به نام خدا
پرسش: احادیثی از امام مهدی بیان فرمایید علایم ظهور حضرت کدامند؟
پاسخ: الف. احادیث و سخنانی که از وجود مقدس امام عصر(ع) در اینجا نقل میشود، برگرفته از توقیعات و نامههای آن حضرت است.
“الحق معنا فلن یوحشنا من قعد عنّا، و نحن صنائع ربنا، و الخلق بعد منائعنا”؛”حق با ما(اهل بیت) است و کنارهگیری عدهای، از ما، هرگز سبب وحشتمان نمیشود؛ چرا که ما پرورش یافتگان پرودگاریم، و دیگر مخلوقین، پرورشیافتگان ما هستند”(بحار الانوار، ج53، ص178، ص9).
“من کان فی حاجه الله عزوجل کان الله فی حاجته”؛”هر کس به دنبال برآورده شدن حاجت خداوند باشد(برای نصرت دین او تلاش کند)، خداوند نیر برآورنده حاجت او خواهد بود”(همان، ج51، ص331، ح56).
“فلیعمل کل امر منکم بما یقرب من محبتنا، و یتجنَّب ما یدنیه من کراهتنا و سنخطنا”؛”پس هر یک از شما باید کاری کند که وی را به محبت و دوستی ما نزدیک سازد، و از آنچه خوشایند ما نیست و باعث کراهت و خشم ما است، دوری گزیند”(همان، ج53، ص176،ح7).
“ما ارعم انف الشیطان افضل من الصلاه فصلها و ارغم انف الشیطان”؛”هیچ چیز مانند نماز، بینی شیطان را به خاک نمیساید، پس نماز بگزار و بینی ابلیس را به خاک بمال”(همان، ج53، ص182، ح11).
“اجعلوا قصدکم الینا بالموده علی السنه الواضحه، فقد نصحت لکم، و الله شاهد علی و علیکم”؛”هدف و مقصد خویش را نسبت به محبت و دوستی ما(اهل بیت) بر مبنای عمل به سنت و اجرای احکام الهی قرار دهید؛ پس همانا که موعظهها و سفارشهای لازم را نمودم، و خداوند متعال نسبت به همه ما و شما گواه است”(همان، ج53، ص179،ح9).
ب. در منابع روایی، بسیاری از رخدادهای طبیعی و غیر طبیعی و دگرگونیهای سیاسی و اجتماعی به عنوان علائم ظهور، ذکر شده است. بدیهی است که روایات مربوط به این مسئله، مانند سایر مسائل دیگر، از جهت درستی و اعتبار، یکسان نیستند. در میان این روایات، برخی از جهت سند غیر قابل اعتمادند و برخی هم از جهت مضمون و مطالبی که در آن مطرح شده، جای بحث و تامل دارند. بنابراین، نمیتوان به صرف دیدن یک روایت و بدون بررسی کارشناسانه از جهت سند و دلالت، به آن اعتماد کرد. در میان نشانهها، برخی به عنوان “علایم حتمی ظهور” ذکر شده است.
علائم معروف حتمی، پنج مورد است:
۱. خروج سفیانی؛ پیش از قیام حضرت مهدی(ع) مردی از نسل ابوسفیان، در منطقه شام، خروج میکند و با تصرف بخشهایی از سرزمین اسلام، برای یافتن و کشتن شیعیان جایزه تعیین میکند. (بحار الانوار، ج52، ص182).
۲. خسف در بیداء؛ خسف، یعنی فرورفتن، و بیداء نام سرزمینی بین مدینه و مکه است. سفیانی که در آستانه ظهور حضرت مهدی(ع) خروج میکند، هنگامی که از ظهور ایشان با خبر میگردد سپاهی عظیم به مدینه و مکه میفرستد و چون به سرزمین بیداء میرسند، خداوند آنان را در کام زمین فرو میبرد و هلاک میشوند. (کنز العمال، ج14، ص272؛ ینابیع الموده، قندوزی، ص427).
۳. خروج یمانی؛ سرداری از یمن قیام میکند و مردم را به حق و عدل دعوت میکند. خروج یمانی، اجمالاً از نشانههای ظهور است، هر چند جزئیات و چگونگی قیام وی، روشن نیست.
۴. قتل نفس زکیه؛ نفس زکیه، یعنی انسان پاک و بی گناه. در آستانه ظهور حضرت مهدی، جوانی بی گناه، مظلومانه در مسجد الحرام به قتل میرسد.
۵. صیحه آسمانی؛ منظور از آن، صدایی است که در آستانه ظهور حضرت مهدی، از آسمان به گوش میرسد و همه مردم آن را میشنوند. محتوای این پیام آسمانی، دعوت به حق و حضرت مهدی است. امام باقر(ع) میفرماید:”ندا کنندهای از آسمان، نام قائم ما را ندا میکند. پس هر که در شرق و غرب است، آن را میشنود.(الغیبه، نعمانی، ص252).
البته در برخی از روایات، به علائم دیگری نیز اشاره شده است، مانند خورشید گرفتگی در نیمه ماه رمضان و ماه گرفتگی در آخر آن. (الغیبه، طوسی، ص444) و یا طلوع خورشید از مغرب(الغیبه، طوسی، ص435).
پرسش: آیا ما احادیثی از امام مهدی داریم؟
پاسخ: سخنان امام عصر(ع) به دو صورت به ما رسیده است: ۱. توقیعات؛ ۲. ملاقات؛
۱. توقیعات: توقیع؛ یعنی، نامهای که امام به فردی مینوشتند. در این رابطه گفتنی است امام زمان(ع) دو نوع غیبت دارند: غیبت صغرا و غیبت کبرا. در غیبت صغرا امام، چهار نایب خاص داشتند که آنها رابط بین امام و مردم بودند؛ یعنی، نامه و سؤالات مردم را به امام میرساندند و جواب آن را از او گرفته و به افراد میدادند. غیبت صغرا ۶۹ سال طول کشید (۲۶۰-۳۲۹ هـ)، در این مدت نامههای فراوانی شامل سخنان و پیامهای امام به شیعیان صادر شد. تعدادی از این نامهها یا به اصطلاح توقیعات، در کتابهای حدیثی(مانند کتاب کمال الدین شیخ صدوق، غیبت شیخ طوسی، بحار الانوار و …) آمده است.
۲. ملاقات: بخش دیگری از سخنان امام زمان(ع) به صورت شفاهی و در ملاقات و دیدار با آن حضرت شنیده شده و در کتابها نقل شده است.
البته اکنون ما در حال غیبت به سر میبریم و قرار نیست کسی به محضر آن عزیز برسد، مگر اینکه به طور استثناء چنین سعادتی برای کسی اتفاق بیفتد. بنابراین نباید ادعای ملاقات را به سادگی و از هر کس پذیرفت. به علاوه در زمان غیبت کبرا چون امام نایب خاص ندارد، بنابراین به وسیله کسی پیام نمیفرستد. به همین جهت در حال حاضر اگر کسی ادعای نقل قول از طرف امام بنماید، ما نباید آن را بپذیریم.
با توضیح بالا معلوم شد اکثر سخنان نقل شده از آن حضرت، چیزهایی است که در توقیعات آمده است و تعداد کمی نیز حاصل ملاقاتها میباشد(به خصوص ملاقاتهایی که در غیبت صغرا اتفاق افتاده است).
این نکته را هم نباید فراموش کرد که سخنان نقل شده از امام زمان(ع) مانند سایر احادیث، بعضی دارای سند و مدرک قوی بوده و قابل اعتماد است و بعضی سند معتبری ندارد؛ لذا چندان نمیتوان آنها را معیار عمل قرار داد.
پرسش: آیا سخنانی که از آن حضرت در کتاب ها می نویسند درست است ؟ چگونه این سخنان را به دست می آورند ؟
پاسخ: سخنان امام عصر(ع) به دو صورت به ما رسیده است: ۱. توقیعات؛ ۲. ملاقات؛
۱. توقیعات: توقیع؛ یعنی، نامهای که امام به فردی مینوشتند. در این رابطه گفتنی است امام زمان(ع) دو نوع غیبت دارند: غیبت صغرا و غیبت کبرا. در غیبت صغرا امام، چهار نایب خاص داشتند که آنها رابط بین امام و مردم بودند؛ یعنی، نامه و سؤالات مردم را به امام میرساندند و جواب آن را از او گرفته و به افراد میدادند. غیبت صغرا ۶۹ سال طول کشید (۲۶۰-۳۲۹ هـ)، در این مدت نامههای فراوانی شامل سخنان و پیامهای امام به شیعیان صادر شد. تعدادی از این نامهها یا به اصطلاح توقیعات، در کتابهای حدیثی(مانند کتاب کمال الدین شیخ صدوق، غیبت شیخ طوسی، بحار الانوار و …) آمده است.
۲. ملاقات: بخش دیگری از سخنان امام زمان(ع) به صورت شفاهی و در ملاقات و دیدار با آن حضرت شنیده شده و در کتابها نقل شده است.
البته اکنون ما در حال غیبت به سر میبریم و قرار نیست کسی به محضر آن عزیز برسد، مگر اینکه به طور استثناء چنین سعادتی برای کسی اتفاق بیفتد. بنابراین نباید ادعای ملاقات را به سادگی و از هر کس پذیرفت. به علاوه در زمان غیبت کبرا چون امام نایب خاص ندارد، بنابراین به وسیله کسی پیام نمیفرستد. به همین جهت در حال حاضر اگر کسی ادعای نقل قول از طرف امام بنماید، ما نباید آن را بپذیریم.
با توضیح بالا معلوم شد اکثر سخنان نقل شده از آن حضرت، چیزهایی است که در توقیعات آمده است و تعداد کمی نیز حاصل ملاقاتها میباشد(به خصوص ملاقاتهایی که در غیبت صغرا اتفاق افتاده است).
این نکته را هم نباید فراموش کرد که سخنان نقل شده از امام زمان(ع) مانند سایر احادیث، بعضی دارای سند و مدرک قوی بوده و قابل اعتماد است و بعضی سند معتبری ندارد؛ لذا چندان نمیتوان آنها را معیار عمل قرار داد.
پرسش: لطفا چند حدیث زیبا و آموزنده از امام زمان (عج) برایمان بنویسید .
پاسخ: الف. احادیث و سخنانی که از وجود مقدس امام عصر(ع) در اینجا نقل میشود، برگرفته از توقیعات و نامههای آن حضرت است.
«الحق معنا فلن یوحشنا من قعد عنّا، و نحن صنائع ربنا، و الخلق بعد منائعنا»؛«حق با ما(اهل بیت) است و کنارهگیری عدهای، از ما، هرگز سبب وحشتمان نمیشود؛ چرا که ما پرورش یافتگان پرودگاریم، و دیگر مخلوقین، پرورشیافتگان ما هستند»(بحار الانوار، ج53، ص178، ص9).
«من کان فی حاجه الله عزوجل کان الله فی حاجته»؛«هر کس به دنبال برآورده شدن حاجت خداوند باشد(برای نصرت دین او تلاش کند)، خداوند نیر برآورنده حاجت او خواهد بود»(همان، ج51، ص331، ح56).
«فلیعمل کل امر منکم بما یقرب من محبتنا، و یتجنَّب ما یدنیه من کراهتنا و سنخطنا»؛«پس هر یک از شما باید کاری کند که وی را به محبت و دوستی ما نزدیک سازد، و از آنچه خوشایند ما نیست و باعث کراهت و خشم ما است، دوری گزیند»(همان، ج53، ص176،ح7).
«ما ارعم انف الشیطان افضل من الصلاه فصلها و ارغم انف الشیطان»؛«هیچ چیز مانند نماز، بینی شیطان را به خاک نمیساید، پس نماز بگزار و بینی ابلیس را به خاک بمال»(همان، ج53، ص182، ح11).
«اجعلوا قصدکم الینا بالموده علی السنه الواضحه، فقد نصحت لکم، و الله شاهد علی و علیکم»؛«هدف و مقصد خویش را نسبت به محبت و دوستی ما(اهل بیت) بر مبنای عمل به سنت و اجرای احکام الهی قرار دهید؛ پس همانا که موعظهها و سفارشهای لازم را نمودم، و خداوند متعال نسبت به همه ما و شما گواه است»(همان، ج53، ص179،ح9).
پرسش: برای مطالعه سخنان امام زمان (عج) به چه کتاب هایی مراجعه کنیم ؟
پاسخ: برای مطالعه سخنان گهربار امام عصر(عج) میتوانید به کتابهای زیر مراجعه کنید:
۱. صحیفه سجادیه، کریمی جهرمی؛
۲. پیامهای امام زمان، لنگرودی؛
۳. جلوه نگار، احمد حیدری؛
۴. نشانی از امام غایب، مهدی رکنی؛
۵. فرمایشات حضرت بقیه الله، خادمی شیرازی؛
۶. شرح چهل حدیث از حضرت مهدی(عج)، علی اصغر رضوانی.