انجمن حجتیه چیست ؟

به نام خدا

پرسش: گرایش انجمن حجتیه چیست ؟ آیا مشروعیت دارند ؟ برنامه آنها چیست ؟

پاسخ: مطالب ذیل پیرامون انجمن حجتیه از کتاب جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی و سیاسی نوشته رسول جعفریان ص368 تا ۳۷۸ چاپ انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، پاییز ۸۳، استفاده شده است که با دقت در مطالب زیر پاسخ سؤال به طور مشروح روشن می‌شود.
نام کامل: انجمن خیریه حجتیه مهدویه
در گذشته (زمان رژیم پهلوی) دو خطر عمده دین را تهدید می‌کرد:
۱. حزب توده که مرام مارکسیسم را میان جوانان نشر می‌داد. که متدینین و ملی‌ها و حتی رژیم پهلوی، همه با آن درگیر بودند.
۲. خطر بهائیت بود که فقط متدینین روی آن حساسیت داشته که پس از شهریور ۱۳۲۰ متوجه شدند؛ آنها در دستگاه پهلوی هم نفوذ کردند که به مبارزه با آن پرداختند مع ذلک به لحاظ حمایت رژیم پهلوی، بهائیت در سطح بالای کشور(نخست وزیرو برخی از وزراء و…) نفوذ کردند.
انگیزه تشکیل:
در این اثنا تشکلی مذهبی از اواسط دهه ۳۰ به هدف مبارزه با بهائیت تهران و سایر شهرستان‌ها پدید آمد. رهبری این تشکل از سال ۱۳۳۲ در اختیار یک روحانی قرار گرفت که بجز سوابق حوزوی، در نهضت ملی شدن نفت نیز فعال بود.
این تشکل که «انجمن خیریه حجتیه» نامیده شد نه تنها در حوزه مبارزه با بهاییت بلکه در محدوده وسیعتر و حتی بیش از دو دهه در تعمیق بسیاری از آموزش‌های دینی ولی با برداشتی خاص در سطح جامعه مذهبی ایران مؤثر بود.
معرفی مؤسس: انجمن خیریه حجتیه مهدویه به سال ۱۳۳۲ با تلاش حاج شیخ محمود تولایی (مشهور به حلبی) فعالیت خود را آغاز کرد، وی در سال ۱۲۸۰ در شهر مشهد به دنیا آمد….
وی دروس حوزوی خود را نزد اساتید به نام مشهد خوانده وی افزون بر حضور در دروس خارج اصول فقه به تحصیل دروس معارف الهیه پرداخت که آثاری از او بجای مانده است.
کار عمده آقای حلبی پس از شهریور ۱۳۲۰ تبلیغ در قالب منبر بود و در این کار مهارت و شهرت خاصی بدست آورد تا آنجا که چندین سخنرانی وی از رادیو مشهد پخش و بعداً به صورت مجموعه‌ای به چاپ رسید.
در اوآخر سال ۱۳۲۸ حلبی به همراه جمعی از فعالان مذهبی مشهد و نیز انجمن‌ها و هیئات مذهبی به طور منظم با بهائیان درگیر بودند….
مرحوم حلبی در آستانه ملی شدن صنعت نفت به فعالیت‌های تبلیغی ‌ـ سیاسی خود افزود، و پس از آن، در جریان شکستی که در انتخابات مجلس هجدهم خورد از فعالیت سیاسی کناره گرفت و دو سال بعد به تهران آمد و به همان کار خطابه و منبر مشغول شد. وی بخشی از فعالیت خود را به مبارزه با بهائیت اختصاص داد و تا پایان عمر همین مشی را ادامه داد. ایشان در روز جمعه ۲۶/دی ماه/۱۳۷۶ درگذشت و در کنار مزار شیخ صدوق(ابن بابویه) در شهر ری به خاک سپرده شد.
مرحوم حلبی با همکاری جمعی از متدینین ـ که تحت عنوان هیئت مدیره امور انجمن را اداره می‌کردند ـ تا آغاز پیروزی انقلاب اسلامی به فعالیت فرهنگی برضد فرقه بهائیت اشتغال داشت و به تربیت نیرو برای مقابله با بهائیان و تبلیغات آنان اهتمام داشت. انجمن طی ۲۵ سال فعالیت ضمن مبارزه با بهائیت توانست جمع زیادی از نیرو‌های جوان را در بسیاری از شهر‌ها به خود جذب کند .
انجمن اساسنامه‌ای داشت؛ از جمله مواد این اساسنامه این بود که «انجمن به هیچ وجه در امور سیاسی مداخله نخواهد داشت و نیز مسئولیت هر نوع دخالتی را که در زمینه‌های سیاسی از طرف افراد منتسب به انجمن صورت گیرد به عهده نخواهد داشت».(قابل ذکر است بعد‌ها از این شعار دست برداشته و خلاف آن عمل کردند).
این همان بندی بود که انقلابیون پیش و پس از انقلاب از آن ناراحت بودند.
زمینه‌های فعالیت: انجمن در هر شهر دفتری داشت که تحت عنوان بیت(بیت امام زمان) شناخته می‌شد. این بیت مسئولی داشت و زیر نظر وی سه گروه : تدریس، تحقیق و ارشاد فعالیت می‌کردند:
ـ گروه نخست: آموزش نیرو‌ها در سه مرحله ابتدایی، متوسطه و عالی می‌پرداختند.
ـ‌ گروه دوم: به دنبال افرادی از مسلمانان بودند که تحت تأثیر بهائی‌ها به آئین آنها گرویده بودند.
ـ گروه سوم: کار ارشاد این افراد را با شیوه‌های خاص خود دنبال می‌کردند.
سخنرانی‌های عمومی در محافلی که بیشتر منازل بود، برگزار می‌شده و به طور معمول در سالروز تولد امام عصر(ع) نیز جشن‌های بزرگی برگزار می‌شد. بیشتر افرادی که از بهائیت برمی‌گشتند، توبه نامه و تبرا نامه‌ای می‌نوشتند که متن بسیاری از آنها در یک مجموعه در کتابخانه آستان قدس نگهداری می‌شود.
وضعیت بعد از انقلاب اسلامی: به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی که به نوعی پیروزی مذهبی‌های سیاسی بود، انجمن به موضع انفعال افتاد و نیروهای تربیت شده در انجمن در سطوح مختلف پس از انقلاب به سه دسته تقسیم شدند:
۱. برخی به انقلاب اسلامی پیوستند؛
۲. برخی در برابر انقلاب بی تفاوت ماندند؛
۳. برخی به انتقاد از انقلاب پرداخته و به صف مخالفان ـ از نوع دیندار ـ پیوستند. ..
انجمن چندی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، یعنی در شهریور ۱۳۵۷ مواضع خود را در ارتباط با سیاست تغییر داده شروع به همراهی انقلاب کرد. (از جمله مواضع قبل از انقلاب این گروه: انقلاب امر ناممکن است مگر آنکه وابسته به یک قدرت خارجی باشد … همچنین می‌گفتند چه کسی مسئول خون‌های ریخته شده در جریان ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و بعد از آن می‌باشد؟)
پس از انقلاب از سوی برخی از رهبران انقلاب، انجمن به عنوان یک عنصر خطرناک معرفی شده و برای جلوگیری از نفوذ آن در مراکز، تبلیغات وسیعی بر ضد آنان شد،و به مرور به حذف شمار زیادی از چهره‌های مذهبی با سابقه منجر شد. طبعا برخی از سوابق برخورد‌های منفی رهبران انجمن با جریان انقلاب به عنوان یک تجربه برای موضع گیری علیه آنان مورد استفاده قرار گرفت. برای نمونه، امام خمینی رحمت الله علیه که در روزگاری آقای حلبی را تایید می‌کرد در سال‌های پیش از انقلاب به تدریج نسبت به حرکت انجمن بدبین شده و حمایت خود را قطع کرد.
آقای گرامی ـ فردی که اخبار داخلی ایران را برای نجف می‌نوشته است ـ نامه‌ای در این باره به امام نوشته که پاسخ امام (ره) این بوده است: «از وقتی که مطلع شدم، دیگر تأییدی نکردم».
واین جهت‌گیری‌ها ادامه پیدا کرد تا سر انجام در اثر بروز انحرافاتی(از قبیل کج اندیشی نسبت به خون شهیدان و شهید ندانستن کشته‌های جنگ تحمیلی و اینکه باید بگذاریم گناه زیاد شود تا آقا امام عصر(ع) ظهور کند و …) در میان برخی از افراد انجمن، امام خمینی(ره) در سخنرانی عید فطر سال ۱۳۶۲ بدون تصریح به نام انجمن، هشدارهای تکان‌دهنده دادند و در ضمن از ایشان خواسته شده که انحرافات خود را کنار بگذارند.
انجمن در سال ۱۳۶۲ رسما تعطیلی خود را اعلام کرد و ضمن آن توضیح داد که چون خود را مصداق سخنان رهبر انقلاب نمی‌داند انجمن را تعطیل می‌کند و بدین ترتیب انجمن منحل شد. (روزنامه اطلاعات چهارشنبه ۲۲ تیرماه ۱۳۶۲ ش).
برای اطلاع بیشتر از وضعیت انجمن می‌توانید کتاب «جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی، نوشته رسول جعفریان، ص368 تا ۳۷۸ چاپ انشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، پاییز ۸۳) مراجعه شود.
از مطالب گذشته پاسخ سؤال خواننده محترم روشن می‌شود که : انجمن در ابتدا با گرایش مذهبی و مبارزه با بهائیت تاسیس و شروع به فعالیت نموده ولکن در سیر کار گرفتار انحرافاتی شدند که با موضع گیری سران انقلاب به ویژه رهبر کبیر انقلاب به انحلال انجمن منتهی شد و از اینجا پی به عدم مشروعیت آنان می‌بریم.
و از لابلای مطالب و موضع‌گیری‌های امام خمینی نیز پی می‌بریم نه تنها این گروه با امام زمان ارتباطی نداشته بلکه برخی مواضع ایشان مخالف با ایده و هدف ظهور انقلاب جهانی حضرت بقیه الله می‌باشد.