مواردي كه تحقق ظهور نيازمند فراهم شدن آن است

به نام خدا

پرسش: آیا علت عدم ظهور نبودن یاران است ؟

پاسخ: به نظر می‌آید مراد شما این است که آیا در میان این همه افراد، تعداد ۳۱۳ نفر یار وجود ندارد؟ باید گفت: همان‌گونه که یک رشته علل و عوامل باعث غیبت شد و مردم از نعمت وجود امام ظاهر محروم شدند، همچنین ظهور امام نیز مشروط به تحقق زمینه‌ها و شرایط آن است و تا این شرایط فراهم نشود، ظهوری نخواهد بود. یکی از شرایط عمده، وجود یاورانی است که به همراه امام بار قیام را بر دوش بکشند و تا آخر از همراهی و یاری رهبر خود دست برندارند و او را تنها نگذارند. سدیر صیرفی در گفت و گویی با امام صادق(ع) درباره عدم قیام می‌گوید: حضرت مرا به خارج مدینه برد تا آن که وقت نماز، در محلی پیاده شدم. امام صادق(ع) به جوانی که در آن نزدیکی بز می‌چراند نگاهی کرد و فرمود: «ای سدیر! به خدا قسم! اگر پیروان من به تعداد این بزها بودند، بر جای نمی‌نشستم(و قیام می‌کردم). سدیر گوید: بعد از تمام شدن نماز، حیوانات آن گله را شمردم و یافتم که عدد آنها از هفده تجاوز نمی‌کند.(کافی، ج2، ص190، ح4).
تحقق این شرط، لازم است ، ولی کافی نیست، بلکه باید زمینه‌های دیگر نیز فراهم شود که از مهم‌ترین آنها، قابلیت مردم برای پذیرش دولت حق است. به این معنا که عموم مردم و جامعه بشری(نه گروهی خاص و در منطقه‌ای خاص) باید به درجه‌ای از معرفت برسند که دریابند حکومت‌ها و مکاتب ساخته‌ی بشر، جوابگوی نیاز مردم نیست و به وسیله‌ی این‌ها، سعادت و عدالت واقعی به بشر هدیه نمی‌شود.
خلاصه آنکه مردم، خود باید ظهور عدالت را بخواهند و جهانیان را با زیبایی‌های دوران ظهور آشنا کنند و روحیه‌ی عدالت طلبی و ظلم ستیزی را در همه جا گسترش دهند.
مرحوم خواجه طوسی، در کتاب تجرید الاعتقاد، علت غیبت امام را کوتاهی مردم می‌داند؛ چرا که اعمال و کردار مردم، باعث شد امام از میان مردم برود. بنابراین باید مردم از راه غلطی که رفته‌اند برگردند و امام را بخواهند تا ظهور صورت گیرد.
و از همین رو، شیخ صدوق در مقدمه‌ی کتاب کمال الدین می‌گوید: ظهور حجت‌های الهی در مقامات پیشوایی خود، بر سبیل امکان و تدبیر، نسبت به مردم زمان خودشان است. اگر حال(مردم) طوری باشد که امام بتواند تدبیر و رهبری اولیایش را بر عهده بگیرد ـ یعنی مردم حاضر باشند حرف او را بپذیرند و او بتواند اراده‌ی خدا را پیاده کند ـ ظهور آن حجت، لازم خواهد بود و اگر وضع به گونه‌ای باشد که امام نتواند تدبیر در رهبری اولیایش را بر عهده بگیرد و حکمت الهی، موجب پنهانی او گردد و تدبیر نیز آن را اقتضا کند، خداوند او را در پشت پرده غیبت، نهان می‌سازد تا زمانی که وقت مناسب فرا رسد».

پرسش: اگر جوانان مقدمات ظهور امام مهدی (عج) را فراهم کنند ، آیا غیبت آن حضرت تمام می شود و آیا ایشان ظهور می کنند اگر همه چیز فراهم شود ؟

پاسخ: اگر مقدمات و شرایط ظهور فراهم شود، قطعاً ظهور تحقق می‌یابد و دوران غیبت تمام می‌شود. در توقیع امام زمان(ع) به شیخ مفید(ع) آمده است: «اگر شیعیان ـ که خداوند آنان را در طاعتش یاری دهد ـ در وفای به پیمانی که از ایشان گرفته شده، اجتماع کرده و مصمم باشند، البته نعمت دیدار(ظهور)، از آنان به تاخیر نمی‌افتد، و سعادت ملاقات ما برای آنان با معرفت کامل و راستین نسبت به ما، تعجیل می‌گردد».(بحار الانوار، ج53، ص176).
این یک امر مسلم و طبیعی است که هرگاه زمینه‌ها و شرایط تحقق یک پدیده فراهم شود، با توجه به نظام سبب و مسببی عالم، آن پدیده به وجود می‌آید. پدیده ظهور نیز که خارج از چهارچوب این عالم نیست و با تحقیق زمینه‌ها رخ خواهد داد.

پرسش: جهان در آستانه ظهور امام زمان چگونه خواهد بود ؟ حکومت ایران در آن زمان چگونه خواهد بود؟

پاسخ: برای جهان در هنگام ظهور دو فضای متفاوت در روایات ترسیم شده است:
۱. فضای عمومی حاکم بر جهان؛
۲. فضای خاص.
فضای عمومی جهان در نزدیکی ظهور، پر از ظلم و فساد است: رباخواری، کبر و غرور دزدی وفحشا، ناامنی و جنگ، بیماری و بی غذایی و محرومیت از نعمت‌های معنوی و جهانی پر از خشونت.
اما در درون این فضای عمومی و تاریک، فضایی خاص وجود دارد. گروهی در آن دوران سخت به وظیفه دینی خود پایبند هستند و با انجام دادن عمل صالح و کمک به دیگران، مردم را ارشاد و هدایت می‌کنند و برای ظهور زمینه سازی می‌نمایند و با تمام توان معارف و احکام دین را ترویج می‌کنند. درباره این گروه خاص، به مردم ایران و اهل قم اشاره‌های زیادی شده است.
اما اینکه حکومت قبل از ظهور در دست چه کسی خواهد بود، خبر دقیقی در دست نیست؛ اما بنا به روایات، ایران در زمینه‌سازی ظهور و یاری امام نقشی چشمگیر دارد. سید حسنی، سید خراسانی، جوانان طالقان و … همه از ایران هستند. با توجه به این قراین می‌توان احتمال داد قبل از ظهور، حکومتی صالح و دوستدار امام زمان در ایران مستقر خواهد بود.

پرسش: جوانان برای ظهور آن حضرت چه مقدماتی را باید آماده کنند ؟

پاسخ: بنابر آنچه از آیات و روایات استفاده می‌شود، دو شرط و زمینه از شرایط ظهور مربوط به انسان‌ها است:
الف. یاران؛ برای آنکه قیام و انقلاب حضرت مهدی(ع) رخ دهد، باید یاران و همراهانی باشند که امام و اهداف او را به خوبی بشناسند و معرفت صحیحی نسبت به آن حضرت و ماهیت قیام او داشته باشند. آنان علاوه بر علم و معرفت، باید از اعتقادات و باور‌های محکمی برخوردار باشند و ایثار و فداکاری تا آخرین لحظه، شجاعت و از جان گذشتگی با جسم و روح آنها عجین شده باشد. اینان کسانی‌اند که قبل از ظهور با اصلاح درونی، به تقویت ایمان پرداخته و با ارشاد مردم و اطلاع رسانی آنان را با امام مهدی(ع) آشنا می‌سازند. اینان در روند ظهور، در رکاب حضرت از هیچ تلاشی فرو گزاری نمی‌کنند و آرزوی شهادت دارند و در دوران طلایی ظهور در خدمت امام مهدی(ع) به سازندگی مشغول خواهند بود. بنابر برخی روایات، بیشتر یاوران حضرت مهدی(ع) را جوانان تشکیل می‌دهند. در حدیثی از امام علی(ع) نقل شده است، یاران مهدی جوانند و پیر و کهنسال در میان آنان نیست، جز (تعداد اندکی) مثل سرمه برای چشم و نمک در غذا . (بحار الانوار، ج52، ص333، ح63).
ب. آمادگی و پذیرش عمومی مردم:
برای تحقق یافتن امر ظهور مردم باید خواستار ظهور باشند و واقعا منتظر فرج باشند. این زمانی است که دریابند وضعیت موجود و این جهان آکنده از ظلم و تباهی، زیبنده جامعه انسانی نیست، و بفهمند دوران ظهور چه زیبایی‌هایی را به همراه دارد. آن وقت است که واقعاً خواستار عدالت مهدوی خواهند بود.
جوانان باید هم خود را برای یاوری حضرت آماده کنند و شرایط و صفات یک یاور و همراه امام را در خود ایجاد کنند، و هم با اطلاع رسانی به مردم، آنان را برای پذیرش واقعی ظهور آماده سازند، با تحقق این دو شرط، مقدمات ظهور فراهم آید.

پرسش: چه زمینه ای برای ظهور امام زمان (عج) باید داشته باشیم ؟ خوبی داشته باشیم یا بدی ؟

پاسخ: امام زمان(عج) برای اجرای احکام و دستورات خدا قیام می‌کند و می‌خواهد مردم به طرف خوبی‌ها حرکت کنند. او برای قیام خود نیاز به یاورانی مؤمن دارد. او وقتی قیام می‌کند که مردم او را بطلبند. پس وظیفه ما آن است که هم خودمان خوب باشیم و هم دیگران را به خوبی دعوت کنیم. البته انسان‌های فاسد و ظالم هم هستند که می‌خواهند با منحرف کردن مردم، به لذات دنیایی بیشتری برسند. اینان می‌کوشند مردم را به طرف بدی‌ها بکشانند. که باید مانع کار‌های آنان شد.

پرسش: شرایط ظهور امام مهدی را توضیح دهید.

پاسخ: 1ـ برای هر انقلاب از جمله انقلاب و ظهور امام زمان(عج) حداقل چهار شرط لازم است:
الف. برنامه و قانون جامع: از آنجایی که برنامه حرکتی حضرت مهدی(ع) بر اساس دستورات دین اسلام و سیره پیامبر(ص) است. این شرط از شرایط ظهور فراهم است.
ب. رهبر: هر انقلاب نیاز به رهبری دارد که عالم به برنامه‌ها و اهداف انقلاب باشد. وضعیت موجود و مطلوب را بتواند تشخیص دهد. شجاع و قاطع و دلسوز باشد و … و چون رهبری ظهور به دست امام زمان(عج) است ـ که متصل به علم الهی و آیینه تمام نمای صفات جلال و جمال خداوند است ـ لذا این شرط نیز برای ظهور فراهم است.
ج. یاران: یک انقلاب نیاز به یاورانی دارد که رهبر را شناخته و به او ایمان داشته باشند، از اهداف و برنامه‌های انقلاب، آگاه بوده و آنها را باور کنند. شجاع و فداکار باشند و تا آخرین نفس بایستند. این یاران قبل از شروع قیام، به زمینه سازی پرداخته و مردم را نسبت به حرکت انقلاب آگاه نموده و آنان را ترغیب به پذیرش انقلاب می‌کنند. در جریان انقلاب در صحنه‌ها حاضر شده و از هیچ تلاشی کوتاهی نمی‌کنند. و بعد از پیروزی و اجرای برنامه‌ها، خود را وقف قیام می‌کنند و … انقلاب امام زمان(عج) نیز نیاز به یارانی شجاع، مؤمن، آگاه و عالم دارد.
د. پذیرش مردم: اگر مردم آن انقلاب را خواستار باشند، انقلاب شکل گرفته و به سرانجام مطلوب می‌‌رسد. ظهور نیز وقتی است که مردم واقعاً خواستار ظهور حضرت و عدالت گستری او باشند.

پرسش: شرایط و زمینه های ظهور چگونه فراهم می شود؟ وضعیت جهان در هنگام ظهور چگونه است؟

پاسخ: الف. برای ظهور حداقل چهار شرط و زمینه باید فراهم باشد: طرح و برنامه، رهبر، یاران، آمادگی و پذیرش مردمی. دو شرط اول فراهم است، قانون و برنامه‌ی انقلاب جهانی امام زمان(ع) بر مبنای قانون اسلام است که خداوند بر پیامبر خود نازل فرمود و طبق آیه سوم از سوره‌ی مائده، این دین کامل است. رهبر انقلاب جهانی نیز وجود مقدس امام مهدی(ع) است که در سال ۲۵۵ هـ.ق به دنیا آمد.
اما شرط سوم و چهارم را باید فراهم آورد. باید عده‌ای خود را برای یاری آماده کند. این افراد باید ضمن آنکه به تقویت ایمان و تقوا همت می‌گمارند، باید به درستی وظایف یک منتظر را در زندگی خود جاری سازند. همچنین باید با اطلاع رسانی درست به مردم، آنان را با حقیقت مهدویت، زیبایی‌های دوران ظهور و ناهنجاری‌های موجود در دوران غیبت آشنا کرد تامردم خود دوران ظهور را بخواهند و آمادگی پذیرش دولت عدل مهدوی را خواستار باشد.
ب. جهان در آستانه ظهور را می‌توان چنین تصور کرد:
گروهی از مردم برای کسب منافع بیشتر، به ظلم و ستم رو می‌آورند. اینان برای بدست آوردن امکانات بیشتر از هیچ جنایتی روی گردان نیستند و به استثمار مردم اقدام می‌کنند. در کنار استفاده از ابزار ظلم، فساد را نیز در جامعه رواج می‌دهند. آنان سعی دارند با فریب مردم و کشاندن آنان به ورطه فساد، حاکمیت ظالمانه خود را ادامه دهند، و در این راستا عده‌ای را به دامن فساد می‌کشانند.
در مقابل این گروه، برخی دیگر از مردم که دین را ضامن سعادت و دولت امام مهدی(ع) را شایسته جامعه و منزلت انسان‌ها می‌دانند، ضمن تقویت درونی باور‌های دینی، زمینه‌سازی برای دوران ظهور را سرلوحه برنامه‌های خود قرار می‌دهند و سعی می‌کنند مردم را با امام مهدی(ع) و واقعیت‌های حکومت او آشنا سازند تا آنان آماده پذیرش ظهور شوند.
در آستانه ظهور حرکت این دو گروه دین مدار و مستبد به اوج می‌رسد و هر کدام با تلاش فراوان سعی دارند مردم را با خود هم رای کنند. و نتیجه این تقابل خواست عمومی مردم برای ظهور است.

پرسش: مقصود از رشد و آمادگی مردم جهت ظهور چیست؟

پاسخ: 12ـ به نظر می‌آید مراد شما این است که آیا در میان این همه افراد، تعداد ۳۱۳ نفر یار وجود ندارد؟ باید گفت: همان‌گونه که یک رشته علل و عوامل باعث غیبت شد و مردم از نعمت وجود امام ظاهر محروم شدند، همچنین ظهور امام نیز مشروط به تحقق زمینه‌ها و شرایط آن است و تا این شرایط فراهم نشود، ظهوری نخواهد بود. یکی از شرایط عمده، وجود یاورانی است که به همراه امام بار قیام را بر دوش بکشند و تا آخر از همراهی و یاری رهبر خود دست برندارند و او را تنها نگذارند. سدیر صیرفی در گفت و گویی با امام صادق(ع) درباره عدم قیام می‌گوید: حضرت مرا به خارج مدینه برد تا آن که وقت نماز، در محلی پیاده شدم. امام صادق(ع) به جوانی که در آن نزدیکی بز می‌چراند نگاهی کرد و فرمود: “ای سدیر! به خدا قسم! اگر پیروان من به تعداد این بزها بودند، بر جای نمی‌نشستم(و قیام می‌کردم). سدیر گوید: بعد از تمام شدن نماز، حیوانات آن گله را شمردم و یافتم که عدد آنها از هفده تجاوز نمی‌کند.(کافی، ج2، ص190، ح4).
تحقق این شرط، لازم است ، ولی کافی نیست، بلکه باید زمینه‌های دیگر نیز فراهم شود که از مهم‌ترین آنها، قابلیت مردم برای پذیرش دولت حق است. به این معنا که عموم مردم و جامعه بشری(نه گروهی خاص و در منطقه‌ای خاص) باید به درجه‌ای از معرفت برسند که دریابند حکومت‌ها و مکاتب ساخته‌ی بشر، جوابگوی نیاز مردم نیست و به وسیله‌ی این‌ها، سعادت و عدالت واقعی به بشر هدیه نمی‌شود.
خلاصه آنکه مردم، خود باید ظهور عدالت را بخواهند و جهانیان را با زیبایی‌های دوران ظهور آشنا کنند و روحیه‌ی عدالت طلبی و ظلم ستیزی را در همه جا گسترش دهند.
مرحوم خواجه طوسی، در کتاب تجرید الاعتقاد، علت غیبت امام را کوتاهی مردم می‌داند؛ چرا که اعمال و کردار مردم، باعث شد امام از میان مردم برود. بنابراین باید مردم از راه غلطی که رفته‌اند برگردند و امام را بخواهند تا ظهور صورت گیرد.
و از همین رو، شیخ صدوق در مقدمه‌ی کتاب کمال الدین می‌گوید: ظهور حجت‌های الهی در مقامات پیشوایی خود، بر سبیل امکان و تدبیر، نسبت به مردم زمان خودشان است. اگر حال(مردم) طوری باشد که امام بتواند تدبیر و رهبری اولیایش را بر عهده بگیرد ـ یعنی مردم حاضر باشند حرف او را بپذیرند و او بتواند اراده‌ی خدا را پیاده کند ـ ظهور آن حجت، لازم خواهد بود و اگر وضع به گونه‌ای باشد که امام نتواند تدبیر در رهبری اولیایش را بر عهده بگیرد و حکمت الهی، موجب پنهانی او گردد و تدبیر نیز آن را اقتضا کند، خداوند او را در پشت پرده غیبت، نهان می‌سازد تا زمانی که وقت مناسب فرا رسد”.

پرسش: مردم دنیا (نه تنها مسلمانان) چگونه می بایست زمینه ظهور مهدی موعود را فراهم سازند ؟

پاسخ: با توجه به اینکه غیر مسلمانان ـ هر چند اعتقاد به منجی و مصلح دارند ـ به امام مهدی(عج) اعتقاد ندارند. لذا سؤال را می‌توان این‌گونه مطرح کرد: مردم دنیا چگونه باید زمینه ظهور مصلح را فراهم کنند؟ یا این‌گونه پرسیده شود: ما مسلمانان چگونه باید عمل کنیم تا مردم دنیا در مسیر زمینه سازی برای ظهور حضرت گام بردارند؟
در پاسخ باید گفت: حرکت و گام‌ اساسی در این راستا، شناخت است که در دو بعد باید حرکت کرد:
الف. شناخت وضعیت نابهنجار موجود: مردم باید متوجه شوند که وضعیت کنونی جامعه انسان‌ها، زیبنده آنان نیست؛ جامعه‌ای که ظلم و فساد در آن فراوان است و اقلیتی زورمدار و زراندوز برای کسب منافع نا مشروع بیشتر، از هیچ ستمی فروگزاری نمی‌کنند و … شایسته اجتماع بشری نیست و باید با حرکت رسانه‌ای و از انحصار در آوردن بنگاه‌های انتشار خبر، مردم را از ظلم و تبعیض‌ها آگاه و حقایق پشت پرده جریان استعمار و استکبار را افشا نمود.
ب. شناخت وضعیت مطلوب: مردم باید دریابند که زندگی مطلوب و تعالی بخش انسانی، فقط در سایه مدیریت مرد آسمانی و الهی امکان پذیر است. مکاتب دست ساز بشر، نه تنها گرهی از مشکلات جامعه را حل نکرده‌اند؛ بلکه اوضاع را اسف بارتر نموده‌اند. مردم باید درک کنند که خداوند انسا‌ن‌ها را با هم برابر آفریده است و همه آنها حق زندگی مطلوب را دارند. البته زندگی مطلوب هم باید وسیله‌ای برای رسیدن به هدف باشد نه آنکه خود هدف شود. مردم باید درک کنند که برای دنیا و لذات دنیا خلق نشده‌اند؛ بلکه آمده‌اند که برای حیاتی فراتر از دنیا، از این عالم زاد و توشه برداند.
در کنار شناخت باید حرکت کرد؛ یعنی، مردم باید از حالت ظلم پذیری به در آیند و ظلم ستیز شوند و به عبارت بهتر باید ظهور مصلح را عملاً بخواهند. در برابر زورگویی‌ها مقاومت کنند و به امید رسیدن به آینده سبز، حرکت واقعی را شروع نمایند.

پرسش: مقصود از رشد و آمادگی مردم جهت ظهور چیست؟

پرسش: میزان شرایط امادگی ظهور چقدر است ؟

پاسخ: برای ظهور شرایطی است که با فراهم شدن انها، امر ظهور محقق میشود؛ اما تشخیص این که “آیا شرایط فراهم شده و جهان، آماده پذیرش و ظهور حضرت هست یا نه؟” مشکل است و حتی از دسترس علم بشری، بیرون است. روشن نیست که جمع یاران امام زمان(ع) کامل شده یا نه؟ ما هر چند در شرایط کنونی جهان، امیدوار به ظهور امام و نجات مظلومان هستیم؛ اما باید دید آیا مردم، به راستی، آمادگی پذیرش حضرت و عدالت او و فداکاری در راه اعتلای دین را دارند؟ آنچه برای ما مهم است، شناخت وظیفه و حرکت صحیح در جاده انتظار است. ما باید کردار خود را اصلاح کنیم و در وفای به عهدی که به خدا بستهایم، ثابت قدم باشیم. حضرت در نامه خود به شیخ مفید نوشته است: “اگر شیعیان ما، در اجتماع به وفای عهد خود پایدار باشند، ظهور، به تأخیر نمیافتد”(احتجاج، ج2، ص600).
نیز برای ظهورش دعای فراوان بکنیم؛ چرا که فرمودند: “فاکثروا الدعا بتعجیل الفرج؛ برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید”.