من مظانها. روى عن رسول الله صلى الله علیه وآله، وروى عنه أبو مریم الأنصاری. الروضه: الحدیث ۵۱۸.

. بنی امیه از سال ۴۰ تا 132ق (۶۶۰-750م) بر سرزمین اسلامی حکومت کردند.

. بنی عباس از سال ۱۳۲ تا ۶۵۶ ق (۷۵۰-1258م) حکومت بر سزمین اسلامی را در اختیار داشتند. از این خاندان ۳۶ نفر به حکومت رسیدند.

. تهذیب الاصول (تقریر بحث سید خمینی)، ج ۳، ص ۱۴۶؛ عوائد الأیام، محقق نراقی، ص ۲۴۶: «قال المحقق الطوسى فی التجرید وجوده لطف وتصرفه لطف اخر وعدمه منا».

. عده الداعی، ابن فهد حلی، ص250: «عن الرضا علیه السلام مثل الاستغفار مثل ورقه على شجره تحرک فتناثر، والمستغفر من ذنب وهو یفعله کالمستهزء بربه».

. بقره، ۱۴: «وإذا لقوا الذین آمنوا قالوا آمنا وإذا خلوا إلى شیاطینهم قالوا إنا معکم إنما نحن مستهزئون»

. بقره، ۱۲۷.

. حیاه الإمام الحسین (ع)، شیخ باقر شریف قرشی، ج2، ص301: «لقد اقبلت قائده المسیره الحسینیه عقیله الوحی زینب (ع) الى ساحه المعرکه وهی تشق صفوف الجیش تفتش عن جثمان اخیها الامام العظیم فلما وقفت علیه شخصت لها ابصار الجیش، واستحال الى سمع فماذا تقول أمام هذه الخطوب المذهله التی تواکبت علیها؟ انها وقفت علیها غیر مدهوشه لم تذهلها الرزایا التی تمید منها الجبال، فشخصت یبصرها الى السماء؟ وهی تقول بحماسه الایمان وحراره العقیده قائله: «اللهم تقبل منا هذا القربان».

. دیوان امام خمینی، دعوی اخلاص، ص94.

. مصباح المتهجد، شیخ طوسی، ص ۷۸۸؛ کامل الزیارات، ابن قولویه، ص401.

. توبه، ۱۱۱.

. ابن قولویه فصل مبسوطی از کتاب زیارات را به این معنا اختصاص داده است. از جمله این روایات که دلالت بر زیارت امام حسین توسط پروردگار، انبیا، و ملائک دارد:

– حدثنی الحسن بن عبد الله، عن ابیه، عن الحسن بن محبوب، عن اسحاق بن عمار، قال: سمعت ابا عبد الله علیه السلام یقول: لیس نبی فی السماوات الا ویسألون الله تعالى ان یأذن لهم فی زیاره الحسین علیه السلام، ففوج ینزل وفوج یصعد.

– وعنه، عن ابیه، عن الحسن بن محبوب، عن الحسین ابن بنت ابی حمزه الثمالی، قال: خرجت فی آخر زمان بنی مروان الى زیاره قبر الحسین علیه السلام مستخفیا من اهل الشام حتى انتهیت الى کربلا، فاختفیت فی ناحیه القریه حتى إذا ذهب من اللیل نصفه أقبلت نحو القبر، فلما دنوت منه أقبل نحوی رجل فقال لی: انصرف مأجورا فانک لا تصل إلیه، فرجعت فزعا حتى إذا کان یطلع الفجر أقبلت نحوه حتى إذا دنوت منه خرج الى الرجل. فقال لی: یا هذا انک لا تصل إلیه، فقلت له: عافاک الله ولم لا اصل إلیه وقد أقبلت من الکوفه ارید زیارته فلا تحل بینی وبینه وانا اخاف ان اصبح فیقتلونی اهل الشام ان أدرکونی هاهنا، قال: فقال لی: اصبر قلیلا فان موسى بن عمران علیه السلام سأل الله ان یأذن له فی زیاره قبر الحسین بن علی علیهما السلام فأذن له، فهبط من السماء فی سبعین الف ملک، فهم بحضرته من اول اللیل ینتظرون طلوع الفجر ثم یعرجون الى السماء. قال: فقلت له: فمن انت عافاک الله، قال: انا من الملائکه الذین امروا بحرس قبر الحسین علیه السلام والاستغفار لزواره، فانصرفت وقد کاد ان یطیر عقلی لما سمعت منه. قال: فأقبلت حتى إذا طلع الفجر أقبلت نحوه فلم یحل بینی وبینه احد، فدنوت من القبر وسلمت علیه ودعوت الله على قتلته وصلیت الصبح وأقبلت مسرعا مخافه اهل الشام.

– حدثنی محمد بن عبد الله الحمیری، عن ابیه، عن هارون ابن مسلم، عن عبد الرحمان بن الاشعث، عن عبد الله بن حماد الانصاری، عن ابن سنان، عن ابی عبد الله علیه السلام، قال: سمعته یقول: قبر الحسین بن علی علیهما السلام عشرون ذراعا فی عشرین ذراعا مکسرا روضه من ریاض الجنه، وفیه معراج الملائکه الى السماء، ولیس من ملک مقرب ولا نبی مرسل الا وهو یسأل الله ان یزوره، ففوج یهبط وفوج یصعد.

– حدثنی ابی واخی وجماعه مشایخی، عن محمد بن یحیى واحمد بن ادریس، عن حمدان بن سلیمان النیسابوری، عن عبد الله بن محمد الیمانی، عن منیع بن حجاج، عن یونس، عن صفوان الجمال، قال: قال لی أبو عبد الله علیه السلام لما أتى الحیره: هل لک فی قبر الحسین علیه السلام، قلت: وتزوره جعلت فداک، قال: وکیف لا أزوره والله یزوره فی کل لیله جمعه یهبط مع الملائکه إلیه والانبیاء والاوصیاء، ومحمد أفضل الانبیاء ونحن أفضل الاوصیأ، فقال صفوان: جعلت فداک فنزوره فی کل جمعه حتى ندرک زیاره الرب، قال: نعم یا صفوان الزم ذلک یکتب لک زیاره قبر الحسین علیه السلام، وذلک تفضیل وذلک تفضیل. [زیارته تعالى کنایه عن انزال رحماته الخاصه علیه وعلى زائریه علیه السلام، و (ذلک تفضیل) ای زیاره الرب].

– حدثنی الحسن بن عبد الله بن محمد بن عیسى، عن ابیه، عن الحسن بن محبوب، عن اسحاق بن عمار، عن ابی عبد الله علیه السلام، قال: سمعته یقول: لیس من ملک فی السماوات الا وهم یسألون الله عز وجل ان یأذن لهم فی زیاره قبر الحسین علیه السلام، ففوج ینزل وفوج یعرج.

– وعنه، عن ابیه، عن الحسن بن محبوب، عن داود الرقی، قال: سمعت ابا عبد الله علیه السلام یقول: ما خلق الله خلقا أکثر من الملائکه، وانه ینزل من السماء کل مساء سبعون الف ملک یطوفون بالبیت الحرام لیلتهم، حتى إذا طلع الفجر انصرفوا الى قبر النبی صلى الله علیه وآله فیسلمون علیه، ثم یأتون قبر امیر المؤمنین علیه السلام فیسلمون علیه، ثم یأتون قبر الحسین علیه السلام فیسلمون علیه، ثم یعرجون الى السماء قبل ان تطلع الشمس، ثم تنزل ملائکه النهار سبعون الف ملک، فیطوفون بالبیت الحرام نهارهم، حتى إذا غربت الشمس انصرفوا الى قبر رسول الله صلى الله علیه وآله فیسلمون علیه، ثم یأتون قبر امیر المؤمنین علیه السلام فیسلمون علیه، ثم یأتون قبر الحسین علیه السلام فیسلمون علیه، ثم یعرجون الى السمأ قبل ان تغیب الشمس. رک: کامل الزیارات، ص ۲۲۰ به بعد.

.  بحار الأنوار، ج24، ص154، و تفسیر نور الثقلین، ج1، ص129، و تفسیر المیزان، ج1،  ص296: «عن أبی عمرو الزبیری عن أبی عبد الله علیه السلام قال: قلت له: أخبرنی عن امه محمد صلى الله علیه وآله من هم؟ قال: امه محمد بنو هاشم خاصه: قلت: فما الحجه فی امه محمد صلى الله علیه وآله أنهم أهل بیته الذین ذکرت دون غیرهم؟ قال: قول الله: (وإذ یرفع إبراهیم القواعد من البیت وإسماعیل ربنا تقبل منا إنک أنت السمیع العلیم * ربنا واجعلنا مسلمین لک ومن ذریتنا امه مسلمه لک وأرنا مناسکنا وتب علینا إنک أنت التواب الرحیم) فلما أجاب الله إبراهیم وإسماعیل وجعل من ذریتهما امه مسلمه، وبعث فیها رسولا منها، یعنی من تلک الامه یتلو علیهم آیاته ویزکیهم ویعلمهم الکتاب والحکمه ردف إبراهیم دعوته الاولى بدعوته الاخرى فسأل لهم تطهیرهم من الشرک ومن عباده الاصنام، لیصح أمره فیهم ولا یتبعوا غیرهم، فقال: (واجنبنی وبنی أن نعبد الاصنام * رب إنهن أضللن کثیرا من الناس فمن تبعنی فإنه منی ومن عصانی فإنک غفور رحیم) فهذه دلاله أنه لا تکون الائمه والامه المسلمه التی بعث محمد صلى الله علیه وآله إلا من ذریه إبراهیم لقوله: (واجنبی وبنی أن نعبد الاصنام».

. در این باره به سخنی از مادر مرحوم آیت الله شیخ جعفر شوشتری توجه کنید: ۱/ ۲/۳۵

. این جمله معروفی است از حکمای اسلامی. (مولف)

در نهج البلاغه، حکمت ۱۴۷ آمده است: «ها، إن ههنا لعلما جما (وأشار إلى صدره) لو أصبت له حمله، بلى أصبت لقنا غیر مأمون علیه، مستعملا آله الدین للدنیا، ومستظهرا بنعم الله على عباده، وبحججه على أولیائه، أو منقادا لحمله الحق لا بصیره له فی أحنائه، ینقدح الشک فی قلبه لاول عارض من شبهه. ألا لا ذا ولا ذاک، أو منهوما باللذه سلس القیاد للشهوه، أو مغرما بالجمع والادخار لیسا من رعاه الدین فی شئ. أقرب شئ شبها بهما الانعام السائمه، کذلک یموت العلم بموت حاملیه»، نهج البلاغه، حکمت ۳۶۶: «قال علیه السلام: العلم مقرون بالعمل فمن علم عمل. والعلم یهتف بالعمل فإن أجابه وإلا ارتحل عنه».

. در دعای ابی حمزه می‌خوانیم: «یا حبیب من تحبب إلیک! ویا قره عین من لاذ بک وانقطع إلیک! أنت المحسن ونحن المسیئون، فتجاوز یا رب عن قبیح ما عندنا بجمیل ما عندک، وأی جهل یا رب لا یسعه جودک؟ أو أی زمان أطول من أناتک؟ وما قدر أعمالنا فی جنب نعمک؟ وکیف نستکثر أعمالا نقابل بها کرمک؟ بل کیف یضیق على المذنبین ما وسعهم من رحمتک؟ یا واسع المغفره یا باسط الیدین بالرحمه». مصباح المتهجد، شیخ طوسی،  ص585:

. ابراهیم، ۲۸.

. انبیاء، ۱۰۷.

. مستدرک الوسائل، ج10، ص223، و با اختلاف اندکی در صحیفه سجادیه (ابطحی) ص178، و بحارالانوار، ج84، ص325.

استاد حسین انصاریان