عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۹/۸/۱۲
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
زمانی بیننده‌ها بحث را شنیده و میبینند که تولد امام سجاد ع است و بعد از تولد امام حسین ع تولد حضرت اباالفضل ع است و ما یک سال است سر سفره امام سجاد ع بودیم,وسر یکی از دعاهای آن حضرت به نام دعای مکارم الاخلاق نشسته ایم ،تازه هم این دعای امام ع نیست علم من است و همچنین آن کسی که برای اسلام صحبت میکند علم خودش را میگوید, نه اسلام را و زمانی که میگوییم قرآن این رامی گوید ، یعنی من از قرآن این را فهمیدهام نه این که قران این را میگوید .و یا زمانی که میگوید علی ع این چنین میفرماید یعنی من این چنین میفهمم ، ما شناخت خود را میگوییم .
مثال :زمانی که میگوییم درخانه ما آفتاب است نه این که خورشید آمده مقداری از آفتاب او در این خانه آمده .تولدهای این ایام را تبریک میگوییم و فردا هم روز تسخیر لانه جاسوسی است یعنی سفارت خانهی آمریکا . من دراین رابطه چند سال است این آیه را گفتهام آمریکای جنایت کاری که مسلمانها را در نماز جمعه به تکرار به رگبارمی بندند .
شورای امنیت میخواهد محکوم کند آمریکا میگوید محکوم نکنید تقبیح کنیداسرائیلیها بی ادبی کردهاند نه اینکه کار غلطی کرده اند . هزاران نفر جوان مسلمان به دست اسرائیلیها قطعه قطعه شوند آمریکا حاضر نیست بگوید این هاکردند .این سیمای آمریکاست .
قرآن آیهای دارد درباره مطلب دیگری است ولی به کار تسخیر لانه جاسوسی میخورد چون قرآن کلیاتی دارد که در هرزمان به روز تفسیر میشود .مثال :علی ع میفرماید :”و نظم امرکم ،منظم باشید .
خوب این دستور امروز برای این هم قابل استفاده است که در چهارراه احترام بگذارید به چراغ و منظم باشید .که اگرنباشد نظم به هم میخورد ، پس در نهج البلاغه چراغ سبز و قرمز نیست ولی کلمهای هست که میشود از آن استفاده کرد ،در هر زمان .
مثل :کلمه “غذا”که این غذا یک بار با ساندویچ و یک بار با همبرگر یا سیب زمینی و آب گوشت است .
قرآن میفرماید :(هُوَ الَّذی أَخْرَجَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ مِنْ دِیارِهِم)حشر(۲)خداست که اهل کتاب و کفار را از دیار و شهرشان خارج کرد ِ (ما ظَنَنْتُمْ أَنْ یَخْرُجُوا)و شما گمان نمیکردید که آنها خارج شوند .
مثل این که میگفتند : مملکت بدون شاه چگونه میشود ؟ خدا او را خارج کرد مستاجر را هم نمیشود بیرون کرد ولی قدرت خداوند این کار را میکند .(وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُم)و خودشان هم گمان میکردند که دژها و کاخ مانع ازاخراجشان میشود ،مگر میتواند ما را کسی بیرون کند سفارتخانه پایگاه حقوقی دارد ،نه شما و نه خودشان چنین فکرمی کردند(فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَیْثُ لَمْ یَحْتَسِبُوا)از راهی که حساب نمیکردند ،خداوند اراده کرد و دانشجویان خط امام (خمینی ره)ریخته و آنها را دستگیر کردند .
(وَ قَذَفَ فی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ)الحشر(۲) خداوند در قلبهای آنها ترس را حاکم کرد .
(یُخْرِبُونَ بُیُوتَهُمْ بِأَیْدیهِمْ)با دست خود خانهها (و اسناد و مدارک و زحمات خود را خراب کردند) تمام اسناد رادادند به ماشینهایی که خورد میکند .
(فَاعْتَبِرُوا یا أُولِی الْأَبْصارِ)ای اهل ایمان و نظر و عقل ببینید و عبرت بگیرید ،که اگر خداوند بخواهد شاه فرارکرده و مسلمانها شجاع شده قدرت پیدا کرده (و دشمن را ذلیل میکنند) ببینید که وقتی قدرت خدا باشد دیگر تانک وتوپ و مسلسل و جاسوسخانه و پروندهها نقشش را از دست میدهد .
به هر حال این انقلابی بود که امام (خمینی ره)فرمود :این انقلاب از انقلاب اول مهمتر بود .پس ما هم تولد امام سجاد ع و این روز (دانش آموز و تسخیر لانه جاسوسی آمریکا)را تبریک میگوییم .
بحث ما در باره دعای مکارم الاخلاق است که میخواهیم سریع در سه جلسه دعا را تمام کنیم .و بنا دارم انشاءالله ماه رمضان امسال تفسیر سوره یوسف ع را بگویم که دعوت میکنم آنها که میتوانند این بحث را گوش بدهند و بنده تاحال در تفسیر سوره یوسف ع نکته استخراج کرده و باز البته سواد من کم است و چه کسی میتواند قصهای بگویدکه این همه نکته داشته باشد ؟
حضرت میفرماید :(وَ أَصِبْ بِی سَبِیلَ الْهِدَایَهِ لِلْبِرِّ فِیمَا أُنْفِقُ مِنْهُ)الصحیفهالسجادیهص98خدایا راه هدایت به بهتر انفاق کردن را برسان .
پول دارد نمیداند چگونه خرج کند .اول راه خرج کردن
الف :چه چیز بخشش کنیم
ب :به چه کسی بخشش کنیم
ج :چقدر بخشش کنیم
د :با چه هدف و انگیزه بخشش کنیم
ه :چه زمانی بخشش کنیم
و :چگونه بخشش کنیم
خدایا حتی به من یاد بده عمر را چگونه مصرف کنم ، بعضی جوانها یک زنجیر چهل سانتی کنار خیابان به دورانگشت میچرخانند ،و عمر خود را تلف میکنند و نمیدانند چکار میکنند .یک نوار کاست چند صد تومانی اگر داشته باشد صدای گربه روی آن ضبط نمیکند ولی روی نوار مغزش هر چه شد ضبط کرده و قدر عقل و مغز و چشمش راندارد ،نگاه میکند بدون دلیل .
مثال :مقابل بانک ملی ایستاده به پولها نگاه کند . در ورزش اگر نگاه میکنیم گل زدن دیگران را او ورزش میکند نه ما ،پس نگاه ما شبیه به نگاه به پول بانک است بدون این که بهرهای داشته باشد ، جوانی در کل دنیا دارد هدر میرودمیلیاردها ساعت .
چه چیز بدهیم ؟
قرآن :(لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ)آل عمران(۹۲)
از آن چه خود هم آن را دوست داری نه غذای مانده که میترسی مسموم شوی یا لباسی که خود دوست نداری و یا رنگ او و مد عوض و یا تنگ شده به فقیر بدهیم .پس رشد انسان در سایه انفاق است از آن چه دوست دارد .
و یا میفرماید :(مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُم)بقره(۵۷) از آن چه (کسب کرده)و ما روزیتان کرده ایم ،آن چه میخواهی به فقیر بدهی اگر به شما میدادندخوش داشتی ؟
می فرماید :(وَ لا تَیَمَّمُوا الْخَبیثَ مِنْهُ تُنْفِقُون)بقره(۲۶۷) که (وَ لَسْتُمْ بِآخِذیه)چیزی را انفاق نکنید که خود هم حاضر به گرفتن آن نیستید .
خاطره :شخصی رفت مکه خیلی گرما خورد ،بعد از اعمال گفت : خدایا ما آمدیم ،خودت بودی میآمدی ؟ در حال عصبانیت از گرمای آن جا .
به چه کسی بدهیم ؟ قرآن میفرماید :(فَلِلْوالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبینَ وَ الْیَتامى وَ الْمَساکین)بقره(۲۱۵)
حدیث :تا فامیل هست به غریبه انفاق نکنید .
و کلمه “مسکین “هم از “مسکن “آمده و یکی است ،در باره فقیرانی است که از نداری میروند در خانه مینشینند ،پول برای خرج کردن ندارند تا در جامعه رفت و آمد کنند میگویند فلانی خانه نشین است .
چقدر بدهیم ؟
قرآن میفرماید :(وَ الَّذینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَ لَمْ یَقْتُرُوا وَ کانَ بَیْنَ ذلِکَ قَواماً)فرقان(۶۷)
به اندازه ببخشید بعضی در این مسئله زیاده روی میکنند ،حدیث و قرآن هم همین را میفرماید .
حدیث :شخصی اموالش را بخشید بعد از مردن امام ع فرمود :مگر فرزند نداشت گفتند چرا داشت فرمود اگر به من میگفتید من نمیگذاشتم در قبرستان مسلمانها دفن شود . چرا این کار را کرده ،اسلام هم اجازه نمیدهد کسی بیش ازیک سوم مالش را وصیت کند .یعنی از ۹ میلیون 3میلیون آن را حق دارد وصیت به خرج کردن راه خیر ،۴ میلیون نمیتواند . البته به بیشتر میتواند با اجازه وارث .
حدیث :حضرت (پیامبر ص)پیراهنی داشت زنی فرزندش را فرستاد پیراهن را گرفت برای تبرک بعد زمان اذان و نمازحضرت لباس نداشت تا در نماز شرکت کند آیه نازل شد(وَ لا تَجْعَلْ یَدَکَ مَغْلُولَهً إِلى عُنُقِکَ وَ لا تَبْسُطْها کُلَّ الْبَسْط)الاسراء(۲۹) نه دست به گردن بینداز (یعنی انفاق نکنی)و نه این مقدار بخشش کرده که خود دست تنگ شوی .
حدیث :حضرت ع انگور تناول میفرمود ،شخصی تقاضا کرد ،حضرت عطا فرمود همچنین دومی و سومی وچهارمی آمد ،فرمود :خداوند روزی شما را از جای دیگر حواله کند .
با چه هدفی ؟
در قرآن حدود 200مرتبه آمده “فی سبیل الله ” یعنی برای خدا ،نه این که فندق داده تا گردو برگردد و چون گوشت قربانی برای ما آورد ،برای او ببریم ،کادو و سوغاتی ،معامله نکنیم .یعنی چشم داشت نداشته باشیم ،برای رأی جمع کردن و منافع دیگر کمک نکند .
می فرماید :(ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه)بقره (۲۰۷)راه رضایت خدا باشد .
چگونه بدهیم ؟
(سِرًّا وَ عَلانِیَهً)بقره(۲۷۴) تا میتوانید مخفی (و بدون منت باشد)
قرآن :(لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى)بقره(۲۹۴) (صدقات)را با منت از بین نبرید .پس نه زیاد باز باز ،و نه بسته بسته ،در آستانه ماه مبارک رمضان میگویم که :حضرت ابراهیم ع سه رقم دعا کرد خداونددعای او را عوضی که این شکل نه ،و اصلاح فرمودند .
۱ – دعای باز و با توسعه او را خداوند جمع فرمود .
بعد از این که خداوند فرمود :(إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماما)بقره(۱۲۴) تو را رهبر همه مردم قرار دادم حضرت ابراهیم ع از خداخواست :که همه فرزندان مرا هم رهبر و امام قرار بدهَ (وَ مِنْ ذُرِّیَّتی) بقره(۱۲۴) خداوند فرمود :(نه) (قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ)عهد و پیمان (امامت) من به ستمگران نمیرسد .
نه به این گشادی ، فضای باز سیاسی درست, نه این که هر کس به هرکس هرچه دلش میخواهد بگوید و آبروی همدیگررا به این بهانه بریزند و اگر چنین شود آبرویی برای هیچ کس نمیماند ،چون هرکس عیبی و کسی هم اطلاع دارد ،بگویدافشا باید گردد ،پس همه مردم بی آبرو باید گردند .
۲ – دعای تنگ را توسعه فرمودند .
حضرت ابراهیم ع :خدایا ما مکه (کعبه) را ساختیم حال :(وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَن)بقره(۱۲۶)هر کس دین دارد به اوروزی فرما .
خداوند فرمود :(خیر)(وَ مَنْ کَفَرَ فَأُمَتِّعُه) :من به آنها هم که کفر ورزیدند روزی میدهم .حال اگر کسی در این مملکت مسلمان نیست آب و برق و تلفن ندهیم ؟ البته فردای قیامت حساب و کتاب دارد و روی این مسائل ملاحظه میشود .
۳ ـ دعای ابراهیم ع را جابجا فرمود. به خداوند گفت : بعد از من هم پیامبری به این مردم بده که : (یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ یُزَکِّیهِم)بقره(۱۲۹)خداوند فرمود : پیامبر میدهم ولی پیامبری که :(یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ یُزَکِّیهِم)بقره(۱۲۹)
حتی خداوند دعای ابراهیم ع را هم کم و زیاد کرد ، یعنی همه کارهاباید زیر نظر خدا باشد ،و تعجب است از آنها که میگویند عقل ما میرسد چون عقل مثل نردبان ده پله است و گاهی بیشتر از آن را نمیفهمد ،
سؤال : آیا روی کرهی زمین خلاف میشود یا نه ؟ اگر آری ، عاقلها انجام میدهند یا دیوانه ها ؟
پس نگوییم عقل میرسد ، میرسد ولی تا مقداری ، بقیه را باید خداوند کمک کندچون به هر چیز شک میکنیم معنایش این است که عقل ما نمیرسد ، مشورت دلیل بر همین است و پشیمانی هم همین طور ، ولی به کارگیری عقل هم لازم است چون قران میفرماید :(أَ فَلا تَعْقِلُونَ)بقره (۴۴) (أَ فَلا تَتَفَکَّرُونَ)الانعام(۵۰)(لِأُولِی الْأَلْبابِ) آل عمران(۱۹۰)لا ولی الالباب “بکب از پایههای انسانیت عقل است ولی پایه دیگر آن وحی است ،با دو بال و یک بال نمیشود حتی مرجع تقلید هم باید دستش را به دست امام صادق ع و آن حضرت ع هم دست به دست پیامبر و پیامبر ص دست به دست ابراهیم ع تازه ابراهیم را خداوند کنترل میکند .
باید از عقل و تدبر و مشورت استفاده کرده ولی به آنها اکتفا نکنیم .مثال :بگوید کتاب دارم استاد نمیخواهم و یا به عکس ,دو بال است .فکر یک بال استو امداد غیبی هم یک بال ،و بدون هم نمیشود و ناقص است .
امام سجاد ع میفرماید : (وَ اکْفِنِی مَئُونَهَ الِاکْتِسَابِ) الصحیفهالسجادیه(ع)ص98در خوردن روزی گیر نداشته باشم ،نه به معنای این که کارنکند ،بلکه کار زحمت هم میکشد ولی به نتیجه نمیرسد توری را به دریا میاندازد میخواهد 30ماهی بیاید ۳ ماهی میآید ،نخود گرفته پاکتش به آسفالت میافتد ،می خواهد جمع کند مردم طعنه میزنند ،کارها تاب میگیرد ،و گرفتارمی شود .
در قرآن داریم اگر به کار مردم تاب دادی به کار خودت تاب میخورد و اگر باز کردی از خودت هم باز میشود .
مثال :اگر یک روحانی با اخلاص و خوب برای مردم صحبت و خدمت کند اگر روزی به نجار مراجعه کرد کار او راخوب انجام میدهد .اما اگر نجار در اداره کارمندکارش را گیر داد و او را معطل کرد اگراداره و دولت از او کار بخواهدخوب انجام نمیدهد .
مثال :درب مسجد جامع شوشتر را ۸۰۰ سال قبل نجار ساخته بعد از این همه زمان گلوله به آن کارگر نیست و الان اگر دربهای ادارات دولتی را یک مشت بزنی نه درب که با چهار چوب میافتد .
قرآن :(إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ)الاسراء(۷) همه کلاه بر سر یکدیگر میگذارند و لذا نظام سرهم بندی میشود ،اگر با هم دوست باشیم با دلسوزی کار انجام میدهیم .علت این که به پیامبر ص میگفتند : (بِنَفْسِی أَنْت)بحارالأنوارج18ص295 : به فدای تو شوم(لک الفداء)الأنوارص ۱۲
چون حضرت از مردم احوال پرسی وبرای آنها در سفر و مریضی دعا میکرد و این خبر و کار حضرت به گوش او که میرسید علاقه اش زیادتر میشد .
این که حضرت میفرماید :(بِغَیْرِ احْتِسَابٍ) بحارالأنوارج51ص297 یعنی گره و دشواریها برداشته شود ،و الا کارهای خداوند حساب دارد ولذا میفرماید : (کُلِّ شَیْءٍ بِمِقْدَارٍ) بحارالأنوارج91ص374 هر چیز از روی حساب و کتاب است .
می فرماید : (فَلَا أَشْتَغِلَ عَنْ عِبَادَتِکَ بِالطَّلَبِ) الصحیفهالسجادیهص98 (اگر گره برداشته شود)به عبادت بهتر میرسم .
می فرماید :(وَ لَا أَحْتَمِلَ إِصْرَ تَبِعَاتِ الْمَکْسَبِ) مثال :اگر نانوایی خلوت بود نان گرفتیم دقیقه به مطالعه میرسیم و اگر شلوغ باشد از بین میرود .
امسال بارندگی کم شد جمهوری اسلامی صدو پنجاه میلیارد تومان خسارت داد ،با این پول چند تا شهر میتوانستیم برای معلمین بسازیم و وام برای اساتید دانشگاه و کارمندان دولتی که خانه ندارند .
خداوندمی فرماید :(اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمِ یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراًَ)هود (۵۲)شما استغفار کنید از آسمان برای شما باران فرستاده میشود یعنی زمین آسمان در این امور به هم وصل است .
مثال :سوئیچ و اگزوز ،باز شد از عقب دود میآید برو ته ماشین به هم بند است . نماز آمپولی است که خدا هم به زمین وهم به آسمان میزند ،زلزله(إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها)زلزله میشود نماز آیات میخوانیم ،باران نمی‌آید نماز باران .این دو فراز از دعا فرازهای بعد در جلسات بعد .
خدایا :عقل ،بصیرت و ایمتن و عمل ،عمق و برکات عمر ما را بیفزا .
خدایا :مارا به خود واگذار نکرده و باران رحمت را بر ما نازل و به مولودهای شعبان کشور ما را روز به روز عزت بیشتر وبرکات شعبان را بر ما نازل و قلب مولود این ماه حضرت مهدی ع و ما را ازیاران مخلصش قرار بده .
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
