دعای مکارم الاخلاق (شهادت باطل) – ۱۱



متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش   ::  ۱۳۷۹/۲/۱

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
(وَ مَا أَجْرَى عَلَى لِسَانِی مِنْ لَفْظَهِ فُحْشٍ أَوْ هُجْرٍ أَوْ شَتْمِ عِرْضٍ أَوْ شَهَادَهِ بَاطِلٍ أَوِ اغْتِیَابِ مُؤْمِنٍ غَائِبٍ أَوْ سَبِّ حَاضِرٍ) بحث ما درباره تفسیر دعای مکارم الاخلاق بود که امام سجاد(علیه السلام) چی را به جای چی از خداوندمی خواهد:
۱-(لَفْظَهِ فُحْشٍ) أَوْ سَبِّ حَاضِرٍ لفظه فحش »: بد زبانی، ۲-(هُجْرٍ) طرد کردن، نسبت هزیان دادن، ۳-(أَوْ شَتْمِ عِرْضٍ): آبروریزی، ۴-(أَوْ شَهَادَهِ بَاطِلٍ؟) گواهی به نا حق، ۵-«او اغتیاب مؤمن غائب »: غیبت مؤمن، ۶-(أَوِ اغْتِیَابِ مُؤْمِنٍ غَائِبٍ): حرفهای زننده به حاضرین، (وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِکَ): و آنچه شبیه به اینهاست.
به جای اینها: ۱-(نُطْقاً بِالْحَمْدِ لَکَ) گفتار به حمد برای تو و ثنا مثل کلید از یک طرف باز و از یک طرف قفل می‌کند. استفاده بهینه مگر آب به صورت نمی‌ریزی قصد وضو کن، بگویی مرسی بگو خداوند تو را حفظ کند. این کلمه دعاست، نوزاد دار شده٬ هدیه کتاب کودک فلسفی را ببر که دهها سال بماند، بخواند و شیوه تربیت بچه را هم یاد بگیرد.
اما شهادت باطل و یا گواهی به حق
در این رابطه دو آیه داریم در قرآن مثل هم، البته حرفهای ما که مثل هم است نکته ندارد، چه پلو عدس و چه عدس پلو، باری ندارد. ولی در قرآن جابجایی کلمات نکته دارد.
در یک جا می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامینَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى‏ أَلاَّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا» الانعام(۸)
و در جای دیگر می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامینَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِکُم» النساء135- البته جابجایی این کلمات نکته‌ای دارد. گرچه کلمات تکراری است.
سؤال: فرق در این جابجایی چیست؟
جواب: انسان زمانی که می‌خواهد گواهی بدهد دو چیز انسان را از عدالت بیرون می‌برد و از حق منحرف می‌شود…الف: علاقه‌ها ب: کینه ها
یک آیه می‌فرماید علاقه تو را منحرف نکند و یک آیه می‌فرماید کینه تو را منحرف نسازد شهادت به عدل و عدالت بدهید و کینه‌ها و خورده حسابها شما را از شهادت به حق باز ندارد. این آیه اول که: بغض‌ها عامل انحراف نشوند.
آیه دوم: شهادت برای خدا بده «وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِکُم » گر چه بر علیه و ضرر خودتان باشد، بگو من بودم.
زلیخا با همه فتنه‌ها که کرد آخر یک حرف حق زد و گفت من عاشق شده و توطئه کردم و من راه گفتگو راباز و شروع کردم.
بعد می‌فرماید: «اوالوالدین » و اگر چه بر علیه و ضرر پدر و مادرتان باشد. معمار است چون از نزدیکان و آشنایان است منزل را خوب قیمت بگذارد یا صبر کن تا مشتری خوب پیدا کنیم. درقیمت گذاری حساب نکنید دشمن است یا خودی. حق را بگو. چند نکته و درس از این آیه:
۱- شرط ایمان عدالت است »یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامینَ بِالْقِسْطِ« در تقسیم یک بزغاله عادل نیست کبابی‌ها را برای خودش برمی دارد. و پای دیگ امام حسین(علیه السلام) ظرف رابیاورید برای فلانی.
از نواب صفوی است که می‌فرمود: ما دو رقم آبگوشت داریم یکی آآآآب گوشت این همه‌اش آب است و بعضی آب گووووشت. این گوشتش زیاد است برای آدمها دوست و غیر دوست هم فرق می‌گذارد. اینطور نباشدامام حسین(علیه السلام) برای دین شهید شده.
۲- عدالت واجب است.
کلمه «کونوا»: باشید٬ امر و واجب است٬ و فرمان می‌باشد.
۳- عدالت همیشگی باشد و شیوه دائمی در همه کارها.
«قوام » نه اینکه گاهی بلکه همیشه مثل «بقال » کسی که کارش سبزی فروشی است. معلم نمره به حق و معمار قیمت گذاری به حق، و در حرف و ورزش و مطالعه و کمک به فقرا و عزاداری و نماز و تقسیم و زن داری و بچه داری همه عادلانه باشد.
۴- انگیزه فقط الهی باشد.
یک نفر بود هر کجا غذا می‌خورد با توجه به نوع غذا و پذیرایی دعا می‌کرد. اگر معمولی یا متوسط یا خوب٬ در دعاکردن فرق می‌گذاشت. اگر چند رقم غذا و خورشت بود می گفت یا حمید بحق محمد! . . . دعا بر اساس شکم!
خداوند به سلامت بدارد آیه الله مشکینی را که می‌فرمود: ما با چند نفر طلبه درس می‌خواندیم زمان خرج کردن نمی‌پرسیدیم پول از کیست؟ پولها را یک جا گذاشته بودیم و هر کس هر چه نیاز داشت برمی داشت.
۵- شهادت بر اساس عدالت باشد٬ نه خورده حساب و مسایل دیگر.
یکی از مسلمانها در مکه به دست یکی از کفار خیلی اذیت و شکنجه شد، زمانی که مسلمانها به مدینه مهاجرت کردند این مسلمان بود و آن کافر هم مسلمان شده و همراه آمد به مدینه در مدینه آن مسلمان که به دست کافرتازه مسلمان شده اذیت شده بود زد و او را به تلافی کشت٬ آیه نازل شد که زمانی که یکی از مسلمان شد گذشته‌ها نبایدمورد توجه باشد.
حدیث: (الْإِسْلَامُ یَجُبُّ مَا قَبْلَهُ) اسلام آوردن گذشته‌ها را می‌پوشاند و می‌بخشد. یعنی بر گذشته‌ها صلوات. چراغ سبزی است که فکر نکند حال با مسلمان شدن همه چیز را از او تدارک شده می‌خواهند.
البته این مسأله درباره کسی که مال مردم را خورده مثل یک ربا خوار که میلیونها از مال مردم، بعد هم توبه کند بگویدقبلی‌ها بخشوده. در ربا توبه‌ای نیست باید مال مردم پرداخت شود بعد در آیه می‌فرماید: «إِنْ یَکُنْ غَنِیًّا أَوْ فَقیراً» نبایدفرقی گذاشته شود. می‌گوییم فقیر است خانه‌اش را بیشتر قیمت کن: یا فلانی دختر دارد و ۲ پسر بی کار و شوهر از کارافتاده. شما درست قیمکت کن. و فقر و غنی نباید در عدالت او تأثیر بگذارد.
حالات انسان در این رابطه:
الف: به سود یا به ضرر فقیر
ب: به سود ثروتمند و ضرر او
به سود فقیر ممنوع است٬ چون به عدالت ضربه می‌زند اگر می‌خواهی او را کمک کنی از راه دیگر. به ضرر او هم ممنوع چون استثمار او می‌شود که چون احتیاج دارد ما به ضرر او راضی شویم و سوءاستفاده کنیم و چون مجبور است طلا وگوشواره‌ای که هزار تومان می‌ارزد بگوید ۱۰ هزار تومان.
به سود ثروتمند هم ممنوع.
مثل شاگردی که کلاه سر همه گذاشته و گرانفروشی می‌کند تا استادش پولدار شود. به ضرر ثروتمند هم ممنوع.
گر چه این خصلت خوب است ولی باز اسلام اجازه نداده و باید طبق عدل رفتار کرد. روزهای اول انقلاب که بچه‌ها با چوب و چماق سر چهار راهها را کنترل می‌کردند اگر یک ژیان قراضه بود می‌گفتند برو بدبخت است. اگر بنز بود می گفتند فلان فلان شده او را بگیرید پدر فلان طاغوتی است برای چراغ قرمز همه باید بایستند حال یا ژیان یا بنز به ما ربطی ندارد.
«إِنْ یَکُنْ غَنِیًّا أَوْ فَقیراً فَاللَّهُ أَوْلى‏ بِهِما« یعنی: ان یکن بنزاً او ژیانا» یعنی حوادث در تو اثر نگذارد و رفته خواستگاری اگر او را تحویل گرفته تعریف و الا می‌گوید ادب ندارد. گرچه دخترخوب است ولی می‌خواهد کودتا کند.
اگر عیدی دایی ۱۰۰۰ تومان است خوب و اگر ۵۰۰ تومان نه… می فرماید: «إِنْ یَکُنْ غَنِیًّا أَوْ فَقیراً فَاللَّهُ أَوْلى‏ بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى‏ أَنْ تَعْدِلُوا» فقر و غنی در قضاوت شما تأثیر نکند و شما را هوی و هوس از عدالت منحرف نکند. باز قرآن درباره شهادت باطل می‌فرماید: خداوند درباره عباد الرحمن در سوره فرقان شرایطی فرموده یکی: «وَ الَّذینَ لا یَشْهَدُونَ الزُّورَ» الفرقان(۷۲)(بنده خوب خدا): گواهی به ناحق نمی‌دهد
«الزور» دروغی است که انسان فکر می‌کند راست می‌گوید. و حال اینکه بعضی از دروغها معلوم است. «الزور» و «تزویر» ریشه‌اش یکی است یعنی: طوری صحنه سازی می‌کند که انسان فکر می‌کند راست می‌گوید و باورش می‌آید. درباره شهادت به ناحق داریم که در قیامت «تجب له النار»: آتش بر او واجب می‌شود
حدیث: رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم به علی علیه السلام فرمود:
الف: حاکم جائر و ستمگر
ب: و کسی که مال یتیم را به زور می‌خورد
ج: و گواهی دهنده به ناحق
هر سه گروه مثل کافران قبض روح می‌شوند. و جان کندن کافر خیلی سخت است. از قرائن هم نمی‌شود گواهی داد که چون دیدم دستش خونی است گفتم لابد فلان است. البته یک وقت قرائن آنقدرزیاد است که انسان به یقین می‌رسد. ولی با یک قرینه نمی‌شود. دودی دیده می‌گوید کباب می‌خورند، شاید دود هست و کبابی هم نیست. کیسه‌اش برآمده پول است شاید هم نباشد. زود قضاوت نکنیم.
در روزنامه نوشته که افرادی که بیرون شهر زندگی می‌کنند گاهی برای مقابله با دزد سگی در خانه نگهداری می‌کنند، گفت صاحبخانه برای خرید رفت و برگشت درب را باز کرد و دید سگ پوزه‌اش خونی است فکر کرد بچه‌اش را که در خانه بوده دریده فوری کلتش را بیرون آورده و او را کشت آمد داخل منزل دید خیر داستان از این قرار بوده که گرگی وارد منزل شده و این سگ برای دفاع از کودک با او درگیر شده و الان آمده جلو صاحبخانه که دو استخوان به من داده‌ای در عوض از کودک تو دفاع کردم با ناراحتی آمد بالای سر سگ نشست و دید چشم سگ باز است. بعد در این رابطه مقاله‌ای نوشت که سگ با چشمان بازش به من فهماند که تو چرا زود قضاوت کردی؟
حدیث فرموده: بدترین مجلس، مجلسی و بدترین کس، کسی است که گواهی نا حق داده شود. زمین فلان منطقه می‌گویند تقصیر فلانی، چرا درس نخوانی فلانی. . . چرا نمره‌ات ضعیف است معلم ناتوان است نمی‌گوید من درس نخوانده ام. حدیثهای تندی در این رابطه داریم.
امام سجاد(علیه السلام) می‌خواهد که به عدالت رفتار کند٬ که البته عدالت مربوط به مسلمانی هم نیست.
داستان: دو نفر در جهت آبیاری از پیامبر صل الله علیه و آله و سلم قضاوت خواستند، حضرت به نفع یکی حکم کرد. دیگری گفت بله چون از خویشاوندانش بود.آیه آمد: چرا قداستها را می‌شکنید:
«فَلا وَ رَبِّکَ لا یُؤْمِنُونَ» النساء(۶۵) به خدا قسم ایمان ندارند کسانی که می‌گویند پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پارتی بازی می‌کند.
شخصی دزدی کرده بود. گفتند دستش را قطع نکنید از شخصیت‌های مهم است. حضرت صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: والله دخترم زهرا هم دزدی کند دستش را قطع می‌کنم.
اگر قیمت حقیقی جنس را بگویم مشتری نخواهد خرید، بی دروغ که نمی‌شود. همه مردم روزیشان با دروغ می‌رسد؟ رزق هر کسی حلال اندازه گیری شده و کسانی که با دروغ می‌خواهند برسند، خداوند از حلال کم می‌گذاردبرای آنها. و قیامت هم عقوبت دارد.
خدایا٬ ما را کمک کن که نه آنی و کمتر از آنی نه ظلم کرده و نه کمک ظلم و نه راضی به ظلم دیگران و هر چه از ما ظلم سر زده توفیق جبران رحمت بفرما.
خدایا٬ ما را شاهد زور و گواهی به ناحق، و از همه آلودگیها حفظ بفرما.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته