عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۷۴/۱۱/۱۲
بسم الله الرّحمن الرّحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی
بحث امروز ما بحث رزق است رزق و روزی چیست؟ آن چیزی که انسان از آن استفاده می‌کند رزق است، چه مالک آن باشد و چه مالک آن نباشد، شما وقتی از هوای خوب منطقه خودتان استفاده می‌کنید این هوا رزق شماست. چه بسا شما مالک دریاها و جنگل‌ها نباشید.
گاهی انسان رزق دارد ولی مالک نیست و گاهی انسان مالک است ولی رزق او نیست. در بحث رزق اول باید حساب کنیم که رازق خداوند است »إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّهِ الْمَتینُ« الذاریات(۵۸).
1ـ رزاق خداوند است٬ همین کلمه را یاد بگیریم خیلی از مشکلات حل می‌شود، اگر بازاری‌های ما بفهمند که رزاق خداست دلشان لک نمی‌زند که ظهر ده دقیقه مغازه را ببندند و به نماز بروند. می‌گویند نه، اگر من الان نمار بروم ممکن است یک مشتری از دستم برود، و رازق من مشتری است.
نامزدی می‌آید سراغ عروس، عروس می‌گوید شغل شما چیست؟ می‌گوید یک درآمد معمولی دارم؟ عروس خانم به این معتقد نیست که رازق خدا است. نمی‌داند که گاهی ازدواج با یک با درآمد کم زندکی شیرین است و گاهی افرادی با درآمدهای سنگین هستند ولی زندگی‌اش تلخ است٬ ما همین را بدانیم در انتخاب همسر٬ درانتخاب شغل٬ درانتخاب رفیق٬ کافی است. اگر بدانیم خدا رازق است اینقدر حرص نمی‌زنیم. هرچه قسمت ما باشد می‌رسد. کار را باید کرد اما حرص نباید زد.
به خاطر پول دروغ می‌گوید؛ یعنی چه، یعنی اینکه رازق من دروغ است. دروغ است که به من نان می‌دهد.
پدری به پسرش می‌گفت، پسر تو که می‌خواهی داماد شوی از کجا نان می‌آوری و می‌خوری؟ پسر گفت: بابا جان، رازق من خداست. »إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّهِ الْمَتینُ« به غیر از این که رزاق است، زور هم دارد، آن کسی که از ترس خرجی ازدواج نمی‌کند، یا اینکه بچه‌های ما، دانشجویان ما، باید زود ازدواج کند، سلامتی دختر و پسرهای ما ۵۰% برای نماز است و ۵۰% هم برای ازدواج و هر دو هم از اسلام است.
پس »إِنَّ الصَّلاهَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ« العنکبوت(۴۵) نماز بچه‌های ما را از فحشاء و منکر حفظ می‌کند.
2ـ(مَنْ تَزَوَّجَ أَحْرَزَ نِصْفَ دِینِهِ) الکافی ج ۵ ص ۳۲۸
امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: ازدواج کنید ۵۰% گناهان را کم می‌کند. راه طبیعی، این است، اخیراً من در هر دانشگاهی رفتم، گفتم ازدواج نیمه مستقل بکنید، عقد دایمی بسته می‌شود منتها ادامه تحصیل دختر خانه پدرش، و پسر هم خانه پدرش، گاهی هم با هم باشند.
و تشکیل زندگی هم بعد از اتمام درس، هیچ اشکالی هم ندارد. این هم پسر را بیمه می‌کند و هم دختر را بیمه می‌کند. و هم پسر و هم دختر فکرشان متمرکز می‌شود. گناه نمی‌شود. راه طبیعی سالم‌تر از این نیست، خداوند رزاق است. و من خودم، خداوند به من پسر نداده، دخترهایم را که شوهر دادم برای همه ازدواج نیمه مستقل داشته‌اند. سلامتی دخترها و پسرها در این است.
خداوند رزاق است و قدرتش هم قوی است.
کمی یا توسعه رزق دست خداست. »إِنَّ رَبَّکَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ« الاسراء(۳۰) قرآن می‌گوید٬ خوب، حالا چرا خدا به همه یک جور نمی‌دهد؟ اگر خدا به همه یک جور بدهد زندگی از هم می‌پاشد، باید به هر کسی یک مدل بدهد یکی حافظه‌اش بیشتر است یکی خطش خوب است شما اگر انگشت‌هایت یک جور باشد همه کارها را نمی‌توانی بکنی، بسیاری از کارها می‌ماند، تفاوت باید باشد، تبعیض است که بی عدالتی به حساب می‌آید.
خداوند، گشایش می‌دهد، می‌گیرد، و این برای امتحان است. گاهی برای امتحان و گاهی برای عملکرد خودمان است. حالا اگر به قدری فراوانی باشد که همه مردم همه چیزها را داشته باشند قرآن در این جا جواب می‌دهد »وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِی الْأَرْضِ وَ لکِنْ یُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما یَشاءُ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبیرٌ بَصیرٌ« الشوری(۲۷) اگر توسعه به همه مردم بدهد اگر همه بی نیاز شویم گردن کلفتی می‌کنیم طغیان پیش می‌آید. تغییر وسع گاهی به خاطر آزمایش، گاهی هم به خاطر عملکرد، در سوره فجر، یک آیه قشنگی است می‌فرماید: »فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَکْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَکْرَمَنِ« الفجر(۱۵) وقتی به انسان می‌دهیم می‌گوید خدا به ما رو کرده به ما کرامت داده. امسال خوب سالی بود. »وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَهانَنِ« الفجر(۱۶) وقتی به او نمی‌دهیم می‌گوید خدا به ما اهانت کرده »کَلاَّ بَلْ لا تُکْرِمُونَ الْیَتیمَ« الفجر(۱۷) می‌گوید ما به تو دادیم، اما تو به یتیم ندادی٬ به تو دادیم اما تو زکات ندادی سال بعد آفت زد. ندادی از تو گرفتیم به یتیم احترام نکردی از تو گرفتیم.
»وَ لا تَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْکینِ« الفجر(۱۸) به مسکیمن طعام ندادی سر سفره شما چند رنگ افطاری بود ولی مردم سر سفره‌شان با سیب زمینی هم مشکل داشتند که افطار کنند. با چای افطار کردند. »وَ تَأْکُلُونَ التُّراثَ أَکْلاً لَمًّا« الفجر(۱۹) ارث که به تو رسید هپ هپ خوردی، اصلاً حساب نکردی که این وارث وصیتی دارد یا نه، نذری، بدهی، همینطور اموالش را خوردی. »وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا« الفجر(۲۰) حرص تو را فرا گرفت و ما هم فتیله مال تو را پائین کشید٬ یک، پس چرا خدا بعضی مواقع چیزهایی که می‌دهد را می‌گیرد؟ 1ـ به یتیم نمی‌رسیم، 2ـ به فقرا نمی‌رسیم، 3ـ مال مرده را بدون تحقیق یک جا می‌گیریم، 4ـ حرص می‌گیرد.
وبعضی وقتها می‌گوید: می‌خواهم امتحانت کنم »وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرینَ« البقره(۱۵۵) از تو می‌گیریم تا ببینیم تو چه کار می‌کنی؟ صبر می‌کنی یا اینکه فریاد می‌کشی؟
مردم در برابر حوادث چهار دسته هستند: 1ـ گروه جیغ 2ـ گروه صبر 3ـ گروه داوطلب 4ـ گروه شکر.
عده‌ای در برابر حوادث جیغ می‌زنند قرآن می‌فرماید: »إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً« المعارج(۲۰) عده ای در برابر حوادثی و بشر الصابرین صبر می‌کنند، عده‌ای اصلاً سراغ مشکلات می‌روند همیشه کارهای سخت را می‌خواهند همیشه خط اول هستند. مثال مثل پیاز روی پیاز سه نفر دندان می‌گذارند، بچه که دندان روی پیاز می‌گذارد جیغ می‌زند آدم بزرگ صبر می‌کند، اما بزرگتر که می‌شود پول می‌دهد و پیاز می‌خرد خداوند ضامن رزق است سنتها را مستحب است و دستور خدارا انجام دهیم.
دو تا سنت داریم یکی سنتی که خدا بر ما واجب کرده مثلاً قربانی کردن در عید قربان سنت است یک سنتی هم هست که خدا بر خودش لازم کرده یعنی شرح وظایف است پس آئین نامهایی که برای ما است قرآن و حدیث است آئین نامه‌ای که خدا برای خودش شرح وظایف نوشته یکی شرح وظایف:
1ـ اینکه رزق مردم را بدهم »وَ ما مِنْ دَابَّهٍ فِی الْأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ رِزْقُها وَ یَعْلَمُ مُسْتَقَرَّها وَ مُسْتَوْدَعَها کُلٌّ فی کِتابٍ مُبینٍ« هود(۶) خدا قول داده که به افراد رزق برساند. حتی به موجوداتی که دست و پا ندارند و کم دست و پا هستند رزق می‌رساند. »وَ کَأَیِّنْ مِنْ دَابَّهٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ یَرْزُقُها وَ إِیَّاکُمْ وَ هُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ« العنکبوت(۶۰ گاهی جنبنده‌ها خودشان دست و پا ندارند اما خدا رزق آنها را می‌دهد، مثل بچه‌ای که تازه به دنیا می‌آید خدا ضامن رزق است. بچه‌ای که به دنیا می‌آید فقط مکیدن بلد است. شیری که برای او رزق کرده غذایی است که همه ویتامین‌ها در آن هست. خدا به سگ‌های ولگرد روزی می‌دهد خدا به سوسک‌های در سوراخ روزی می‌دهد خیلی زشت است که می‌گوید اگر دروغ نگویم پس از کجا بخورم، »الله یرزقها« خدا می‌رساند.
در همه جا زرنگی کارساز نیست، روایت داریم، (کَمْ مِنْ مُتْعِبٍ نَفْسَهُ مُقْتَرٍ عَلَیْهِ وَ مُقْتَصِدٍ فِی الطَّلَبِ قَدْ سَاعَدَتْهُ الْمَقَادِیرُ) الکافی ج ۵ ص81- بسیاری از آدم‌هایی که زرنگی می‌کنند هشتشان گرو نهشان است و بسیاری از افرادی که تیزی و زرنگی ندارند زندگیشان مرفه است. من در عمرم یک شب نان گدایی خوردم، و آن شبی بود که پنجاه تا نان روی دستم بود. بیست سالم بود طلبه نجف بودم. می‌خواستم به مکه بروم، چون با ماشین می‌خواستیم برویم و نه روز در راه بودیم به ما گفتند: سی چهال تا نان بپزید خشک کنید و در گونی بگذارید. نانوا هم چهل پنجاه تا نان پخت گذاشتیم روی دستمان بعد گفتم آقا یک نان هم بده امشب بخوریم، بد از اینکه اینطوری گفتم از گفتن خودم پشیمان شدم، بردم اتاقم خشک کنم اتاق کوچک بود همه را پهن کردم ورفتم اتاق بغلی یکی دو ساعت بعد رفتم دیدم سفره نان نیست. رفتم برنج بپزم دیدم روغن ندارم رفتم بخوابم دیدم گرسنه هستم، رفتم دیدم همه حجره‌ها خاموش است، طلبه‌ها خواب هستند، فقط سه تا حجره روشن بود، رفتم گفتم آقا شما توی سفره‌تان نان هم دارید، گفت نه، خلاصه در چند تا حجره گدایی کردم، باز هم سیر نشدم، نهنگ در اقیانوس حیوان‌های دریا را می‌گیرد و می‌خورد. آشغال‌ها و جرم هایش می‌رود لای دندانش، می‌خواد مسواک کند، نهنگ سرش را بالا می‌آورد و دهانش را باز می‌کند پرنده‌ای در هوا است هم قد کبوتر دو تا شاخ دارد، این پرنده در دهان نهنگ می‌نشیند و آشغال‌های دهان نهنگ را می‌خورد.
خداوند رزق پرنده را در هوا، لای دندان نهنگ در اقیانوس قرار داده آن وقت ما می‌گوئیم اگر ظهر مغازه راببندیم مشتری می‌رود.
خدا رحمت کند همه اموات را، پدر من پنجاه سال در بازار کاشان، وقت نماز مغازه‌اش رابست مگر ما گرسنگی خوردیم یازده تا بچه هم داشت. همه آنها هم سیر شدند.
حیف خدایی که روزی پرنده را لا بلای دندان پرنده قرار می‌دهد آن وقت شما. . .
در شکم مادر چه کسی به یاد ما بود، فقط خدا بود که در آنجا به یاد ما بود کجا خدا ما را رها کرده که ما شک می‌کنیم.
دهه فجر است، تمام قدرت‌ها خواستند که شاه بماند، و شاه به آن قدرت‌ها دل بست، و هیچ کاری نکردند.
و امام به احدی دل نبست و ماند، این انقلاب ما، این دهه فجر ما، این الطاف ما، همه‌اش از آن است.
خدایا به آبروی محمد و آل محمد ایمان ما را به خودت روز به روز زیاد بفرما.
خدایا رزق حلال نصیب ما و نسل ما بفرما. البته وقتی می‌گویم رزق، همه‌اش به دنبال نخود و لپه نگردید. بعضی رزقها رزق معنوی است، (وَ ارْزُقْنِی عِلْماً نَافِعاً) علم هم رزق است حج هم رزق است.
خدایا رزق مادی و معنوی را بر ما سرازیر و ما را بی نیاز و خودکفا و ما را وابسته به خودت قرار بده.
والسلام علیکم و الرحمه الله و برکاته
