عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۸/۱۰/۹
بسم الله الرحمن الرحیم
«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا الْحَسَنِ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِین»
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی.
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اجْعَلْ لِی یَداً عَلَى مَنْ ظَلَمَنِی، وَ لِسَاناً عَلَى مَنْ خَاصَمَنِی، وَ ظَفَراً بِمَنْ عَانَدَنِی، وَ هَبْ لِی مَکْراً عَلَى مَنْ کَایَدَنِی، وَ قُدْرَهً عَلَى مَنِ اضْطَهَدَنِی، وَ تَکْذِیباً لِمَنْ قَصَبَنِی، وَ سَلَامَهً مِمَّنْ تَوَعَّدَنِی، وَ وَفِّقْنِی لِطَاعَهِ مَنْ سَدَّدَنِی، وَ مُتَابَعَهِ مَنْ أَرْشَدَنِی»(صحیفه سجادیه، دعاى ۲۰) بینندگان عزیز بحث را روز بیست و یکم ماه رمضان می‌بینند، روز شهادت اول مظلوم تاریخ. مظلومیت حضرت بیش از سایر مظلوم‌های تاریخ است. هر مظلومی چند شاهد داشته باشد، می‌تواند حقش را در دادگستری بگیرد ولی علی علیه السلام مظلومی بود که با حدود صد هزار شاهد در غدیر خم حقش را ضایع کردند. به این نکته که می‌گویم دقت کنید تا بفهمید حضرت چقدر مظلوم است: وحشی کسی است که در جنگ احد حضرت حمزه عموی پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم را شهید کرد و بعد توبه کرد و مسلمان شد آمد به نزد حضرت، گفت: من کافر بوده و عموی تو را شهید کردم و الان مسلمان شده‌ام چه کار کنم؟ حضرت فرمود: اشکال ندارد ولی کاری کن که در مکه و مدینه نباشی که من تو را ببینم و داغ دلم تازه شود. ولی امیر المؤمنین علیه السلام قاتل همسرش را ۲۵ سال جلو چشمم می‌دید. آیه الله علامه امینی زمانی که وارد حرم امیر المؤمنین علیه السلام می‌شد، می‌گفت: السلام علیک یا مظلوم و گریه می‌کرد. امیر المومنین(ع) خودش و همسر و فرزندانش شهید شدند و کسی است که امتیازاتش منحصر به فرد است. در تاریخ چه کسی در کعبه متولد و در سجده نماز شهید شد؟ در تاریخ چه کسی به انداره او کشاورزی و خواندن خطبه او و نماز خواندن او و به اندازه او جبهه داشته؟ شهادتش را تسلیت می‌گوییم. موضوع بحث امسال ما شرح تفسیر دعای مکارم الاخلاق امام سجاد علیه السلام بود. تا رسیدیم به این فراز: «وَ اجْعَلْ لِی یَداً عَلَى مَنْ ظَلَمَنِی». «یَدْ» یعنی دست و دست کنایه از قدرت است، می‌گویند فلانی در فلان اداره دست دارد یعنی قدرت دارد. خدایا نسبت به کسی که به من ظلم کرده قدرتی به من بده، تا بتوانم از خودم دفاع کنم. و از این معلوم می‌شود که مسلمان باید قوی باشد و زیر بار ظلم رفتن کمال نیست، و همین طور که به ظالم می‌گویند: چرا ظلم کردی؟ به مظلوم هم می‌گویند: چرا زیر بارظلم رفتی؟ امیر المؤمنین علی علیه السلام می‌فرماید: فرزندانم «کُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً»(نهجالبلاغه، نامه ۴۷) نسبت به ستمگران دشمن بوده و ظلم پذیر نباشید. قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع: «الْإِسْلَامُ یَعْلُو وَ لَا یُعْلَى عَلَیْهِ»(منلایحضرهالفقیه، ج۴، ص۳۳۴) نباید بر اسلام چیزی برتری داشته باشد. قرآن می‌فرماید: «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرینَ عَلَى الْمُؤْمِنینَ سَبیلاً» نساء/۱۴۱ خداوند قرار نداده برای کافرین راه نفوذ بر مؤمنین. قرآن می‌فرماید: «تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ» انفال/۶۰ باید شما دشمن خدا را بترسانید. به رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم گفتند: فلان گروه به شیوه خاصی می‌جنگند. حضرت گروهی را فرستاد که شیوه جنگ را یاد گرفته و به مسلمانان تعلیم دهند. سؤال: چرا مسلمانها عقب افتاده هستند؟ جواب: تا زمانی که اسلام حاکم بوده مسلمانها هم در حال پیشرفت و رشد بوده اند. مقایسه‌ای بین این زمان و زمان شاه: آن زمان که شاه بود مسلمانها عقب افتادند و در جمهوری اسلامی نگاه کنید به ابتکارات وشکوفایی استعدادها، و مقایسه آن با زمان قبل. ابتکاراتی که در نیروهای مسلح و رشد علمی که در دانشگاه‌ها شده. البته در جمهوری اسلامی هم این طور نیست که ما همه راه را در مورد اخلاق ها، برخوردها و اقتصادها و. . . همه اسلامی باشد قدم‌هایی را در راه اسلام برداشته ایم. دست از دست شاه بیرون آورده و به اسلام روی آوردیم و چقدر پیشرفت کردیم. باید دید در چه زمانی مسلمانها عقب هستند، البته زمانی که ما اسلام واقعی را دنبال کنیم عقب افتاده نیستیم. در مقابل دشمن باید حالت تهاجمی داشته باشیم. قرآن می‌فرماید: «بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَیَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَکُمُ الْوَیْلُ مِمَّا تَصِفُونَ» انبیاء/۱۸ ما باید با شناخت حق آن را بر سر باطل کوبیده و باطل را نابود کنیم. درباره هیات امناء مساجد می‌فرماید: باید شجاع باشند. قرآن می‌فرماید: «إنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاهَ وَ آتَى الزَّکاهَ وَ لَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللَّهَ فَعَسى أُولئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدینَ» توبه/۱۸ کسی حق آبادی مسجد دارد که. . . از هیچ کس نترسد. و در جای دیگرمی فرماید: «أُولئِکَ ما کانَ لَهُمْ أَنْ یَدْخُلُوها إِلاَّ خائِفینَ» بقره/۱۱۴.
مسجد مسلمانها آنچنان صلابت باید داشته باشد که اگر کفار خواستند وارد شوند، بترسند. مثل جاسوسی که می‌خواهد برود در سنگر فرماندهی چطور با وحشت می‌رود. سؤال: یکی می‌گفت: که صبر به معنای تحمل ظلم است؟ جواب: گفتم نه قرآن می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ» مدثر/۲-۱، «وَ لِرَبِّکَ فَاصْبِرْ» مدثر/۷. می‌فرماید: قیام کن. بعد می‌فرماید: صبر کن در راه خدا. کلمه «صبر» در کنار کلمه «قیام» است. امام می‌فرماید: خدایا کمکم کن بتوانم در مقابل ظلم ایستادگی کرده و مسلمان وارفته نباشم.
فردی صاحبخانه‌اش او را اذیت می‌کرد، خدمت امام علیه السلام رسید و داستان را تعریف کرد، حضرت او را دعوت به صبر کرد. بعد از چندی دوباره آمد شکایت کرد. حضرت فرمود: روز جمعه زمان نماز که مردم رفت و آمد دارند، اثاثیه را بگذار کنار کوچه، مردم سؤال می‌کنند: چرا اینجا نشسته ای؟ بگو: صاحبخانه اذیت می‌کند. بعد صاحبخانه می‌بیند آبرویش می‌رود عذرخواهی خواهد کرد، و این چنین هم شد. یعنی گاهی باید داد زد و استیضاح کرد. همان غیبتی که حرام است ولی اگر ظلم شدی می‌توانی داد بزنی: «لا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَنْ ظُلِمَ وَ کانَ اللَّهُ سَمیعاً عَلیماً» نساء/۱۴۸ خداوند دوست ندارد بدگویی کسی را بکنی مگر وقتی که مظلوم شدی. حتی برای رفع ظلم می‌توانی غیبت کنی که فلانی کذا و کذا است. اگر متخلف مجازات نشود امکان ندارد کسی بتواند حکومت کند، این جا بحث خشونت و رأفت نیست حتی آنهایی که بحث رافت می‌کنند در این مسأله اتفاق دارند کسی که خلاف قانون کند باید مجازات شود. وقتی خیابان یک طرفه است و او دوطرفه حرکت می‌کند و یا بیش از حد مجاز بار کامیون می‌زند یا در باربری مسافر سوار می‌کند، با متخلف چه کار کنیم؟ بالاخره اگر ظلم شد، باید قدرتی برای جلوگیری از آن باشد. قرآن می‌فرماید: «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ» انفال/۶۰ در مقابل استکبار باید قدرت داشته باشید. نفرموده تنها به پسران تیر اندازی یاد دهید، بلکه دختر و پسر هر دو. فرمود: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: «عَلِّمُوا أَوْلَادَکُمُ السِّبَاحَهَ وَ الرِّمَایَهَ»(کافی، ج۶، ص۴۷) فرزندان خود را تیر اندازی یاد دهید. نفرمود: «عَلِّمُوا اَبْنَائَکُمْ» پسران را یاد دهید. یک وقتی بحثی شد درباره ولایت فقیه گفتم: بحث ایدئولوژی و قرآن و حدیثی هم که نکنیم یک مطلب روشن این است که: سؤال: آیا ایران عزیز دشمن دارد یا نه؟ هرکس با هر سلیقه‌ای به این اعتقاد دارد یا نه که دشمن داریم نسبت به استعدادها، معادن، دریا و جنگل، دین و جوانان؟ در مقابل دشمن قوی آیا ارتش و سپاه کافی است یا مردم هم باید بسیج شوند؟ به دلیل ۸ سال جنگ قوای مسلح به تنهایی کافی نیستند باید مردم کمک کنند و بسیج مردم دست ولایت فقیه است. و اگر امام(خمینی ره) نبود مردم با آیین نامه و تبصره و کمیسیون به جبهه‌ها نمی‌رفتند. پس ولایت فقیه دستی است که بجای پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم نشسته، از علم او هم دارد، و از خون امام حسین علیه السلام در بدن او هست و از روحیه امام علیه السلام در مغزش هست و عشقی هم که مردم به آن حضرت دارد، به او هم دارند. این بازویی است که می‌تواند مردم را بسیج کند در مقابل کسی که بخواهد به من و به امت ظلم کند. شکستن ولایت فقیه یعنی شکستن بازو و بعد تسلیم شدن در مقابل دشمن. این که فلان روایتش، صحیح است یا موثق، بحث حوزوی است. برای عامه مردم که نمی‌شود بحث حوزه‌ای کرد. باید گفت: به این شکل که توضیح دادم برای عامه مردم استدلال کرد. و کسی را می‌خواهیم که مورد اعتماد مردم بوده و هر روز لازم شد مردم با فرمان او به صحنه بیایند و این بحث ندارد و بحث علمی آن را در روزنامه و مجله و حوزه‌ها بخوانند ولی بحث عرفی خیلی روشنی است. امام سجاد(ع) می‌فرماید: «وَ لِسَاناً عَلَى مَنْ خَاصَمَنِی» خدایا زبانی داشته باشم در مقابل دشمنم بتوانم جواب بدهم، از لطف خدا، ما چنان منطق و استدلال محکمی داریم که هرکس با هر سلیقه‌ای بخواهد می‌توانیم با او بحث آزاد کنیم. ما مسلمانها از نظر عدد زیاد نبودیم و در مدینه علی علیه السلام یاران محدودی داشت و در تشییع جنازه حضرت زهرا سلام الله علیها ۵ یا6 نفر بودند، و امروز خبر تلخ برای روز ۲۱ ماه رمضان این است که جنازه علی بن ابیطالب(ع) را مخفیانه دفن کردند و همچنین حضرت زهرا سلام الله علیها را نیز. و صد سال کسی خبر از قبر علی علیه السلام نداشت، تنها و مظلوم خود و همسرش، اما الان یاران و طرفداران زیادی دارد چون منطق و استدلال در مقابل دشمن قوی است. شیعه اول جمعیتش پنج در صد هزار بود اما الان ۴/۱ یا ۳/۱ مسلمانها را تشکیل می‌دهند. رشد به خاطر استدلال بوده است. امام رضا علیه السلام در یک جلسه صحبت می‌فرمودند، تمام سران مذاهب محکوم و ساکت می‌شدند. و شاگردی دارد امام صادق علیه السلام به نام هشام که با رهبران مخالف بحث و آن‌ها را محکوم می‌کرد. و یک سخنرانی امام سجاد علیه السلام در مسجد شام، رژیم بنی امیه را سرنگون و سخنرانی حضرت زینب علیها سلام الله در کوفه کودتا بود. پس خدایا قدرتی بده که خطهای انحراف را با زبان استدلال خط بطلان بکشم. «ظَفَراً بِمَنْ عَانَدَنِی» و خدایا هرکس بر من دشمن و معاند است بر او پیروز شوم. و «وَ هَبْ لِی مَکْراً عَلَى مَنْ کَایَدَنِی» و خدایا توانی بده که مکر و حیله‌ها را نسبت به خودم واژگون کنم. نمی‌خواهم یک مسلمان تو سری خور باشم، با یک تکبیری که پشت دروازه خیبر گفتند تمام دشمن لرزه بر اندامش افتاد. مسلمانی که وارفته و کلاه سرش برود ارزش ندارد. و یکی از مظلومیت‌های آن حضرت این بود که گرفتار کسانی شده بود که به حرف حضرت گوش نمی‌دادند، یک بار که سخنرانی می‌فرمود و دید مردم بی توجه هستند: «فضرب علی خده » چنان زد به گوش خودش، بعد فرمود: «قاتلکم الله » خداوند مرگ به شما بدهد که خون به دل من کردید. خداوند مرا از شما گرفته و شخصی مثل خودتان بر شما مسلط کند. بعد فرمود: «قبحاً لکم یا اشباه الرجال و لا رجال » روی شما سیاه، لاشه‌های بی روح، ای مردنماهای نامرد. یکی از مظلومیت‌های آن حضرت این بود که حضرت دچار و گرفتار یک عده وارفته‌ها بود، ولی امام حسین علیه السلام اگر ۷۲ نفر داشت ولی وارسته بودند، و می‌گفتند: هزار بار شهید شویم دست از تو برنمی داریم و حضرت فرمود: «یارانی بهتر از شما ندیدم». و اینکه(امام خمینی ره) می‌فرمود: مردم ایران از مردم صدر اسلام بهتر هستند. معنایش همین است، یعنی در صدر اسلام گوش به حرف پیامبر و امیر المؤمنین و امام حسن علیهم السلام نداده و امام حسین علیه السلام را دعوت کرده اما نامردی کردند. « وَ قُدْرَهً عَلَى مَنِ اضْطَهَدَنِی» خدایا به من توانی بده که در مقابله کسی که نسبت به من توطئه می‌کند با تدبیر آن را خنثی کنم. «اضْطَهَدَنِی» یعنی شکستن دین از راه دین، استفاده از مذهب علیه مذهب. چون گاهی یکی با سیلی و نارنجک برای مقابله به داخل مسجد می‌آید و گاهی یکی هم در کنار مسجد یک نماز جماعت دیگری برپا می‌کند تا به مقابله برخیزد. پس شکستن مسجد گاهی با نارنجک است و گاهی مذهب علیه مذهب است. یعنی اگر کسی از راه دین می‌خواهد مرا بشکند، من او را بشکنم، مثل این که زمان پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم آمدند کنار مسجد قبا، مسجد ضرار ساختند، که به این وسیله مسجد حضرت را بشکنند. «وَ تَکْذِیباً لِمَنْ قَصَبَنِی» واژه: «قَصَبَنِی» یعنی قطعه قطعه کردن. و لذا می‌گویند قصاب چون گوشت را قطعه قطعه می‌کند. خدایا کسی که می‌خواهد مرا بشکند و تفکر و ایدئولوژی و اهداف را بشکند، بتوانم در مقابل او بایستم. نتیجه این بخش از دعا این که مسلمانها باید در دعاها از خداوند عزت و نفوذ ناپذیری بخواهند. این که می‌گویند: مؤمن عزیز است. یعنی نمی‌شود با پول و تهدید و بمباران و روزنامه، تهمت او را سوراخ کرد. جامعه اسلامی باید در مقابل تهدیدها، پول و زور و توطئه‌ها و. . . نشکن باشد، این جزء دعاها باشد و الان همه توطئه‌ها به خاطر آن است که جمهوری اسلامی را بشکنند. خداوندا به آبروی این شهید(حضرت علی(ع)) که خود نشکن بود و فرمود: دنیا زیر و رو شود ذره‌ای شک نمی‌کنم. به آبروی این شهید محراب، امیر المؤمنین علیه السلام، فرد و جامعه ما را نشکن و نفوذ ناپذیر قرار بده و در مقابل همه خطرها ما را مسلح به اسلحه ایمان و قدرت نظامی و فکری و علمی و تکنولوژی و همه قدرت‌های لازم و مقاوم در مقابل همه ابرقدرت‌ها قرار بده. روز بیست و یکم است چند جمله هم درباره آقا بشنویم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا الْحَسَنِ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِین»
علی‌ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را – که به ما سوی فکندی همه سایه هما را
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین – به علی شناختم من به خدا قسم خدا را
نه بشر توانمش گفت نه خدا توانمش خواند – متحیرم چه نامم شه ملک لا فتی را
بجز از علی که گوید به پسر که قاتل من- چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا
بجز از علی که آرد، پسری ابو العجائب- که علم کند به عالم شهدای کربلا را
علی علیه السلام خطاب به فرزندان:
مرا نیاز نباشد طبیب آوردن- برای مرگ علی دست بر دعا ببرید
نیاز نیست مداوا کنید زخم مرا – برای پیر خرابه نشین غذا ببرید
سلام من به شما‌ای فرشتگان خدا – نبرد فاطمه با خود مرا شما ببرید
جنازه من مظلوم را چو مادرتان- شبانه، مخفی و تنها و بی صدا ببرید
یتیمان کوفه با ظرف‌های شیر مقابل منزل حضرت جمع شدند، گفتند: ما برای بابا شیر آورده ایم، حال بابا چه طور است؟ یکی دعا می‌کند یکی دل نگران است. کودکان با ظرف شیر نگران بیرون خانه منتظرند که یک وقت شنیدند: وای علی کشته شد. . .
صلی الله علیک یا امیر المؤمنین(ع). اللهم صل علی محمد و ال محمد.
خدایا به آبروی امیر المؤمنین(ع) و ایمان او و اشک و مناجات و یقین او، ایمان کامل، نیت خالص، علم مفید، عمر با برکت، رزق حلال، ذریه طیبه، عزت دنیا و آخرت به فرد فرد و امت ما مرحمت بفرما. همه آنچه شب قدر برای بندگان خوب مقدر می‌فرمایی برای ما هم مقدر بفرما. دین، دنیا و رهبر و دولت و ملت و نسل و ناموس، عقاید و افکار و آب و خاک ما حفظ بفرما. هر شر و توطئه‌ای از اشرار متوجه مسلمانها است به خودشان برگردان. سکرات مرگ بر ما آسان و اول مرگ اول راحتی و روز قیامت را روز سرافرازی ما قرار بده. قلب آقا حضرت مهدی علیه السلام را برای همیشه از همه ما خوشنود و ظهورش تعجیل و ما را از بهترین یارانش مقدر بفرما.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
