
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۷/۱۰/۱۲
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
الهى انطقنى بالهدى و الهمنى التقوى
بینندگان عزیز بحث را در شب عید تولد امام حسن مجتبى(علیه السلام) نور چشم فاطمه زهرا(سلام الله علیها) مىباشد. اولین نوه پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) و یکى از پنج تن و عزیزى که:
امام حسین(علیه السلام) فرمود: حسن از من بالاتر است.
امام حسین(علیه السلام) خیلى احترام امام حسن(علیه السلام) را مىگرفت.
فقیرى به نزد امام حسن(علیه السلام) آمد و حضرت ۱۰۰ درهم به او عطا فرمود بعد آمد خدمت امام حسین(علیه السلام) فرمود برادرم چقدر داده گفت ۱۰۰ درهم، حضرت ۹۹ درهم داد و فرمود براى احترام برادرم کمتر دادم. در سنّ کودکى پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) او را به دوش خود قرار داد، یکى رسید گفت حسن جان مىدانى چه مرکبى دارى؟ و پا به دوش چه کسى گذاشتهاى. پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: به او نگو که به دوش من است. به من بگو که به وجود او روى دوشم افتخار مىکنم. این عید را تبریک مىگوئیم و زمانى که او متولّد شد پدرش امیرالمؤمنین على(علیه السلام) در جبهه بود. و سؤالات امشب در این رابطه باشد(صلوات حضار)
سؤال اوّل: بسم الله الرحمن الرحیم، با عرض سلام و تبریک به مناسبت میلاد امام حسن(علیه السلام).
چرا امام حسن(علیه السلام) با معاویه صلح و امام حسین(علیه السلام) با یزید جنگید؟
جواب: سؤال خوبى است و من این مطلب را قبلاً هم گفتهام، باز در جواب این سؤال مىگویم و اگر گوش بدهید به اندازه ۵۰۰ صفحه مطالعه در این یک ربع، ۲۰ دقیقه مطلب مىفهمید. خلاصه مطلب اول باید ببینیم امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) فرق دارند یا معاویه و یزید، آن دو حضرت که فرقى ندارند چون پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود:
«الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ إِمَامَانِ قَامَا أَوْ قَعَدَا»(روضهالواعظین، ج۱، ص۱۵۶) هر دو امام هستند چه بپا خیزند یا بنشینند و صلح کنند.
تفاوت در معاویه و یزید است چون معاویه ۲۰ سال حکومت کرد، ۱۰ سال زمان امام حسن(علیه السلام) و ۱۰ سال زمان امام حسین(علیه السلام) و حضرت بود و با معاویه درگیر نشد.
* چند مقدّمه
۱- صلح همه جا بد نیست
ما قانونى داریم که زنده باد جنگ و مرگ بر صلح، بلکه گاهى زنده باد جنگ و گاهى صلح. و صلح مخصوص آن حضرت نیست. پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) هم گاهى صلح مىکرد.
۲- امام(علیه السلام) ترسو نبود.
چون در بعضى از جنگها حضرت چنان شمشیر مىزد که على(علیه السلام) مىفرمود: «الله اکبر»
۳- تفاوت شرائط معاویه و یزید
* خصوصیّات معاویه
الف: سابقه داشت، یزید نداشت.
ب: حیله داشت، یزید نداشت.
ج: قلمداد به کاتب وحى، یزید نبود.
مدعى بود من کاتب وحى بودهام و چون سواد داشت و پیر بود از او قبول مىکردند. یکى که هم سنّ امام خمینى(ره) است ادعا کند به هم دورهگى با امام از او قبول مىکنند ولى از من کسى قبول نمىکند.
د: دایى مسلمانها «خَالُ الْمُؤْمِنِینَ»، یزید نبود.
ه: حفظ ظاهر را مىنمود، یزید نمىنمود.
یزید میمون بازى مىکرد و سگبازى و شرابخوارى و هرزه و لات بود. بوته را مىشود زود کند ولى درخت کهن را نمىشود. پس شرائط فرق مىکند.
و به همین دلیل ۱۰ سال امام حسین(علیه السلام) زمان معاویه و فقط نامه ردّ و بدل مىشد، انتقاد بود بدون شمشیر.
حال چرا صلح فرض کنید صحنه را، امام حسن(علیه السلام) از کوفه و معاویه از شام لشگر آن حضرت کم و معاویه زیاد. سه افسر براى امام حسن(علیه السلام) بود. لشگر باطل در باطل محکم و لشگر حق در حق سست، آنقدر طرفداران محکم که روزى معاویه مىخواست امتحان کند، نماز جمعه را چهارشنبه خواند و هیچ کس اعتراض نکرد. و طرفداران حضرت مرتّب مىگفتند که جنگ نه و صلح.
معاویه یکى از افسران امام حسن(علیه السلام) را به یک میلیون نصف آن نقد و نصف دیگر را بعد و او هم خود را فروخت و ۴۰۰ هزار سرباز را هم همراه خود برد طرف معاویه. و جبهه آن حضرت خلوت شد. افسر بعدى گفت مثل اینکه بوى شکست مىآید او هم فرار کرد و رفت کنار و عدهاى هم همراه او رفتند جبهه امام حسن(علیه السلام) ضربه خورد و امام حسن(علیه السلام) در این هنگام با عدهاى تازه نفس از کوفه به جبهه مىآمد. معاویه هم دید. . . موفق دید خود را.
معاویه دو نفر ظاهر الصلاح را پول داد و مأموریت که بروند ظاهراً در میان راه جبهه با امام حسن(علیه السلام) ملاقات کرده و بعد بروند در جمعیت شایعه کنید خوب شد که صلح شد.
یادم نمىرود بنى صدر در زمان ریاست جمهورى اول گفتند من کاندید نمىشوم و نزدیک انتخابات ملاقاتى با امام خمینى(ره) کرد و فوراً مصاحبه کرد که من از الان اعلام مىکنم براى ریاست جمهورى به طورى که همه ایرانیها بگویند الان حتماً امام خمینى(ره) به او گفته حتماً شما کاندیدا شوید.
آن دو نفر این کار را کردند و اطرافیان امام(علیه السلام) هم فکر کردند صلح مىشود یا شده، رها کرده و رفتند. بعد معاویه که به این مرحله رسید یک تروریستى را دید که برود و امام حسن(علیه السلام) را بکشد. آمد و ضربه و جراحتى به آن حضرت زد و حضرت با پا و بدن مجروح خود را به جبهه رسانید.
حساسیت از اینجاست گرچه حضرت یار کم داشت مىگوئیم امام حسین(علیه السلام) هم یار نداشت، مسئله مهم چیزى دیگرى است. امّا.
معاویه تا اینجا همه برنامه هایش موفق شد به خرید افسران و شایعه و متفرق شدن یاران حضرت و طرح ترور یک برنامه مانده و آن اینکه:
معاویه یک طرح صلحنامه به حضرت داد که آن را سفید امضاء کرد و به آن حضرت پیغام داد هر چه مىخواهى در آن بنویس.
اگر امام حسن(علیه السلام) در این موقع صلحنامه را قبول نمىکرد چه مىکرد. لشگر معاویه چندین برابر بوند، لشگر امام را از پاى در آورده، امام و برادرش امام حسین(علیه السلام) و اباالفضل و جوانان بنى هاشم و نسل پیامبر(صلى الله علیه و آله و سلم) قطع، اسلام ناب از بین مىرود.
و تاریخ هم قضاوت مىکند که حق با معاویه بود. و امام حسن(علیه السلام) «العیاذ بالله» لجبازى کرد. شما که لشگر و افسر و پا نداشتى، و او که صلحنامه سفید داد که هر چه مىخواهى قبول کن، چرا لجبازى کردى.
بگویند که چرا چطور مىشود. جامعه دو نوع مرض ممکن است داشته باشد.
الف: نمىشناسد
ب: نمىتواند
گاهى مىتواند ولى نمىشناسد و گاهى مىشناسد و مىترسد. امام حسن(علیه السلام) باید جهل مردم را بر طرف کند لذا تأکید کرد بر مواد صلحنامه تا مردم به حیله معاویه پى ببرند. آن حضرت هم موادّى براى صلحنامه نوشت که مىدانست یکى از آنها را هم معاویه نه تنها قبول نمىکند بلکه تحمّل آن را هم ندارد مثل:
۱- پسرت یزید را جانشین خود نکنى.
چون مىدانست معاویه به هر قیمتى هست مىخواهد یزید را جانشین خود قرار دهد.
۲- حقوق شیعیان پدرم على ابن ابیطالب(علیه السلام) را قطع نکنى.
۳- در خطبههاى نماز جمعه به پدرم ناسزا نگوئید.
چون بخشنامه کرده بود که در همه نماز جمعهها به على(علیه السلام) ناسزا بگویند.
۴- حجربن عدى را اعدام نکنى.
چون دستور اعدام او را صادر کرده بود.
معاویه دید که عجب تکِ فرهنگى خورد از جانب امام حسن(علیه السلام) لذا رفت بالاى منبر(این مطالب را شیعه و سنّى در منابع خود آوردهاند) و صلحنامه را روبروى مردم پاره کرد و گفت چه صلحنامهاى؟ من کار ندارم شما نماز بخوانید یا نخوانید من مىخواهم حکومت کنم. و با این کار تمام نقشهها و حیلهها و ظاهر سازىهاى ۴۰ ساله معاویه که من «خَالُ الْمُؤْمِنِینَ» و کاتب وحى و. . . . هستم از بین رفت و به باد رفت و یک مرتبه مردم به این مسائل پى بردند و جهل مردم تبدیل به شناخت شد و فهمیدند که بنى امیه چه دودمان کثیفى هستند و این انقلاب فرهنگى بود.
و امام حسن(علیه السلام) آمد انقلاب نظامى کرد، و لذا بین راه کربلا وقتى حضرت(علیه السلام) از وضع مردم سؤال فرمودند: در جواب شنیدند که مردم دلشان با شماست، اهل بیت(علیهم السلام) را دوست دارند ولى مىترسند، و شمشیرشان براى بنى امیه آماده است.
حضرت فرمود: پس من یا شمشیر مىروم تکّه تکّه مىشوم تا ترس مردم برداشته و شمشیرشان بر علیه بنى امیه بیروناید.
و لذا بعد از فاجعه کربلا مردم خود را ملامت و سرزنش کرده، کم کم مرگ بر یزید و معاویه شمشیرها بیرون آمد و کمکم بنى امیه ریشه کن شد. پس یک انقلاب فرهنگى و بعد یک انقلاب نظامى، یکى شناخت داد و یکى اراده.
* سؤال آیا امام حسن یا امام حسین(علیهما السلام) مهمتر است؟
جواب: مساوى است، مثال اگر فردى را که مردم قبول دارند و او را احترام مىگیرند یکى آمد و چهره واقعى او را شناختند و بر علیه او قد علم کرده و مقابل او ایستادند.
حال آنکه شناخت داد مهمتر است، یا آنکه در مقابل ایستاد، مساوى است چون تا او شناخت نمىداد، کسى حاضر به مقابله نبود.
امام حسن(علیه السلام) بنزینى کرد و امام حسین(علیه السلام) آن را آتش زد.
در انقلاب فرانسه رئیس جمهور را گرفته به زندان بردند. داشت مطالعه مىکرد یک وقت بلند شد و کتابها را به هوا پرتاب کرد، علّت را سؤال کردند، گفت من فکر کردم در فرانسه انقلاب نظامى شده و حال آنکه کودتاى فرهنگى شده، یعنى اول انقلاب فرهنگى کردند بعد انقلاب نظامى.
البته در همان حالى که دو لشگر بین مسلمانها در زمان امام حسن(علیه السلام) و معاویه مشغول بودند دشمنان همه که دشمن سوّمى بودند داشتند آماده مىشدند تا از مرز روم به مسلمانها حمله کنند و اگر صلح نمىشد مسلمانها شکست مىخوردند.
پس امام حسن(علیه السلام) صلح نکرد بلکه صلح بر او تحمیل شد و حضرت جورى از این فرصت استفاده کرد در جهت رشد و شناخت مردم و این انقلاب فرهنگى هم خود یک ارزش است.
پس امام حسن(علیه السلام) حق بینشى و فکرى و شناخت و امام حسین(علیه السلام) حق جرأت و جسارت، شجاعت و شهادت بر مردم دارند.
خدایا! کشور و نسل و ناموس، رهبر و دولت، امت و ملت و مکتب ما حفظ بفرما.
خدایا! از تمام برکات ماه رمضان ما را بهرهمند بفرما.
«والسلام علیکم و رحمه اللَّه و برکاته»