عصر انتظار
متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۶۹/۱/۲۶
بسم الله الرّحمن الرّحیم
چونکه بینندهها بحث را شب نوزدهم ماه رمضان مىبینند و یکى از برنامه هاى شب نوزدهم این است که انسان مکرر این جمله را بگوید(اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَهَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ) امیرالمومنین(علیه السلام) قاتلش یک نفر بود ابن ملجم اما(قتل) یعنى قاتلین جمع است. یک سوال قاتل اینجا یک نفر بود چرا مىگوئیم خدایا لعنت کن قاتلین را؟ از اینجا معلوم مىشود تمام کسانى که راضى بودند به قتل امیرالمومنین(علیه السلام) آنها هم جزو قاتلین هستند. این خودش یک درس است که اگر گناهى مىشود ما نباید حتى یک لحظه به آن گناه راضى باشیم. کسانى که خودشان کارى انجام نمىدهند اما در یک خط و جریانند آنها همه مسئولند. (الْصَقْ بِذَوِی الْمُرُوءَاتِ) رابطه داشته باش آنهایى که توى دربار و وزیر و وکیل و مسئولین حکومتى تو کارگزان حکومت تو باى آدم هایى باشند داراى مروت، و اهل خانههاى صالح، فامیل دار، کس دار نه یعنى اینکه آنها پول دار باشند، فامیلهاى محترم ولو فقیر از خاندان محترم و خوب باشد. (وَ السَّوَابِقِ الْحَسَنَهِ) سابقه حسنه، خوش نام و خوش چهره باشد(أَهْلِ النَّجْدَهِ وَ الشَّجَاعَهِ) اهل شجاعت و بزرگوار باشد(ثُمَّ وَ السَّخَاءِ وَ السَّمَاحَهِ) شجاع و سخى باشند سعه صدر و بزرگوار و روحشان بلند باشد.
با آدمهاى متملق و پست و بى مروت، بى ریشه، از خانواده هایى که صالح نیستند و سابقه خوبى ندارند و شجاعت و سخاوت و کرم ندارند اینها را کنار بگذار و در ارتباطاتت با این تیپ رابطه داشته باش. در ازدواج هم اگر مىخواهى انتخاب کنى از این فامیل باشد در شریک هم مىخواهى انتخاب کنى از این فامیل باشد، اصولاً مىخواهى رفیق هم پیدا کنى از این فامیل باشد. امیرالمومنین(علیه السلام) کسى است که رسول خدا(صلی الله علیه) در مورد او فرمود رابطه من او مثل رابطه سر و بدن است، سر نسبت به بدن همه بدن است. (سیره حلبى) امیرالمومنین(علیه السلام) کسى است که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در حق او فرمود در جنگ احزاب(کل ایمان در مقابل کل کفار) یعنى یک نفر بود اما ماکت در مقابل کل ایمان بود. امیرالمومنین(علیه السلام) کسى است که پیغمبر در غدیر خم فرمود کسى است که درباره خدا از هیچ نیشى هراس ندارد. حضرت على(علیه السلام) کسى بود که پیغمبر(صلی الله علیه و آله) به فاطمه(سلام الله علیها) فرمود: دخترم براى تو همسرى انتخاب کردهام(یَا فَاطِمَهُ أَ مَا تَرْضَیْنَ أَنْ زَوَّجْتُکِ خَیْرَ أُمَّتِی أَقْدَمَهُمْ سِلْماً وَ أَکْثَرَهُمْ عِلْماً) با سوادترین مردم(وَ أَفْضَلَهُمْ حِلْماً) صبورترین مردم(وَ أَوَّلَهُمْ سِلْماً) علامه امینى صد حدیث از شیعه و سنى نقل کرده که اولین کسى که به پیغمبر(صلی الله علیه و آله) ایمان آورد على ابن ابى طالب بود. اول کسى که سجده شکر کرد على ابن ابى طالب است، کسى که شب هجرت جاى رسول خدا خوابید و جانش را فدا کرد على ابن ابى طالب است در جنگ خیبر فرمود من فردا پرچم را بدست کسى مىدهم که ابدا در هیچ جنگى پا به فرار نگذاشته است. فردا پرچم دار جنگ خیبر کسى است که خدا و رسول خدا(صلی الله علیه و آله) او را دوست دارد و مردم دیدند که پرچم را به على ابن ابى طالب داد.
على ابن ابى طالب کسى است که فخر رازى در تفسیر «لیله القدر خیر من الف شهر» شب قدر از هزار ماه بهتر است و هزار تقسیم بر دوازده مىشود هشتاد و سه سال. یک شب از یک عمر ارزشش بیشتر است مىگوید چطور یک شب از یک عمر ارزشش بیشتر است؟ فخر رازى که از علماى اهل سنت است مىگوید همانطور که پیغمبر(صلی الله علیه و آله) در مورد حضرت على(علیه السلام) فرمود(ذلک الیوم فی مبارزه علی(علیه السلام) لعمرو بن ود العامری أفضل من عباده أمتی إلى یوم القیامه) إرشادالقلوب ج2 ص245- جنگ چند ساعه على(علیه السلام) در جنگ حقوق ارزشش از تمام اعمال امت اسلامى بیشتر است اول کسى که به پیغمبر(صلی الله علیه و آله) فرمود(جُعِلْتُ فِدَاکَ) جانم به فداى تو على(علیه السلام) بود.
کسى که در جنگ احد از آسمان صدا در آمد(لَا سَیْفَ إِلَّا ذُو الْفَقَارِ وَ لَا فَتَى إِلَّا عَلِیٌّ) الکافی ج8 ص110- جوانمردى نیست جز على و شمشیرى نیست جز ذوالفقار و جالب اینجاست که علامه امینى(ره) مىفرماید «قد اجمع ائمه الحدیث على نقله» یعنى اجماع کردهاند تمام حدیث نویسان از شیعه و سنى. امام على(علیه السلام) وقتى ضربت خورد فرمود(فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَهِ) به خداى کعبه رستگار شدم این «فزت» را هر کس مىخواهد ببیند که چیه؟ در قرآن هیجده کمال است که خدا به این هیجده کمال گفته «فز، فوز» کسى که « کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَهِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّهَ فَقَدْ فازَ« آل عمران(۱۸۵) کسى که اهل بهشت است «فزت» و امیرالمومنین(علیه السلام) وقتى که ضربت مىخورد مىفرماید «فزت» یعنى من که اهل بهشتم «رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ« المائده(۱۱۹) قرآن مىفرماید هرکس خدا از او راضى است «فوز» است و تا ضربت مىخورد مىفرماید «فزت» یعنى خدا از من راضى است. «رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ« التوبه(۷۲) رضایت خدا فوز است.
در آیه دیگر مىفرماید کسى که در راه خدا بجنگد »یُقاتِلُونَ فی سَبیلِ اللَّهِ فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ« التوبه(۱۱۱) بجنگد، کشته بشود و بکشد «وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ» یعنى تا ضربت مىخورد مىگوید آى مردم من از آنهایى هستم که عمرى در راه خدا جنگدیم، کشتم براى خدا کشته شدم براى خدا «فَیُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فی رَحْمَتِهِ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ« الجاثیه(۳۰) هر کسى که خدا داخل رحمتش کند فوز رسیده و تا ضربت مىخورد مىگوید فزت یعنى من داخل رحمت شدم. « یَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ یَسْعى نُورُهُمْ بَیْنَ أَیْدیهِمْ وَ بِأَیْمانِهِمْ بُشْراکُمُ الْیَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ« الحدید(۱۲) کسى که نور جلویش است این رستگار است و تا ضربت مىخورد مىگوید فزت یعنى نور جلوى من است «آمنو، هاجروا، زاهدوا» اینها فائزند و تا ضربت مىخورد مىگوید فزت یعنى از آنهایى هستم که در عمرم(آمنو) در عمرم(هاجروا) در عمرم(زاهدوا) یعنى امیرالمومنین(علیه السلام) مىفرماید فزت، فزت از فوز است و فوز یعنى رستگارى که قرآن به هجده کمال و مقام گفت فوز، رضایت خدا، نور جلوى راه، دخول در رحمت، نجات از آتش، هاجروا، زاهدوا، آمنوا به اینها مىگوید فوز و امیرالمومنین(علیه السلام) که مىفرماید(فزت)
یعنى از این هجده پله فتم بالا. چنین فائزى به چنین مالک اشترى مىفرماید اى مالک اشتر مواظب باش توى انتخابات آدمهاى عیاش، شهوت ران، پول پرست را دور خودت جمع نکنى، آدم هایى که مىآیند دور تو ثروتشان از میلیونها، میلیاردها. . . چون من رهبر تو هستم حضرت امیر(علیه السلام) مىفرماید من با همین مرکب و لباس و سفرهام آمدهام حکومت کنم اگر بعد از حکومت دیدید کفش و لباسم عوض شده پیداست که خیانت کردهام من زاهدانه آمدم و زاهدانه مىروم
(دَخَلْتُ بِلَادَکُمْ) بحارالأنوار ج40 ص ۳۲۵ من وارد شهر شما شدم براى حکومت(بِأَشْمَالِی هَذِهِ) با همین لباسهایم(رِحْلَتِی وَ رَاحِلَتِی) این سفرهام است و این مرکبم است با این وضع آمدم و اگر دیدید بعد از حکومت طور دیگر از شهر خارج شدم با دنگ و فنگى، بپرسید این پولها را از کجا آوردید.
امیرالمومنینى که به مسئولین مىفرماید: پیش بکش حسابت را ببینم از کجا آوردى چند سال توى این اداره بودى از کجا به اینجا رسیدى با چه پولى، اگر مىخواهى حکومت داریت خوب باشد اهل مروت و جوانمرد را حساب کن و چه جوانمردى بهتر از على(علیه السلام).
حدیثى را دو تا از علما نقل کردند ولى هر چه گشتیم. . . دو تا شهادت دادند که ما حدیث را دیدیم منتها من مىخواستم حدیث را از رو بخوانم هر چه گشتیم سه نفرى آنها عالم بودند و من هم طلبه گیرمان نیامد ولى حدیث داریم که؛ ابن ملجم یک زمانى در کوفه قبل از اینکه این شمشیر را بزند، مریض بود همه دوستانش او را رها کردند. امیرالمومنین(علیه السلام) آمد دیدنش دید که او مریض شده و براى او غذا پخت و با قاشق دهان قاتلش گذاشت. چه صاحب مروتى از این مروت بیشتر. حدیثى را من در فروع کافى دیدیم که امیرالمومنین(علیه السلام) مىفرمایدکه فقیرى، فقیرها دو رقمند اینهایى که راه مىافتند توى کوچه و بازار که خیلىهاشان هم فقیر نیستند و بعضى از فقیرها آبرو دارند که اسلام مىگوید به فقیرهاى آبرو دار بیشتر برسید، آبرو دار و محترمى بود که امیرالمومنین(علیه السلام) وقت خرما(خَمْسَهَ عَشَرَ وَسْقاً مِنْ تَمْرٍ) سیصد من خرما برایش فرستاد «فقال رجل» یک نفر گفت آقا سیصد من زیاده «ما فعلک» آن که نگفته بده فرمود
(لَا کَثَّرَ اللَّهُ فِی الْمُؤْمِنِینَ ضَرْبَکَ) خدا مثل تو را زیاد نکن اینقدر تو تنگ نظرى(أُعْطِی أَنَا) من مىدهم و «أُعْطِی أَنَا وَ تَبْخَلُ أَنْتَ لِلَّهِ) تو نمىتوانى ببینى بعد فرمود(إِذَا أَنَا لَمْ أُعْطِ الَّذِی یَرْجُونِی إِلَّا مِنْ بَعْدِ الْمَسْأَلَهِ ثُمَّ أُعْطِیهِ بَعْدَ الْمَسْأَلَهِ فَلَمْ أُعْطِهِ ثَمَنَ مَا أَخَذْتُ مِنْهُ) الکافی ج4 ص22- اگر صبر کنم بعد از آنکه گفت بده پول آبرویش را دادهام ارزش به آن است که فقیر نگفته به او بدهى و اگر آمد و گفت فقیرم و به او دادى آن مقدارى که آبروى داشته ریخته. . .
پس اگر مىخواهید انفاقتان ارزش داشته باشد قبل از آنکه فقیر بگوید به او بدهید اگر گفت بده بعد دادید آن مقدارى را که دادى پول آبرویى بوده که ریخته. بعد امیرالمومنین(علیه السلام) جمله عجیبى گفت که مىخواهم از روى کافى بخوانم مىفرماید که مگر شما نمىگوید اللهم اغفر للمومنین خدایا مومنین را ببخش کسى که این را مىگوید یعنى اینکه خدایا به آنها بهشت بده تو که این را مىگویى نمىتوانى سیصد من خرما را تحمل کنى؟ چطور دروغ مىگویى که خدایا بهشت بده الان سیصد من خرما را تحمل نمىکنى پس دروغ مىگویى «اللهم اغفر للمومنین» آدمهاى بخیل در انفاق و آنهایى که مو را از ماست مىکشنند. حضرت امیر(علیه السلام) فرمود اللهم اغفر للمومنین و المومناتشان دروغ است حدیث این است(أَنَّ الْعَبْدَ قَدْ یَقُولُ فِی دُعَائِهِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ فَإِذَا دَعَا لَهُمْ بِالْمَغْفِرَهِ فَقَدْ طَلَبَ لَهُمُ الْجَنَّهَ فَمَا أَنْصَفَ مَنْ فَعَلَ هَذَا بِالْقَوْلِ وَ لَمْ یُحَقِّقْهُ بِالْفِعْلِ) الکافی ج4 ص ۲۲ بى انصاف است کسى که بگوید خدایا به او بهشت بده اما خودش یک کیلو خرما ندهد. مروت چیست؟ مروت از مرء و مرءاِ، مرء یعنى زن، مرد مروت یعنى مردانگى پیغمبر(صلی الله علیه و آله) فرمود جوانمرد کسى است که خودش نمىخورد و به دیگران مىدهد.
حدیث دیگر داریم که جوانمرد کسى است که از لغزش مردم بگذرد، جوانمرد کسى است که اگر حکومت پیدا کند عادل باشد حدیث داریم اگر گفتند این آبگوشت را تقسیم کن همه گوشتش را براى خودش برندارد از تقسیم یک دانه خرما تا تقسیم مسائل مهم. جوانمرد کسى است که قدرت دارد، عفو مىکند. جوانمرد کسى است با اینکه خودش ندارد همان کمى هم که دارد با هم بخورند. جوانمردى، تلاوت قرآن، حضور در مساجد، عالم شدن، جوانمردى در مسافرت بریز و بپاش کردن نه در حد اسراف، شوخى کردن، جوانمرد کسى است کارى نکند که اگر فیلمبردارى نشان داد خیس عرق بشود خیلى صاف باشد.
جوانمرد، نمونهاش یوسف است تا برادرهایش گفتند ببخشید شما را توى چاه انداختیم فرمود »لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ« جوانمرد کسى است که تا گفتند غیبتت را کردیم فورى بگوید راضیم نه اینکه تو چه حقى داشتى؟ تا آخر عمر از تو نمىگذرم، حلالت نمىکنم، گذاشتم براى قیامت! بابا ول کن شما شب نوزدهم مىگویی خدایا من را ببخش خوب تو هم مردم را ببخش. جوانمرد امیرالمومنین(علیه السلام) وقتى که ابن ملجم به او شمشیر زد فرمود به او شیر بدهید چو اسیر توست تو اکنون کن با اسیر مدارا.
آنکه با دوستان بداند ساخت و آنکه با دشمنان بداند زیست.
این جوانمرد است.
مروت نباشد بر افتاده زور، یک مظلومى را که به او مىزنى و حقش را مىخورى این که مروت نیست.
مرغ پست است که دانه را از پیش مورى که زور ندارد مىبرد مرغ زور دارد مىآید دانه مورچه را مىبرد در اسلام خانواده ایى پر برکتتر از خانواده امیرالمومنین(علیه السلام) نیست پدر ابوطالب اول مومن گرچه بعضى خوش انصافها مىخواهند بگویند ابوطالب ایمان نیاورد اما ده، دوازده دلیل داریم بر اینکه ابوطالب مومن بود ۱- پیغمبر(صلی الله علیه و آله) و ائمه هدى فرمودند: ابوطالب ایمان داشت. ۲ – در شرائط سختى ابوطالب از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) حمایت مىکرد. ۳- سیصد شعر گفته ابوطالب که در شعرهایش ایمان خودش را گفته. ۴ – به همسرش فاطمه بنت اسد و بچه هایش مىگفت به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ایمان بیاورید. ۵ – پیغمبر در حق او دعا کرد. ۶ – ابوبکر و عباس مىگویند ما با گوش خودمان شنیدیم که او مىگفت لا اله الا الله محمد رسول الله. ۷ – پیغمبر(صلی الله علیه و آله) بالاى منبر در حق او دعا کرد و در تشیع جنازه او شرکت کرد. ۸ – حضرت امیر(علیه السلام) در فوت پدر مرثیه خواند، اشعارى خواند و حتى نصیحت کرد که بعد از شهادت من براى پدرم ابوطالب حج انجام دهید.
فرزندان ابوطالب: طالب، عقیل، جعفر طیار، حضرت امیر(علیه السلام)، ام هانى دخترش چه خانواده با برکتى، طالب مفقود الاثر. عقیل خودش نابینا بود اما سه نفر از فرزندانش در کربلا به یارى امام حسین(علیه السلام) آمدند و شهید شدند. جعفر طیار خودش در حوالى شام جنگ موته دو تا دستش در راه اسلام داده شد و شهید شد، حضرت امیر(علیه السلام) شب نوزدهم شهید مىشود، همسرش فاطمه زهرا(سلام الله علیها) شهید شد، برادرش شهید شد، پسرهایش امام حسن(علیه السلام) و امام حسین(علیه السلام) شهید شدند. ام هانى کسى است که پیغمبر وقتى از معراج برگشت اول خانهام هانى بود و خانهام هانى محل امن بود. ام هانى از زنهاى بسیار وارسته بود، روز فتح مکه خانهاش محل امن بود.
خانوادهاى ریشه دار. معناى(فزت و رب الکعبه) به خداى کعبه رستگار شدم این معناى آبکى‌اش است. ترجمه عمیقش باید ببینیم خداوند در قرآن به چه گفته فوز و به چه کسانى گفته فائز. حدیثى دیدیم که حضرت امیر(علیه السلام) مزرعه هایى داشت که در آمد مزرعه‌هایش را جمع کرد چهل کیلو طلا شد اینقدر امیرالمومنین(علیه السلام) پول داشت تمامش را در راه خدا داد بعد شمشیرش را براى خرجى فروخت و فرمود به خدا قسم پول دیگر ندارم یعنى از تمام مردم زمان وضعش بهتر بود چهل کیلو طلا، یک کیلو هزار گرم است پس من اشتباه کردم حدیث را از رو مىخوانم چون به کیلو درآوردم اشتباه شد. چهار هزار دینار، یک دینار یک مثقال طلا است، چهار هزار مثقال طلا درآمد مزرعههاى امیرالمومنین(علیه السلام) بود که همهاش را در راه خدا داد و وقتى زکات را دادند در کوفه هفت قبیله بودند فرمود از هر فبیلهاى یک نماینده بیاید. هفت نفر آمدند و زکات را تقسیم کرد. جوال، گونى یا ظرف را که تکان داد یک تکه نان افتاد فرمود دوباره این هفت نفر بیایند این نانى که ته جوال مانده بود را هفت تکه کرد و به هر کدام یک تکه داد. اوج قدرت،
اوج عدالت، اوج عزت و اوج اشک و هزار رکعت نماز مىخواند بعضى شبها. علامه امینى صاحب الغدیر یک ماه رمضان آمد مشهد، خراسانی‌ها قدر خودشان را بدانند. از نجف آمد مشهد هر شب رفت توى حرم امام رضا(علیه السلام) از سر شب تا صبح هرشب، شبى۱۰۰۰ رکعت نماز مىخواند و با این عمل سى شب خود ثابت کرد که مىشود شبى ۱۰۰۰ رکعت نماز خواند. اشکش، شمشیرش، قضاوتش، سخنرانیش، زن دارى‌اش، تربیت بچهاش الحمدلله که ما از علاقهمندان به امیرالمومنین هستیم اما مروتش همین که مىبیند دشمنش مریض است مىآید و قاشق، قاشق‌اش دهان دشمنش مىگذارد و وقتى ضربت مىزند شیر به او مىدهد کیست مثل على(علیه السلام) و چطورى مىشود این على(علیه السلام) را تصور کرد و از خداوند بخواهید بچه‌هایتان تا ابد از محبین امام على(علیه السلام) و اهل بیت باشند.
«والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته»
